Tôi nhận thấy một hiện tượng kinh tế thú vị có thể giải thích nhiều điều trên thị trường. Đó là **hiệu ứng храповика** — khi giá tăng thì dễ dàng, nhưng khi giảm lại cực kỳ khó khăn, ngay cả khi nguyên nhân khiến giá tăng đã biến mất.

Hãy hình dung cơ chế храповика trong kỹ thuật — chuyển động chỉ theo một hướng về phía trước, không đi lùi. Trong kinh tế cũng hoạt động tương tự. Các công ty tăng giá khi chi phí tăng, nhưng khi chi phí giảm thì giá vẫn giữ nguyên. Chúng đơn giản là “đơ” lại ở mức mới cao hơn.

Tại sao lại như vậy? Thứ nhất, kỳ vọng lạm phát. Khi trong nền kinh tế có lạm phát, các công ty sẽ tính trước những lần tăng chi phí trong tương lai vào giá bán. Điều này dần trở thành thói quen. Thứ hai, tâm lý. Người tiêu dùng xem việc giảm giá như một tín hiệu về vấn đề chất lượng hoặc danh tiếng của thương hiệu. Không ai muốn bị mang tiếng là rẻ tiền.

Ngoài ra còn có những lý do thực tế. Các công ty sử dụng mức giá cao hơn để bù đắp các khoản lỗ trước đó trong giai đoạn bất ổn. Cộng thêm cái gọi là **menu-costs** — các chi phí hành chính để thay đổi giá. Cần phải viết lại hợp đồng, đổi bảng giá, và triển khai các chiến dịch mới. Còn dễ hơn là cứ để mọi thứ như cũ.

Hiệu ứng храповика đặc biệt rõ ràng trên các thị trường nguyên liệu và kim loại. Các nhà sản xuất tăng giá sản phẩm hoàn thiện khi chi phí nguyên liệu tăng, nhưng khi nguyên liệu trở nên rẻ hơn, giá của hàng hóa thành phẩm vẫn ở mức cao. Điều này cần ghi nhớ khi phân tích cổ phiếu của các công ty như vậy.

Nhân tiện, điều này tạo ra một nền tảng tốt cho sự tăng trưởng ổn định về doanh thu của các công ty. Chính vì vậy, hiệu ứng храповика nên được cân nhắc khi lựa chọn tài sản cho các danh mục dài hạn.

Hiện nay, trên thị trường crypto có một diễn biến đáng chú ý. Bitcoin đang giao dịch quanh mức 69.68K, tăng 3.37% trong ngày; Ethereum duy trì ở mức 2.14K, tăng 3.83%. Nên theo dõi các mốc giá này — chúng có thể trở thành những yếu tố then chốt cho diễn biến tiếp theo.