#特朗普再下最后通牒 Dựa trên thông tin công khai hiện có, “Kế hoạch mười điểm” do hai bên Iran đề xuất và “Kế hoạch 15 điểm” do Hoa Kỳ đề xuất có những bất đồng cơ bản về các yêu cầu cốt lõi của họ. Trong ngắn hạn, khả năng đạt được một “bắt tay và hòa bình” toàn diện là thấp. Phân tích cụ thể như sau:

1 Những bất đồng cốt lõi rất khó dung hòa
Vấn đề hạt nhân: Hoa Kỳ yêu cầu Iran phải tháo dỡ hoàn toàn các cơ sở hạt nhân của mình, từ bỏ năng lực làm giàu uranium và chấp nhận các hoạt động thanh tra hạt nhân quốc tế nghiêm ngặt. Trong “Kế hoạch mười điểm”, Iran không đề cập rõ ràng đến vấn đề hạt nhân; lập trường thực tế của họ là duy trì năng lực hạt nhân như một biện pháp răn đe chiến lược. Ở vấn đề này, gần như không có khả năng thỏa hiệp giữa hai bên.
Eo biển Hormuz: Hoa Kỳ khẳng định yêu cầu tự do hàng hải qua eo biển và phản đối việc Iran đặt ra quy tắc vận chuyển hoặc thu phí. Ngược lại, Iran nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển và đề xuất bảo đảm việc đi lại an toàn thông qua một cơ chế thu phí. Hai bên có sự khác biệt rất lớn về cách hiểu đối với việc kiểm soát eo biển.
Vấn đề các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực: Hoa Kỳ yêu cầu Iran ngừng hỗ trợ các đồng minh trong khu vực như Hezbollah và Houthis, trong khi Iran yêu cầu lệnh ngừng bắn toàn diện, bao gồm việc ngừng các hoạt động quân sự chống lại các đồng minh của mình. Lập trường của hai bên về vấn đề này hoàn toàn đối đầu trực diện với nhau.
2 Thiếu niềm tin lẫn nhau và các vấn đề về cơ chế triển khai
Iran cho rằng Hoa Kỳ đang “vừa nói vừa đánh”, trong khi các cuộc tập kích quân sự vẫn tiếp diễn, và họ nghi ngờ sự chân thành của phía Mỹ trong các cuộc đàm phán. Hoa Kỳ lo ngại rằng Iran có thể tái trang bị hoặc mở rộng mạng lưới các lực lượng ủy nhiệm trong giai đoạn ngừng bắn. Hai bên thiếu một nền tảng tin cậy lẫn nhau cơ bản.
Ngay cả khi đạt được lệnh ngừng bắn tạm thời, hai bên vẫn bất đồng về các cơ chế triển khai và phương pháp giám sát, khiến việc thiết lập một cơ chế bảo đảm hiệu quả để bảo đảm thỏa thuận được thực hiện trở nên khó khăn.
3 Các ràng buộc mang tính thực tế
Áp lực chính trị trong nước tại Hoa Kỳ (như các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới và giá dầu tăng ảnh hưởng đến đời sống của người dân) tạo động lực để thúc đẩy đàm phán, nhưng rất khó để họ từ bỏ các yêu cầu cốt lõi. Mặc dù Iran phải chịu tổn thất ở cấp độ chiến thuật, nhưng vẫn nắm thế chủ động ở cấp độ chiến lược và không sẵn sàng chấp nhận một liên minh “dưới bức tường”.
Tình hình khu vực rất phức tạp. Lập trường và hành động của các quốc gia trong khu vực như Israel và Saudi Arabia cũng sẽ ảnh hưởng đến tiến trình đàm phán Mỹ-Iran, làm tăng thêm mức độ khó khăn trong việc đạt được thỏa thuận.
Tóm lại, trong ngắn hạn, hai bên—Hoa Kỳ và Iran—có nhiều khả năng đạt được các lệnh ngừng bắn giới hạn hoặc thỏa hiệp một phần để giảm xung đột và khủng hoảng năng lượng. Tuy nhiên, để đạt được một “bắt tay và hòa bình” toàn diện, cả hai bên cần phải đưa ra những nhượng bộ thực chất đối với các lợi ích cốt lõi; dựa trên tình hình hiện tại, khả năng này có vẻ thấp.