Ngân hàng Trung ương Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cảnh báo Mỹ về "cứu trợ đô la": Không thể cung cấp thì chuyển sang bán dầu bằng nhân dân tệ, đô la dầu mỏ đang đối mặt với thử thách trực tiếp nhất

Các ngân hàng trung ương UAE, Khaled Mohamed Balama, đã trực tiếp đến Washington trong thời gian diễn ra Hội nghị Xuân của IMF và Ngân hàng Thế giới, chủ động gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và các quan chức của Cục Dự trữ Liên bang, đề xuất một yêu cầu hiếm hoi: thiết lập cơ chế hoán đổi tiền tệ giữa đô la Mỹ và Dirham.

Đây không phải là lời ngoại giao, mà là một màn lật mặt. Các quan chức UAE nói thẳng: “Mỹ đã gây ra cuộc chiến với Iran, kéo chúng tôi vào cuộc xung đột tàn khốc này.” Nếu nguồn cung đô la trở nên khan hiếm, họ sẽ giữ quyền lựa chọn thanh toán dầu mỏ bằng nhân dân tệ hoặc các đồng tiền khác.

Các cơ chế hoán đổi tiền tệ phía sau: Áp lực gắn kết Dirham đã đến mức giới hạn

Dirham lâu nay duy trì tỷ giá cố định với đô la Mỹ, và chìa khóa để giữ ổn định tỷ giá này là dự trữ ngoại hối đô la dồi dào. Trước đây, điều này chủ yếu dựa vào doanh thu xuất khẩu dầu mỏ bằng đô la, tự nhiên bổ sung dự trữ. Nhưng hai lỗ hổng cùng lúc đã mở ra.

Lỗ hổng thứ nhất: Cơ sở hạ tầng năng lượng bị phá hủy, sản lượng giảm mạnh.
Lỗ hổng thứ hai: Vùng Hormuz bị phong tỏa, tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ bị gián đoạn, doanh thu tính bằng đô la bị cắt đứt. Khi hai yếu tố này cộng hưởng, cơ chế bổ sung dự trữ ngoại hối gần như ngừng hoạt động.

Logic của thỏa thuận hoán đổi tiền tệ rất đơn giản: Cục Dự trữ Liên bang cung cấp đô la giá rẻ khi cần thiết, Ngân hàng trung ương UAE đổi lấy Dirham để giữ vững tỷ giá, rồi sau đó đổi lại khi hết khủng hoảng. Cơ chế tương tự đã được Mỹ cung cấp cho nhiều đồng minh, bao gồm Hàn Quốc, Singapore, Úc. Chính phủ UAE gọi đề xuất này là “biện pháp phòng ngừa”, chưa chính thức nộp đơn, nhưng tín hiệu mang ý nghĩa vượt xa các chi tiết kỹ thuật.

Các cơ hội thực sự: Trung Quốc đã trở thành nhà mua lớn nhất, tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ vượt 41%

UAE không phải đang đùa. Dữ liệu rõ ràng: Từ tháng 3 năm 2026, tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ trong các hợp đồng bán dầu của Trung Đông cho Trung Quốc đã vượt 41%, Saudi Arabia còn đạt tới 45%. Trung Quốc đã sớm thay thế phương Tây, trở thành khách hàng dầu mỏ lớn nhất của UAE.

Nói cách khác, hạ tầng, mối quan hệ thương mại, nhu cầu của người mua để chuyển sang thanh toán bằng nhân dân tệ đã hoàn tất. Chỉ còn thiếu một quyết định chính trị.

Tổng thống UAE Mohammed bin Zayed còn trực tiếp phát biểu: không loại trừ khả năng chuyển sang thanh toán dầu mỏ bằng nhân dân tệ, đồng thời sẽ xem xét lại mức độ cần thiết của các căn cứ quân sự Mỹ trong nước. Một hành động, đồng thời chạm vào hai giới hạn đỏ của dầu mỏ và liên minh quân sự.

“Mỹ gây chiến, nhưng lại bắt chúng tôi gánh chịu”

Quan điểm cốt lõi của UAE là: cuộc xung đột với Iran do Mỹ chủ động phát động, nhưng tác động lại do các quốc gia Vùng Vịnh gánh chịu. Các cơ sở năng lượng bị phá hủy, tuyến đường xuất khẩu bị phong tỏa, doanh thu đô la bị cắt đứt, UAE buộc phải dùng dự trữ quốc gia để tránh rủi ro trong một cuộc chiến mà họ chưa từng lựa chọn.

Trong bối cảnh này, yêu cầu Mỹ hoán đổi tiền tệ không chỉ là nhu cầu tài chính, mà còn là đòi hỏi chính trị. “Bạn đã kéo chúng tôi vào, thì có nghĩa vụ bảo vệ chúng tôi.”

Quan điểm này không phải là hiếm trong khu vực Vùng Vịnh. Cùng lúc đó, Qatar cũng rục rịch xem xét lại tính cần thiết lâu dài của các căn cứ quân sự Mỹ trong nước. Việc định giá lại tập thể các đồng minh Trung Đông đang diễn ra đồng thời.

Khủng hoảng niềm tin vào hệ thống dầu mỏ đô la: lần đầu tiên đồng minh dùng làm đòn bẩy

Hệ thống dầu mỏ đô la đã hoạt động hơn nửa thế kỷ, nguyên lý cốt lõi là: các quốc gia sản xuất dầu vùng Vịnh định giá xuất khẩu bằng đô la, đổi lấy sự đảm bảo an ninh của Mỹ. Thỏa thuận này giúp đô la duy trì vị thế không thể thay thế trong các giao dịch năng lượng toàn cầu.

Nhưng lần này khác biệt. UAE không chỉ phàn nàn âm thầm, mà còn công khai trước mặt Bộ trưởng Tài chính IMF, đưa “chuyển sang nhân dân tệ” ra bàn đàm phán như một đòn bẩy. Đây là lần đầu tiên kể từ khi hệ thống dầu mỏ đô la hình thành, một đồng minh chủ chốt công khai đe dọa.

Tỷ lệ thanh toán bằng nhân dân tệ 41%, thực tế phong tỏa Hormuz, và mối quan hệ thương mại đã sâu sắc với Trung Quốc, khiến đòn bẩy này không còn chỉ là lời nói. Lần đầu tiên, hệ thống dầu mỏ đô la đối mặt không chỉ là thách thức địa chính trị, mà còn là điều kiện đàm phán của chính các đồng minh năng lượng thân cận nhất của mình.