「New Federal Reserve News Agency」: Dù có đạt được thỏa thuận ngừng bắn hay không, triển vọng trước khả năng Cục Dự trữ Liên bang hạ lãi suất vẫn ảm đạm

Viết bài: Hà Hạo

Nguồn: Wall Street Insight

Thứ Tư, nhà báo tài chính nổi tiếng Nick Timiraos, người được mệnh danh là “Tờ báo liên lạc mới của Fed”, cho biết trong bài viết rằng lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran tạo cơ hội để giảm bớt mối đe dọa nghiêm trọng mới nhất mà nền kinh tế toàn cầu đang phải đối mặt. Nhưng đối với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), điều này có thể chỉ là đổi một vấn đề lấy một vấn đề khác: một cú sốc năng lượng kéo dài đúng đủ để đẩy lạm phát lên, nhưng lại không nghiêm trọng đến mức làm suy yếu nhu cầu, từ đó khiến lãi suất được giữ nguyên trong thời gian dài.

Timiraos dẫn báo cáo biên bản cuộc họp của Fed được công bố vào Thứ Tư, các cuộc họp ngày 17 đến 18 tháng 3, cho biết:

Biên bản nhấn mạnh rằng, cuộc chiến với Iran không khiến Fed bắt đầu trở nên miễn cưỡng với việc hạ lãi suất, mà khiến lập trường vốn đã thận trọng trở nên phức tạp hơn. Trước khi xung đột Iran bùng nổ, lộ trình giảm lãi suất đã vốn dĩ bị thu hẹp. Thị trường lao động của Mỹ đã ổn định đến mức đủ để xoa dịu nỗi lo suy thoái, còn tiến triển của lạm phát quay về mục tiêu 2% của Fed thì lại bị đình trệ.

Biên bản cuộc họp tháng 3 cho biết, một phần do rủi ro của cuộc chiến kéo dài, đa số các thành viên tham dự cho rằng tiến triển đưa lạm phát về mục tiêu có thể chậm hơn so với dự kiến trước đây, và đồng thời đánh giá rủi ro lạm phát duy trì cao hơn mục tiêu của Ủy ban đã tăng lên.

Tại cuộc họp FOMC tháng 3, Fed giữ nguyên lãi suất chuẩn trong khoảng 3,5% đến 3,75%, không đổi, đây là lần tạm dừng thứ hai kể từ sau chuỗi ba lần hạ lãi suất liên tiếp trong vài tháng cuối năm 2025.

Timiraos cho biết, nếu rủi ro xung đột Iran mở rộng khiến tăng trưởng kinh tế suy yếu, đẩy nền kinh tế vào nguy cơ suy thoái, là lý do cuối cùng và cũng là mạnh mẽ nhất để nối lại việc hạ lãi suất, thì nghịch lý là: khi chiến tranh kết thúc, Fed trong ngắn hạn lại có thể khó nới lỏng chính sách hơn:

Lý do là việc ngừng bắn đã loại bỏ kịch bản tồi tệ nhất—tức là giá cả tăng vọt nghiêm trọng làm rối tung chuỗi cung ứng và phá hủy nhu cầu—nhưng nó lại làm giảm mức độ rủi ro lạm phát, có thể thậm chí không bằng việc làm giảm mức độ của kịch bản cực đoan. Giá năng lượng và hàng hóa tăng trong thời gian xung đột có thể sẽ không giảm hoàn toàn, và khi tâm lý lạc quan do lệnh ngừng bắn mang lại, ví dụ như việc thị trường tăng vào Thứ Tư, thì các điều kiện tài chính đang được nới lỏng.

Khi rủi ro phá hủy nhu cầu nghiêm trọng đã được loại trừ, phần còn lại là một vấn đề lạm phát chưa được xóa bỏ hoàn toàn, và việc giá năng lượng tăng gần đây còn có thể tạo ra một hiệu ứng “dội lại”, tức là ngay cả khi duy trì ngừng bắn thì tác động cũng vẫn kéo dài, dù ít nghiêm trọng hơn so với trước.

Timiraos dẫn lời ông Marc Sumerlin, đối tác quản lý của công ty tư vấn kinh tế Evenflow Macro, cho biết: “Khi xác suất suy thoái giảm xuống, thì xác suất lạm phát lại tăng lên, vì áp lực giá vẫn còn đó, nhưng sự phá hủy nhu cầu không nghiêm trọng đến vậy.”

Timiraos chỉ ra rằng, đồng thời, lệnh ngừng bắn cũng làm giảm một rủi ro khác tuy ít khả năng xảy ra nhưng lại có tính phá hoại lớn hơn—đó là giá năng lượng tiếp tục tăng vọt, buộc Fed phải cân nhắc tăng lãi suất.

Timiraos chỉ ra rằng biên bản cuộc họp tháng 3 của Fed cho thấy các quan chức khi đó đang cân nhắc hai rủi ro song đôi do chiến tranh gây ra: một mặt có thể khiến thị trường việc làm đột ngột xấu đi, từ đó cần phải hạ lãi suất; mặt khác có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao lâu dài, từ đó cần phải tăng lãi suất.

Trong dự báo sau cuộc họp, đa số quan chức vẫn kỳ vọng trong năm nay sẽ có ít nhất một lần hạ lãi suất. Nhưng biên bản cuộc họp nhấn mạnh rằng kỳ vọng này phụ thuộc vào việc liệu lạm phát có quay trở lại mục tiêu hay không. Biên bản cho biết có hai quan chức đã lùi lại thời điểm mà họ cho rằng việc hạ lãi suất là phù hợp, vì lạm phát gần đây thiếu cải thiện.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, Fed vẫn ngầm cho thấy rằng bước hành động lãi suất tiếp theo có nhiều khả năng là hạ xuống hơn là tăng lên. Nhưng biên bản cho thấy, so với cuộc họp tháng 1, số lượng quan chức cho rằng có thể hủy bỏ sự “nghiêng về” đó đã tăng lên. Biên bản nêu rằng, nếu điều chỉnh cách diễn đạt trong tuyên bố, điều đó sẽ đồng nghĩa với việc nếu lạm phát tiếp tục cao hơn mục tiêu thì việc tăng lãi suất cũng có thể là một lựa chọn phù hợp.

Timiraos cho biết lập trường hiện tại của Fed phản ánh một “vấn đề chồng lớp”, ông trích lời phát biểu gần đây của Chủ tịch Fed Jerome Powell:

Tuần trước, Powell cho biết sau đại dịch, xung đột Nga-Ukraine và việc tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu trong năm ngoái, Fed đang phải đối mặt với lần thứ tư cú sốc cung ứng trong những năm gần đây.

Chính sách của Fed có đủ dư địa để quan sát và đánh giá tác động lên nền kinh tế, nhưng Powell đồng thời cảnh báo rằng một loạt các cú sốc mang tính tạm thời một lần có thể làm suy yếu niềm tin của công chúng rằng lạm phát sẽ quay trở lại bình thường. Fed đặc biệt quan tâm đến rủi ro này vì họ cho rằng kỳ vọng lạm phát có thể sẽ “tự hiện thực hóa”.

Timiraos chỉ ra rằng, thậm chí trước khi công bố lệnh ngừng bắn trong tuần này, các quan chức Fed hiện tại và từng giữ chức vụ trước đây đã từng cho biết rằng, ngay cả khi xung đột được giải quyết nhanh chóng, cũng không có nghĩa là chính sách sẽ lập tức trở lại trạng thái bình thường. Một phần nguyên nhân là thế giới đã chứng kiến việc eo biển Hormuz dễ bị phong tỏa như thế nào; sự mong manh này có thể trong nhiều năm tới sẽ được tính vào giá năng lượng và quyết định của doanh nghiệp. Một số nhà phân tích địa chính trị nghi ngờ liệu lệnh ngừng bắn có thể đưa giá năng lượng quay lại hoàn toàn mức trước chiến tranh hay không. Iran có động cơ mạnh để duy trì giá dầu cao nhằm có được nguồn vốn tái thiết và duy trì ảnh hưởng của mình đối với các nước láng giềng vùng Vịnh.

Timiraos dẫn lời bài phát biểu của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang St. Louis Musalem tuần trước rằng, ngay cả khi xung đột kết thúc trong vài tuần tới, ông vẫn sẽ theo dõi những “hiệu ứng lan tỏa” có thể tiếp tục đẩy giá lên sau khi chuỗi cung ứng được khôi phục. “Tôi vẫn đang tìm kiếm những tiếng vọng này, bởi ngay cả khi chiến tranh kết thúc nhanh, việc khôi phục năng lực sản xuất bị thiệt hại cũng cần thời gian.”

Timiraos cho biết sự thận trọng của Fed phản ánh một khung quan điểm do cựu Thống đốc Jerome Bernanke, lúc bấy giờ là Thống đốc (thành viên hội đồng), đưa ra cách đây hơn hai mươi năm: ngân hàng trung ương nên quyết định cách ứng phó với cú sốc giá dầu dựa trên mức lạm phát tại thời điểm cú sốc xảy ra:

Nếu lạm phát vốn dĩ thấp và kỳ vọng ổn định, người ra quyết định có thể “bỏ qua” áp lực lạm phát do giá năng lượng tăng gây ra; nhưng nếu lạm phát đã cao hơn mục tiêu, thì rủi ro để cú sốc cung ứng tiếp tục làm xáo trộn kỳ vọng lạm phát sẽ đòi hỏi phải áp dụng chính sách chặt chẽ hơn, và một số quan chức cho rằng đây chính là tình hình mà Fed hiện đang tiến gần nhất.