Vừa mới xem xong một bản cập nhật dữ liệu sản xuất khí tự nhiên toàn cầu năm 2024, thật sự rất thú vị về những thay đổi trong cơ cấu thị trường. Sản lượng khí tự nhiên toàn cầu năm ngoái đạt 4,05 nghìn tỷ mét khối, có vẻ tăng trưởng chậm, nhưng chính trị địa lý đằng sau mới là câu chuyện thực sự.

Mỹ tiếp tục giữ vị trí số một, sản lượng 1,35 nghìn tỷ mét khối, chiếm hơn một phần tư toàn cầu. Những năm gần đây, nhờ cuộc cách mạng khí đá phiến và công nghệ fracturing, sản lượng đã tăng gấp đôi. Thậm chí, Mỹ hiện trở thành nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới, liên tục vận chuyển sang châu Âu. So sánh với sự suy giảm của Nga — sản lượng giảm xuống còn 5860 tỷ mét khối, giảm 5,2% so với cùng kỳ, chủ yếu do châu Âu giảm nhập khẩu. Sự chuyển đổi này lớn đến mức nào? Năm 2021, khí đốt Nga cung cấp 45% nhu cầu của Liên minh châu Âu, đến năm 2023 giảm còn 14%.

Điều thú vị là, dù Nga gặp khó khăn ở châu Âu, nhưng chiến lược hướng Đông của họ lại khá thành công. Trung Quốc và Ấn Độ hiện trở thành những khách hàng chính của khí đốt Nga. Điều này phản ánh xu hướng đa cực trong sản xuất khí tự nhiên toàn cầu — không còn là chuỗi cung ứng đơn lẻ, mà hình thành các hệ sinh thái công nghiệp riêng biệt của từng khu vực.

Xét về cấu trúc sản xuất khí tự nhiên của các quốc gia, top 10 quốc gia có đặc điểm riêng. Iran đứng thứ ba, sản lượng 2517 tỷ mét khối, đã tăng gấp ba trong mười năm, còn rất tham vọng, dự định tăng thêm 30% trong vòng năm năm tới. Canada, Qatar, Úc cũng nằm trong nhóm này, nhưng đều đối mặt với những thách thức riêng — Canada thiếu hạ tầng LNG, các mỏ cũ của Úc đang suy giảm, còn Qatar thì mở rộng sản xuất.

Hiệu suất của Trung Quốc đáng chú ý. Sản lượng 2343 tỷ mét khối, tăng 92% trong mười năm, nhưng vẫn chưa đủ dùng — một nửa nhu cầu trong nước vẫn phải nhập khẩu. Chính phủ Trung Quốc đang thúc đẩy chuyển đổi từ than sang khí, giảm ô nhiễm và phát thải, nên nhu cầu về khí tự nhiên rất lớn. Thêm vào đó, nền kinh tế chậm lại, năng lượng mới mở rộng, nên tương lai nhu cầu khí tự nhiên của Trung Quốc còn nhiều bất định.

Na Uy và Algeria ở Bắc Phi cũng đóng vai trò quan trọng. Na Uy sản lượng 1166 tỷ mét khối, hiện là nhà cung cấp lớn nhất châu Âu, thay thế vai trò của Nga. Algeria, dù xếp thứ mười, cũng đang mở rộng sản xuất, còn ký các hợp đồng dài hạn mới với châu Âu.

Xét về cơ cấu sản xuất khí tự nhiên toàn cầu, đây không chỉ là vấn đề năng lượng mà còn phản ánh trực tiếp địa chính trị. Chiến tranh Ukraine đã định hình lại chuỗi cung ứng toàn cầu, Mỹ nổi lên trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất, châu Âu buộc phải tìm kiếm nguồn thay thế, châu Á (đặc biệt là Trung Quốc) có nhu cầu rất cao. Cơ cấu đa dạng trong sản xuất và tiêu thụ này sẽ ảnh hưởng sâu sắc đến an ninh năng lượng dài hạn và ổn định giá cả.

Nếu bạn quan tâm đến thị trường năng lượng, trên Gate cũng có nhiều tài sản và xu hướng liên quan đến năng lượng. Những biến động vĩ mô này cuối cùng sẽ phản ánh trong các giao dịch thị trường.