Tại sao cơ chế nhà tạo lập thị trường tự động AMM lại thất bại trong lĩnh vực thị trường dự đoán?

Viết bài: Melee

Dịch: AididiaoJP, Foresight News

Tháng 7 năm 2017, Hayden Adams bị chủ của mình là Siemens sa thải, khi đó anh giữ vị trí kỹ sư cơ khí. Bạn đại học của anh, Karl Floersch, đang làm việc tại Quỹ Ethereum, thường xuyên kể cho anh nghe về các vấn đề liên quan đến hợp đồng thông minh. Trước đó Adams không quan tâm đến điều đó. Giờ đây thất nghiệp tại nhà, có thời gian rảnh rỗi, anh quyết định nghe thử.

Sự ra đời của nhà tạo lập thị trường tự động AMM

Floersch giới thiệu cho anh một bài blog của Vitalik Buterin, nội dung liên quan đến việc sử dụng công thức toán học thay vì sổ đặt hàng để vận hành sàn giao dịch trên chuỗi. Nguyên lý không phải là ghép đôi người mua và người bán, mà là cho phép các nhà giao dịch đổi lấy một nhóm tài sản, giá cả tự động xác định dựa trên tỷ lệ token trong nhóm. Lúc đó chưa có phiên bản nào sẵn sàng ra mắt. Adams bắt đầu phát triển như một dự án học tập, nhận được khoản tài trợ 65.000 USD từ Quỹ Ethereum, và vào tháng 11 năm 2018, ra mắt Uniswap.

Công thức của nó gần như đơn giản như trò trẻ con: x * y = k.

Hai loại token được đặt trong một nhóm, tích của chúng giữ cố định. Khi có người mua một loại token, họ phải gửi vào loại token khác, tỷ lệ trong nhóm thay đổi theo, giá cả điều chỉnh tương ứng. Không cần sổ đặt hàng, không cần engine ghép đôi, không cần nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp. Bất kỳ ai cũng có thể gửi token vào nhóm, và kiếm phí từ mỗi giao dịch.

Nhà tạo lập thị trường tự động trở thành nền tảng của tài chính phi tập trung. Uniswap, Curve, Balancer và hàng chục giao thức khác xử lý hàng tỷ đô la giao dịch. Sổ đặt hàng trên chuỗi vừa chậm vừa đắt đỏ, trong khi các nhà tạo lập thị trường truyền thống cũng không muốn xuất hiện trong các token chỉ có vài trăm chủ sở hữu. Nhà tạo lập thị trường tự động cho phép bất kỳ ai có thể tạo ra thị trường thanh khoản cho bất kỳ tài sản nào bất cứ lúc nào. Trước khi có nhà tạo lập thị trường tự động, để ra mắt tài sản mới cần có sự chấp thuận và hạ tầng phù hợp. Sau khi có, chỉ cần một nhóm vốn là đủ.

Lợi ích rõ ràng. Do đó, thị trường dự đoán cũng bắt đầu thử áp dụng.

Nhà tạo lập thị trường tự động và thị trường dự đoán

Thị trường dự đoán và thị trường token đều gặp phải vấn đề khởi động ban đầu tương tự. Cần có thanh khoản trước, có người muốn giao dịch, và cần có người cung cấp thanh khoản trước. Ít ai biết rằng, Robin Hanson đã đề xuất một giải pháp tự động hóa nhà tạo lập thị trường cho thị trường dự đoán từ nhiều năm trước, trong quy tắc đánh giá thị trường logarit 2002 của ông.

Ông tự cho rằng đã giải quyết được vấn đề khởi động ban đầu về lý thuyết. Tuy nhiên, trong thực tế, giải pháp này gặp phải cùng một vấn đề mà mọi lần cố gắng tự động hóa thanh khoản cho thị trường dự đoán sau này đều gặp phải: công thức không thể phân biệt token luôn biến động với chứng quyền đến hạn.

Kết quả của thị trường dự đoán là hai trạng thái nhị phân. Chúng cuối cùng sẽ được thanh toán thành 1 hoặc 0. Trong nhóm đổi token, hai loại tài sản có thể biến động vô hạn định, nhưng công thức nhà tạo lập thị trường tự động hoạt động hiệu quả vì cả hai loại token này đều không bao giờ về 0 trong thiết kế.

Các phiên bản ban đầu của Polymarket đã sử dụng nhà tạo lập thị trường dựa trên quy tắc đánh giá thị trường logarit. Augur cũng từng thử nghiệm giải pháp tương tự. Nếu nhóm thanh khoản tự động hiệu quả trong đổi token, thì cũng nên hiệu quả trong đặt cược bầu cử.

Nhưng thực tế không phải vậy.

Tại sao nhà tạo lập thị trường tự động thất bại trong thị trường dự đoán

Khi một sự kiện của thị trường dự đoán kết thúc, một bên có giá trị bằng 1 đô la, bên kia bằng 0. Đối với bất kỳ ai cung cấp thanh khoản cho nhóm, kết quả về mặt toán học gần như tàn nhẫn. Khi thị trường tiến tới kết thúc, nhóm sẽ tự động cân bằng lại về phía thua lỗ.

Mất mát không thường xuyên

Các nhà giao dịch tài chính phi tập trung gọi là “mất mát không thường xuyên”, ở đây trở thành “mất mát có thường xuyên”. Mỗi thị trường đều sẽ kết thúc, mỗi nhóm cuối cùng sẽ giữ một phần giá trị bằng 0.

Trong các nhóm tài chính phi tập trung thông thường, phí giao dịch theo thời gian có thể bù đắp cho mất mát không thường xuyên.

Nhưng trong thị trường dự đoán, mất mát là tất yếu về cấu trúc. Vấn đề duy nhất là nhà cung cấp thanh khoản mất bao nhiêu. Các giao thức đã thử dùng khai thác thanh khoản, thưởng, và các cơ chế khuyến khích khác để thuyết phục người dùng gửi tài sản vào nhóm. Tất cả chỉ là cách trợ cấp người dùng để họ thua lỗ chậm hơn.

Khám phá giá

Tiếp theo là vấn đề khám phá giá. Nhà tạo lập thị trường tự động dựa trên tỷ lệ trong nhóm và công thức cố định để định giá tài sản. Đối với token, “giá đúng” vốn đã là một mục tiêu di động, và các giá trị gần đúng dựa trên công thức đủ để đáp ứng. Nhưng giá của thị trường dự đoán nên phản ánh xác suất. Độ trượt giá do đường cong nhân cố định gây ra sẽ làm méo mó tín hiệu, đặc biệt rõ trong thị trường thanh khoản thấp, một giao dịch có thể làm biến động xác suất ước lượng vài điểm phần trăm.

Sổ đặt hàng giới hạn trung tâm CLOB có tốt hơn nhà tạo lập thị trường tự động?

Polymarket đã nhận thức rõ điều này từ rất sớm. Đến cuối năm 2022, nền tảng này đã chuyển từ nhà tạo lập thị trường dựa trên quy tắc logarit sang sổ đặt hàng giới hạn trung tâm. Nhà tạo lập thị trường tự động phù hợp cho đổi token liên tục trong các khoảng giá. Thị trường dự đoán thì cần định giá xác suất chính xác cho kết quả nhị phân đã biết cuối cùng. Hai vấn đề hoàn toàn khác nhau.

Điểm làm cho nhà tạo lập thị trường tự động trở thành đột phá cho token — khả năng tạo thị trường không cần phép, thanh khoản tức thì, không phụ thuộc nhà tạo lập chuyên nghiệp — chính là những đặc tính mà thị trường dự đoán cực kỳ cần. Nhưng vấn đề là, cơ chế cụ thể dựa trên hàm cố định dùng để đổi token, một khi gặp phải kết quả nhị phân và thực tế phải thanh toán cuối cùng, sẽ rất khó duy trì.

Thách thức của thị trường dự đoán là làm thế nào để xây dựng hạ tầng phản ánh đúng cách thức thanh toán cuối cùng của loại thị trường này, nhằm tái tạo hiệu quả như trên.