FTX chưa bao giờ phá sản? SBF kêu oan trong tù: hoàn trả 120% chứng minh chỉ là rút tiền hàng loạt

Sam Bankman-Fried cho biết, FTX luôn có đủ tài sản để trả lại cho khách hàng, ông tuyên bố rằng sàn giao dịch đang đối mặt với khủng hoảng thanh khoản chứ không phải là thiếu hụt thực sự trong bảng cân đối kế toán. Trong một tài liệu vào ngày 30 tháng 9 năm 2025, SBF và đội ngũ của ông lập luận rằng 8 tỷ USD mà FTX nợ khách hàng vào tháng 11 năm 2022 “không bao giờ biến mất”.

SBF viết lại lịch sử, cho rằng 8 tỷ chưa bao giờ biến mất

（nguồn：X）

“Dù là vào tháng 11 năm 2022 hay hôm nay, chúng tôi có đủ tài sản để hoàn trả toàn bộ và thực chất cho tất cả khách hàng.” Bankman-Fried viết. Ông mô tả sự sụp đổ này như một cuộc rút tiền điển hình. Báo cáo cho biết, chỉ trong vài ngày, số tiền rút đã tăng vọt lên hàng tỷ đô la, trong khi công ty lại đang tìm cách bán tài sản và huy động vốn, đồng thời tiếp tục thu phí giao dịch. Tác giả khẳng định rằng, đến cuối tháng 11 năm 2022, các giao dịch liên quan đang được tiến hành để bù đắp cho khoảng thiếu hụt vốn, và việc rút tiền của khách hàng cũng đã được khôi phục.

Báo cáo này đã bác bỏ tuyên bố ban đầu của nhóm phá sản về sự thiếu hụt tài chính. Báo cáo chỉ ra rằng tài sản của FTX và Alameda trong năm 2021 và giữa năm 2022 đều vượt quá nợ phải trả, và tài liệu mà quản tài viên phá sản nộp vào tháng 1 năm 2023 cho thấy, tính đến ngày nộp đơn, tài sản của họ hầu như bằng hoặc vượt quá quyền lợi của khách hàng. Luận điểm này cố gắng định nghĩa lại sự sụp đổ của FTX từ “lừa đảo” thành “sai lầm trong quản lý thanh khoản”.

Lập luận của SBF dựa trên một giả định then chốt: nếu FTX không bước vào quy trình phá sản mà tiếp tục hoạt động và bán tài sản khi thị trường ấm lên, khách hàng có thể thu hồi vốn nhanh hơn và đầy đủ hơn. Chuỗi logic của lập luận này là: tài sản mà FTX nắm giữ (như Solana, FTT, Serum và cổ phần của các công ty như Anthropic) đã ở mức thấp vào tháng 11 năm 2022, nhưng đến năm 2024-2025 đã tăng giá đáng kể. Quy trình phá sản buộc người quản lý phải bán những tài sản này quá sớm, bỏ lỡ cơ hội tăng giá tiếp theo.

Tuy nhiên, lập luận này đã bỏ qua một vấn đề cốt lõi: nguyên nhân cơ bản của sự sụp đổ của FTX không phải là lựa chọn thời điểm thị trường, mà là việc sử dụng tiền của khách hàng để đầu tư vào các rủi ro cao. Ngay cả khi những khoản đầu tư này cuối cùng có lợi nhuận, cũng không thể thay đổi tính chất bất hợp pháp của hành vi sử dụng tiền. Điều này giống như một kẻ trộm đã lấy tiền của bạn để mua vé số, sau khi trúng thưởng trả lại bạn vốn cộng lãi, rồi biện hộ rằng “Tôi chưa bao giờ trộm cắp, chỉ tạm thời mượn mà thôi.”

Trả nợ 120% kỳ tích tăng giá tài sản phía sau

Khách hàng sẽ nhận được từ 119% đến 143% số tiền nợ tại thời điểm FTX phá sản, trong đó khoảng 98% đã được hoàn trả, tương đương với 120%. Sau khi đã chi trả 8 tỷ USD cho các yêu cầu bồi thường và 1 tỷ USD cho chi phí pháp lý, vẫn còn khoảng 8 tỷ USD trong tài sản phá sản. Con số này thực sự gây sốc, vì trong các vụ phá sản sàn giao dịch tiền điện tử, việc hoàn trả toàn bộ cho khách hàng đã là một thành tựu hiếm hoi, chưa kể đến việc hoàn trả vượt mức.

Việc thực hiện hoàn trả vượt mức này chủ yếu nhờ vào việc giá trị tài sản mà FTX nắm giữ đã tăng vọt sau khi tuyên bố phá sản. Solana, Sui và Anthropic được liệt kê là những tài sản có giá cổ phiếu tăng vọt sau khi thanh lý FTX. Nhóm của Bankman-Fried chỉ ra rằng họ gọi là thời điểm bán tài sản không hợp lý. Hiện tại, giá trị của những token này và cổ phần của các công ty tư nhân cao hơn nhiều so với giá trị mà tác giả đã đề cập vào thời điểm đó.

Sự tăng trưởng đáng kinh ngạc của tài sản FTX

Solana（SOL）：Vào tháng 11 năm 2022 khoảng 10 đô la, năm 2025 khoảng 200 đô la (tăng 1.900%)

Sui（SUI）：Chi phí đầu tư ban đầu cực thấp, giá trị tăng vọt sau khi ra mắt

Anthropic：Đại giá trị công ty AI từ vài trăm triệu đô la tăng vọt lên hàng tỷ đô la

Tài sản mã hóa khác: Hầu hết sẽ đạt được mức tăng 5-10 lần trong thị trường bò năm 2024-2025

Họ đã liệt kê các cổ phiếu như Solana, Sui và Anthropic, cho biết rằng nếu nắm giữ những cổ phiếu này trong thời gian thị trường phục hồi, giá trị của chúng sẽ cao hơn; đồng thời, họ cũng tuyên bố rằng việc định giá ưu ái từ những người nội bộ và các khoản phí chuyên nghiệp cao đã làm cạn kiệt tài sản của công ty. Những chỉ trích này nhắm vào quyết định của quản lý phá sản trong việc xử lý tài sản. Xét từ góc độ lợi nhuận đầu tư thuần túy, nếu FTX nắm giữ những tài sản này đến năm 2025, thực sự có thể đạt được giá trị vượt xa giá trị thanh lý phá sản.

Tuy nhiên, lập luận này tồn tại rõ ràng vấn đề “tự mình đoán trước”. Khi FTX sụp đổ vào tháng 11 năm 2022, không ai có thể dự đoán rằng Solana sẽ từ 10 đô la tăng lên 200 đô la, cũng không ai biết rằng Anthropic sẽ trở thành công ty ngôi sao trong lĩnh vực AI. Nhiệm vụ của người quản lý phá sản là nhanh chóng hiện thực hóa tài sản và trả nợ cho chủ nợ, chứ không phải thực hiện các cược rủi ro cao vào thời điểm thị trường. Nếu người quản lý giữ tài sản trong khi thị trường tiếp tục giảm, họ sẽ phải đối mặt với trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng hơn.

khách hàng bị tước bỏ lợi nhuận từ thị trường bò crypto tính bằng đô la

Họ cũng chỉ trích phương thức thanh toán được định giá bằng đô la Mỹ. Các chủ nợ nhận được giá trị đô la của tiền điện tử tính đến ngày 11 tháng 11 năm 2022, chứ không phải là chính tiền điện tử. Báo cáo cho rằng, phương pháp này đã tước đi cơ hội cho khách hàng hưởng lợi từ sự tăng giá sau này, và chỉ ra rằng thời gian chờ đợi kéo dài nhiều năm đã làm gia tăng khoảng cách giữa giá vào ngày nộp đơn và giá hiện tại.

Lời chỉ trích này đã chạm vào một tranh cãi cốt lõi trong luật phá sản: Tài sản tiền điện tử nên được coi là tài sản (có thể hoàn trả bằng hiện vật) hay là hàng hóa (chỉ cần hoàn trả giá trị tương đương bằng đô la). Luật phá sản của Hoa Kỳ từ trước đến nay đã coi tiền điện tử là hàng hóa, do đó, các chủ nợ chỉ có thể nhận được giá trị đô la vào ngày nộp đơn. Cách làm này thực sự đã gây ra tổn thất lớn về chi phí cơ hội cho khách hàng của FTX.

Ví dụ, nếu một khách hàng gửi 1 đồng bitcoin tại FTX, giá trị vào ngày nộp đơn khoảng 16,000 USD. Theo quy trình phá sản hiện tại, khách hàng sẽ nhận được khoảng 19,200 USD (tỷ lệ hoàn trả 120%). Nhưng nếu trả lại 1 đồng bitcoin, theo giá trị hiện tại 107,000 USD, khách hàng đáng lẽ phải nhận giá trị khoảng 107,000 USD. Sự chênh lệch này lên tới hơn 5 lần.

25 năm án tù và sự châm biếm của việc kêu oan

Bối cảnh rất quan trọng. FTX từng được định giá hơn 30 tỷ USD, có hơn một triệu người dùng. Trước đó, có thông tin tiết lộ rằng sàn giao dịch có rủi ro đan xen với Alameda, sau đó xuất hiện làn sóng rút tiền lớn, và hành động cứu trợ cũng thất bại. Qua xét xử năm 2023, Bankman-Fried bị tuyên án bảy tội danh và vào tháng 3 năm 2024 bị tuyên án 25 năm tù giam, tịch thu tài sản 11 tỷ USD, ông đang kháng cáo bản án đó.

SBF đã nộp tài liệu “FTX chưa bao giờ phá sản” trong thời gian thi hành án, thật là một sự mỉa mai. Các tội danh chính mà anh ta bị kết án bao gồm lừa đảo viễn thông, lừa đảo chứng khoán và rửa tiền, tòa án đã xác định rằng anh ta đã biển thủ tiền của khách hàng để thực hiện các khoản đầu tư rủi ro cao và nói dối với các nhà đầu tư và người cho vay. Bây giờ anh ta lập luận rằng “tiền không bao giờ biến mất”, liệu lập luận này có thể thuyết phục tòa án phúc thẩm hay không, vẫn còn đầy sự không chắc chắn.

Quản lý di sản cho biết đã phục hồi tối đa thiệt hại và chỉ ra rằng việc thanh lý tài sản và thắng kiện đã cung cấp nguồn vốn cho kỳ vọng bồi thường ngày càng tăng. Các chủ nợ, đặc biệt là những người nắm giữ tài khoản nhỏ, ngày càng quan tâm đến tốc độ và tính chắc chắn của việc nhận tiền mặt, ngay cả khi điều đó có nghĩa là từ bỏ lợi nhuận từ tiền điện tử. Ngược lại, các cổ đông chỉ có thể thu hồi một phần nhỏ vốn đầu tư.

Đối với thị trường tiền điện tử, việc có thể hoàn trả gần như toàn bộ tiền của khách hàng (dựa trên giá trị vào ngày yêu cầu) trong sự kiện sập đổ của các sàn giao dịch lớn là một điều hiếm thấy. FTX Recovery đã tạo ra một tiền lệ hiếm có trong các vụ phá sản tiền điện tử toàn cầu. Tài liệu của Bankman-Fried cố gắng viết lại đoạn lịch sử này, nhưng tòa án sẽ quyết định xem tuyên bố này có hợp lệ hay không.