PARTI Token giảm 63%: Những nghi vấn bán tháo của Wintermute và cuộc đấu tranh quyền định giá do nhà tạo lập thị trường chi phối

Giá cả của tài sản mã hóa có cơ chế phát hiện giá khác biệt căn bản so với thị trường tài chính truyền thống. Trong thị trường truyền thống, giá hình thành qua cuộc chơi chung của các bên mua và bán phân bố rộng rãi, thanh khoản phân tán giữa nhiều nhà tạo lập thị trường độc lập. Trong thị trường mã hóa, các nhà tạo lập thị trường hàng đầu nắm giữ phần lớn cung cấp thanh khoản của các token, việc điều chỉnh vị thế của một tổ chức đơn lẻ thường đủ để gây ra biến động dữ dội về giá token. Vào ngày 10 tháng 4 năm 2026, token PARTI giảm giá 63% trong vài giờ, dữ liệu trên chuỗi và trình tự thời gian thị trường trùng khớp cao, lần nữa đẩy mâu thuẫn cốt lõi của ngành này lên trung tâm dư luận. Tính đến thời điểm đăng bài, PARTI tạm thời báo giá 0.0486 USD, mức giảm trong 24 giờ thu hẹp còn 45%.

Chức năng cốt lõi của nhà tạo lập thị trường là đồng thời đặt lệnh mua và bán ở hai bên sổ lệnh, kiếm lợi từ chênh lệch giá mua bán, đồng thời cung cấp thanh khoản cho thị trường. Lấy Wintermute làm ví dụ, tổ chức này cung cấp dịch vụ thanh khoản trên hơn 50 sàn giao dịch, tính đến cuối năm 2023, tổng khối lượng giao dịch gần 3,7 nghìn tỷ USD. Trong môi trường thị trường bình thường, nhà tạo lập thị trường duy trì ổn định chênh lệch giá bằng các thuật toán giao dịch tần suất cao, chiến lược Delta trung tính nhằm loại bỏ rủi ro biến động giá theo hướng. Tuy nhiên, chiến lược này tồn tại nhược điểm cấu trúc: khi giá token kích hoạt ngưỡng đặt trước hoặc mô hình kiểm soát rủi ro của nhà tạo lập thị trường xác định vị thế vượt quá phạm vi chấp nhận, thao tác cân bằng lại vị thế có thể gây ra áp lực bán tháo lớn trong ngắn hạn.

Chuỗi thời gian on-chain của chuyển khoản ví nóng Wintermute và giảm giá đột ngột

KOL mã hóa Gorkeu vào sáng ngày 10 tháng 4 năm 2026 đã đăng bài chỉ ra rằng, sự sụt giảm của token PARTI có liên quan trực tiếp đến Wintermute. Dữ liệu trên chuỗi cho thấy, trong vài giờ trước khi giá sụp đổ, Wintermute đã chuyển ra một lượng lớn token PARTI từ ví nóng của mình, sau đó bắt đầu bán tháo quy mô lớn, khiến giá token giảm 63% trong thời gian ngắn. Vị trí của hành động chuyển khoản này — xảy ra trước khi giá giảm — là căn cứ chính để suy luận nguyên nhân. Theo logic truy vết dữ liệu trên chuỗi, nếu áp lực bán đến từ hành vi tự phát của các bên bán trên thị trường, thường sẽ xuất hiện việc chuyển vị thế tập trung về sàn giao dịch cùng lúc hoặc sau khi giá giảm; còn hành động chuyển khoản của Wintermute xuất hiện trước khi giá giảm, khiến giả thuyết “ví nóng chuyển token gây ra bán tháo thị trường” có tính hợp lý về mặt trình tự thời gian.

Điều đáng chú ý là, trong các sự kiện sụp đổ nhanh của các token như ACT vào tháng 4 năm 2025, Wintermute từng gặp phải các nghi vấn tương tự. Thời điểm đó, người sáng lập Wintermute phản hồi rằng, hành vi bán tháo là để kiếm lợi từ chênh lệch giá trong các bể thanh khoản AMM, và thao tác này diễn ra sau biến động giá dữ dội, không phải là hành động bán tháo chủ động. Tuy nhiên, trong vụ việc PARTI, khoảng cách thời gian giữa chuyển khoản ví nóng và giảm giá đột ngột ngắn hơn, mức giảm sâu hơn, khiến lời giải thích “kiếm lợi từ điều chỉnh vị thế” gặp nhiều thách thức hơn.

Logic lợi nhuận và mô hình hoạt động lịch sử của các nhà tạo lập thị trường hàng đầu

Mô hình tạo lập của Wintermute không đơn thuần là đặt lệnh hai chiều để kiếm chênh lệch giá. Phân tích quá trình hoạt động lịch sử của họ cho thấy, tổ chức này thường sử dụng các chiến lược phức tạp hơn khi tham gia tạo lập thị trường token. Trong quá trình tạo lập các token như griffain, Wintermute thường bắt đầu bằng việc đạt thỏa thuận với các chủ sở hữu token hiện có, vay mượn token từ các dự án hoặc cá mập, đồng thời mua quyền chọn mua để phòng ngừa rủi ro. Sau khi vay token, Wintermute bán ra phần token này trên thị trường, hình thành vị thế bán khống thực tế; khi giá token giảm do bán tháo, tổ chức này mua lại token với giá thấp hơn để hoàn trả khoản vay, từ đó kiếm lợi trong quá trình giá giảm. Nhà tạo lập thị trường có thể kiếm lời trong cả quá trình giá giảm và tăng.

Cộng đồng tóm tắt đặc điểm xu hướng giá này thành “mô hình Wintermute”: mở cửa giá cao, bán tháo, làm sạch thị trường, hút vốn, rồi kéo giá lên lại. Theo phân tích dữ liệu của KOL mã hóa dethective, trong các token mà Wintermute tham gia giao dịch, có tới 67% giá giảm, trong năm qua, nếu nhà đầu tư theo dõi vị thế tạo lập hoặc giữ token của tổ chức này, trung bình lợi nhuận là -26%. Gorkeu còn chỉ ra rằng, năm ngoái Wintermute đã thực hiện các hoạt động tương tự để thanh lý khoảng 10 dự án cùng lúc.

Hiệu ứng cộng hưởng của mở khóa token, cung lưu thông và áp lực bán tháo

Sự sụt giảm của token PARTI không xảy ra trong một thị trường trống rỗng. Ngày 25 tháng 3 năm 2026, Particle Network hoàn tất mở khóa token quy mô lớn, giải phóng khoảng 89,3 triệu token PARTI, chiếm 19.86% tổng cung lưu hành, trị giá khoảng 7.81 triệu USD. Sự kiện mở khóa này chỉ cách vụ giảm giá ngày 10 tháng 4 khoảng hai tuần. Từ góc độ cấu trúc thị trường vi mô, mở khóa quy mô lớn thường làm tăng cung cấp có thể giao dịch trong ngắn hạn trên thị trường thứ cấp, điều kiện thanh khoản càng mỏng, tác động biên của cung mới đến giá càng mạnh.

Khi hiệu ứng cung cấu trúc cộng hưởng với hành vi chuyển khoản lớn của các nhà tạo lập thị trường trong cùng một khung thời gian, chuỗi logic gây áp lực giảm giá trở nên rõ ràng hơn. Cần nhấn mạnh rằng, mở khóa token là sự kiện theo kế hoạch trong mô hình kinh tế token của dự án, thị trường thường đã định giá phần nào trước khi mở khóa. Tuy nhiên, dòng chảy thực tế của token sau mở khóa — đặc biệt là việc token có qua kênh nhà tạo lập thị trường để vào thị trường thứ cấp hay không — mới là biến số quyết định cường độ tác động giá. Trong trường hợp này, hành động chuyển khoản ví nóng của Wintermute xảy ra sau mở khóa, khiến mối liên hệ nhân quả giữa hai sự kiện không thể dễ dàng loại trừ.

Phục hồi giá, khối lượng giao dịch tăng đột biến và diễn biến thị trường sau đó

Tính đến ngày 10 tháng 4 năm 2026, theo dữ liệu của Gate, sau cú giảm giá vào sáng sớm, token PARTI đã có phần hồi phục, trong 24 giờ, biến động giá đạt 173.2%, chạm mức thấp 0.0358 USD, giá hiện tại quanh 0.0485 USD. Mức giảm trong 24 giờ thu hẹp còn 44.22%. Sự gia tăng đồng bộ của khối lượng giao dịch là manh mối then chốt để hiểu hành vi giá này: trong 24 giờ, khối lượng giao dịch của PARTI tăng hơn 900%, cho thấy thị trường có lực mua đáng kể sau cú sụp đổ.

Hình thái giá “sụp đổ nhanh rồi phản hồi mạnh kèm khối lượng tăng” này trong thị trường mã hóa không hiếm, nhưng cách giải thích có hai khả năng. Một là, bán tháo hoảng loạn đã giải phóng các vị thế đòn bẩy quá mức trong thị trường, giá sau khi giảm đến vùng thanh khoản cạn kiệt đã thu hút dòng tiền bắt đáy, tạo ra phản ứng kỹ thuật. Hai là, khả năng nhà tạo lập thị trường đã bù đắp lại các vị thế bán trước đó ở mức giá thấp — nếu Wintermute đã bán token vay mượn ở mức cao, thì sau khi giá giảm mạnh, mua lại token để hoàn trả khoản vay chính là bước then chốt trong “mô hình Wintermute” để kiếm lời. Do các địa chỉ on-chain tập trung và luân chuyển token chưa hoàn toàn công khai, hai khả năng này hiện vẫn chưa thể xác thực chính xác.

Khủng hoảng niềm tin do nhà tạo lập thị trường rút lui khỏi thanh khoản

Sự kiện sụp đổ của PARTI không phải lần đầu Wintermute gây hoảng loạn thị trường qua các chuyển khoản lớn, cũng không thể là lần cuối. Trong đợt thị trường sụp đổ tháng 10 năm 2025, Wintermute đã chuyển hơn 700 triệu USD tài sản về ví nóng của sàn trước khi sụp đổ, gây biến động lớn về thanh khoản. Cùng năm, các địa chỉ on-chain của Wintermute bị phát hiện bán tháo hàng loạt các token như ACT, BONK, BABYDOGE, gây giảm giá chung của các token này. Tháng 3 năm 2026, ví liên quan FTX chuyển 37k ZRO (khoảng 8,17 triệu USD) cho Wintermute, sau đó giá ZRO giảm 6%.

Những sự kiện này lặp lại, phản ánh vấn đề cấu trúc sâu hơn của thị trường mã hóa: lợi ích thương mại của nhà tạo lập thị trường và sự ổn định của thị trường có xung đột nội tại. Lợi nhuận chính của nhà tạo lập thị trường là từ giao dịch tần suất cao và chênh lệch giá chéo thị trường, cung cấp thanh khoản trong điều kiện bình thường. Nhưng trong các tình huống cực đoan, mô hình kiểm soát rủi ro có thể thúc đẩy họ rút lui khỏi thanh khoản hoặc thanh lý để chốt lời, hành động này về bản chất không khác gì “bịp giá”. Người sáng lập Wintermute từng nói, “nhà tạo lập thị trường không phải là ‘ác quỷ’ mới, mọi người cần một đối tượng để đổ lỗi”, nhưng cũng thừa nhận ngành cần xây dựng cơ chế tiết lộ các thỏa thuận tạo lập để nâng cao minh bạch.

Nhìn từ cuộc chơi của nhà tạo lập thị trường về tương lai quyền định giá token

Vai trò kép của nhà tạo lập thị trường trong hình thành giá token — vừa là nhà cung cấp thanh khoản, vừa là người khuếch đại biến động giá — đã trở thành vấn đề quản trị không thể tránh khỏi của ngành mã hóa. Từ góc nhìn của dự án, hợp tác với các nhà tạo lập thị trường hàng đầu là con đường chính để token ra mắt sàn giao dịch lớn, có thanh khoản ban đầu; nhưng từ góc nhìn nhà đầu tư phổ thông, mối quan hệ này có thể dẫn đến bất đối xứng thông tin và cơ chế hình thành giá thiếu minh bạch. Một số phân tích chỉ ra rằng, trong quá trình tạo lập, ngoài giao dịch trực tiếp trên thị trường thứ cấp, Wintermute còn tác động qua các mặt trận như thông tin, xu hướng thị trường, chiến lược tạo lập đã vượt ra ngoài quản lý sổ lệnh đơn thuần, tiến vào phạm trù chiến lược thị trường phức tạp hơn.

Trong tương lai, quyền định giá token có thể phát triển theo hai hướng. Một là, các sàn giao dịch thúc đẩy tiêu chuẩn hóa việc tiết lộ thông tin của nhà tạo lập, như yêu cầu công khai biến động vị thế và điều khoản thỏa thuận tạo lập, nhằm thu hẹp khoảng cách thông tin giữa tổ chức và nhà đầu tư cá nhân. Hai là, sự trưởng thành của các cơ chế tạo lập DeFi nguyên bản, như các nhà tạo lập tự động (AMM) và khai thác thanh khoản phi tập trung, dần dần giảm bớt vai trò thống trị của nhà tạo lập tập trung trong định giá token. Nhưng trước mắt, khả năng kiểm soát giá của các nhà tạo lập hàng đầu vẫn là biến số trung tâm trong cấu trúc thị trường mã hóa.

Tóm tắt

Sự kiện giảm giá 63% của PARTI dựa trên chuỗi dữ liệu, nền tảng mở khóa token và mô hình hoạt động lịch sử của Wintermute tạo thành một chuỗi logic xác thực lẫn nhau. Chuyển khoản ví nóng xảy ra trước khi giá giảm, mở khóa lớn làm tăng tính đàn hồi cung cấp trên thị trường, Wintermute thể hiện các mô hình hoạt động có thể nhận diện qua nhiều lần sự kiện tương tự — ba yếu tố này hội tụ, khiến giả thuyết “nhà tạo lập thị trường chủ động giảm vị thế gây sụp đổ giá” có căn cứ hợp lý. Tuy nhiên, các thông tin về thỏa thuận giữa nhà tạo lập và dự án, các khoản vay mượn và hoàn trả token vẫn còn trong “hộp đen”, khiến các nhà quan sát bên ngoài khó xác định chính xác nguyên nhân từ dữ liệu on-chain. Đối với thị trường, việc hiểu rõ vai trò và lợi ích của nhà tạo lập trong cơ chế hình thành giá token có thể mang lại giá trị dài hạn lớn hơn việc truy tìm nguyên nhân trực tiếp của các vụ sụp đổ.

FAQ

Q：Nguyên nhân trực tiếp khiến PARTI giảm 63% là gì?

A：Dữ liệu on-chain cho thấy, trong vài giờ trước khi giá giảm, Wintermute đã chuyển ra lượng lớn token PARTI, sau đó bắt đầu bán tháo quy mô lớn, khiến giá token giảm 63% trong thời gian ngắn. Việc mở khóa token có thể là một trong các yếu tố nền tảng của sự kiện này.

Q：Wintermute có từng thực hiện các thao tác tương tự trước đây không?

A：Có. Vào tháng 4 năm 2025, Wintermute đã bán tháo tập trung các token như ACT, BONK, BABYDOGE, gây hoảng loạn thị trường, và trong năm đó, trước khi thị trường sụp đổ, đã chuyển hơn 700 triệu USD tài sản. Gorkeu chỉ ra rằng, năm ngoái Wintermute đã thực hiện các hoạt động tương tự để thanh lý khoảng 10 dự án cùng lúc.

Q：Việc bán tháo token của nhà tạo lập thị trường có thể coi là thao túng thị trường không?

A：Theo khung pháp lý hiện hành, các hoạt động điều chỉnh vị thế của nhà tạo lập thị trường trong khuôn khổ thỏa thuận tạo lập thường không bị coi là thao túng. Tuy nhiên, do các điều khoản của thỏa thuận này không công khai, các bên ngoài khó xác định hành vi bán tháo có vượt quá phạm vi hợp lý hay không. Người sáng lập Wintermute từng kêu gọi ngành xây dựng cơ chế tiết lộ thỏa thuận tạo lập để nâng cao minh bạch.

Q：Sau sự kiện giảm giá, giá PARTI đã phục hồi chưa?

A：Tính đến ngày 10 tháng 4 năm 2026, giá PARTI đã hồi phục từ mức thấp khoảng 0.03546 USD lên quanh 0.04943 USD, giảm trong 24 giờ còn khoảng 44.22%, biên độ dao động đạt 173.2%, khối lượng giao dịch tăng hơn 900%.

Q：Nhà đầu tư nên làm gì để tránh rủi ro tương tự?

A：Theo dõi biến động vị thế của các địa chỉ lớn trên chuỗi, hiểu rõ lịch trình mở khóa token và hoạt động của nhà tạo lập, tránh sử dụng đòn bẩy cao trên các tài sản có thanh khoản thấp là các biện pháp phòng ngừa phổ biến. Đặc biệt, đối với token bị tập trung vị thế của nhà tạo lập, cần có biện pháp phòng ngừa rủi ro giá biến động lớn hơn.