Đây là một câu hỏi thú vị mà tôi mới gặp gần đây: mỗi người trên thế giới có bao nhiêu tiền nếu chia đều cho tất cả mọi người? Nghe như một câu đố, nhưng câu trả lời lại khá cụ thể.

Hãy tưởng tượng trong giây lát một kịch bản như thế này — tất cả tiền mặt của hành tinh được phân phối đều cho tất cả mọi người. Khi đó, nông dân ở Висконсина, thợ gốm ở Нью-Дели, người chăn cừu ở Намибии và nha sĩ ở Сиднее sẽ nhận được cùng một khoản tiền. Nghe có vẻ viển vông, nhưng toán học ở đây lại vận hành đúng.

Hóa ra là số tiền thực sự đang lưu hành trên thế giới không hoàn toàn giống với tổng tài sản. Các nhà kinh tế thường nói về cung tiền M2, trong đó bao gồm tiền mặt đang lưu hành, các khoản tiền gửi ngân hàng có tính thanh khoản cao, tài khoản tiết kiệm và các tài sản khác có thể nhanh chóng chuyển đổi thành tiền mặt. Nói một cách đơn giản, đó là tất cả những khoản tiền mà bạn có thể nhận được trong vòng vài tuần hoặc vài tháng.

Theo dữ liệu của CEIC cho năm 2024, lượng cung tiền của thế giới vào khoảng 123,3 nghìn tỷ đô la. Đây là một con số khổng lồ, nhưng khi bạn chia con số đó cho dân số của hành tinh — khoảng 8,16 tỷ người — thì lại ra một kết quả khá thú vị. Mỗi cư dân Trái Đất sẽ nhận được khoảng 15 nghìn đô la. Hoặc khoảng 14 nghìn euro theo tỷ giá hiện tại.

Để so sánh: con số này tương đương với giá một chiếc ô tô cũ, hoặc chi phí trung bình của một hộ gia đình trong hai năm, hoặc thậm chí là một chiếc Dacia Sandero mới ở cấu hình cơ bản. Không tệ nếu có thể thực hiện một cách phân phối như vậy, đúng không?

Để tham khảo, tổng tài sản ròng (total private wealth) trên thế giới, theo báo cáo của UBS, đã lên tới 487,9 nghìn tỷ đô la — bao gồm bất động sản, các tài sản, đầu tư và những thứ khác, tức là những khoản khó có thể nhanh chóng quy đổi thành tiền mặt.

Điều thú vị là nếu tính toán tương tự cho từng quốc gia, các con số sẽ thay đổi. Ví dụ, ở Испании, lượng cung tiền M2 vào khoảng 1,65 nghìn tỷ đô la với dân số khoảng 49 triệu người. Như vậy, mỗi người ở Испании sẽ nhận được khoảng 33,5 nghìn đô la — gần gấp 2,5 lần so với mức trung bình của một người dân trên toàn hành tinh. Điều này cho thấy các nguồn lực tài chính được phân bổ không đồng đều giữa các quốc gia như thế nào.

Tóm lại, câu hỏi “mỗi người trên thế giới có bao nhiêu tiền” một cách trực quan cho thấy quy mô của nền kinh tế toàn cầu và đồng thời là sự mất cân đối của nó. Nhưng đó lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.