Tôi mới nhận ra một điều rất quan trọng để thảo luận—về bong bóng crypto và cách chúng ta với tư cách nhà đầu tư có thể nhận biết nó trước khi quá muộn. Vì nhiều người vẫn chưa nhận thức rõ về hiện tượng này, trong khi tác động của nó có thể rất gây thiệt hại.

Vậy nên, crypto bubble về cơ bản là tình trạng khi giá tài sản crypto tăng vọt vượt xa giá trị cơ bản của nó. Không phải do có sự gia tăng thực sự trong việc chấp nhận hoặc tiện ích, mà hoàn toàn do sự đầu cơ quá mức và cơn sốt lan rộng khắp nơi. Chúng ta có thể thấy các dấu hiệu: giá tăng phi lý, ai cũng tin rằng giá sẽ tiếp tục tăng, nhà đầu tư nhỏ lẻ đổ xô vào, và rõ ràng nhất—giá hoàn toàn không phù hợp với các yếu tố cơ bản.

Thực ra, đây không phải là hiện tượng mới. Bong bóng crypto đã xảy ra nhiều lần trong lịch sử tài chính. Từ Tulip Mania ở Hà Lan hàng trăm năm trước, bong bóng dot-com vào những năm 2000, đến ngày nay dưới dạng tài sản kỹ thuật số. Mô hình luôn giống nhau—cơn sốt tăng, giá bay cao, rồi đột ngột sụp đổ.

Tại sao lại xảy ra? Có một số yếu tố thường là nguyên nhân chính. Thứ nhất, công nghệ mới luôn thu hút sự chú ý—ICO, NFT, DeFi, tất cả đều xuất hiện và mọi người đều phấn khích. Thứ hai, FOMO là rất thực tế. Nhìn bạn bè kiếm lợi lớn, lập tức sợ bỏ lỡ. Thứ ba, tiếp cận thị trường crypto rất dễ—chỉ cần smartphone và internet, ai cũng có thể mua. Thứ tư, quy định vẫn còn lỏng lẻo, nên nhiều dự án không rõ nguồn gốc vẫn tồn tại được. Thứ năm, truyền thông và influencer có sức mạnh lớn trong việc kích hoạt cơn sốt.

Chúng ta có thể học hỏi từ các ví dụ thực tế. Cơn sốt ICO 2017 là một trong những điển hình nhất—hàng nghìn dự án crypto xuất hiện chỉ với whitepaper mà không có sản phẩm thực tế. Kết quả? Hơn 80% trong số đó bị lừa đảo hoặc thất bại hoàn toàn. Tiếp đến là năm 2021, thị trường crypto lại bùng nổ với NFT và DeFi. Bored Ape Yacht Club bán ra hàng triệu đô la, token DeFi tăng giá ròng rã hàng trăm phần trăm. Nhưng cuối cùng, thị trường sụp đổ, NFT giảm giá mạnh, token DeFi mất tới 90% giá trị.

Vậy làm sao để chúng ta nhận biết bong bóng crypto này từ sớm? Có một số dấu hiệu cảnh báo cần chú ý. Tăng giá không hợp lý, các lời hứa quá mức từ dự án, sự tham gia ồ ạt của những người mới vào crypto, truyền thông và influencer chi phối câu chuyện, cùng với định giá hoàn toàn tách rời khỏi thực tế.

Chiến lược để bảo vệ chính mình khá đơn giản nhưng cần kỷ luật. Thứ nhất, luôn luôn DYOR—nghiên cứu kỹ trước khi đầu tư. Thứ hai, tập trung vào yếu tố cơ bản, không theo đám đông hoặc hype. Thứ ba, đa dạng hóa danh mục để không đặt tất cả vào một tài sản. Thứ tư, đặt sẵn chiến lược thoát—biết khi nào nên chốt lời hoặc cắt lỗ. Thứ năm, sử dụng nền tảng uy tín và đã được thiết lập. Thứ sáu, quan trọng nhất—đừng để FOMO chi phối. Đây chính là chìa khóa.

Tóm lại, bong bóng crypto là một phần của chu kỳ tự nhiên của thị trường crypto. Nhưng điều quan trọng là chúng ta có thể nhận biết các dấu hiệu và có kế hoạch để bảo vệ khoản đầu tư của mình. Với nghiên cứu kỹ lưỡng, kỷ luật và không bị cuốn theo cơn sốt, chúng ta vẫn có thể tồn tại ngay cả khi bong bóng vỡ. Vậy lần tới khi bạn thấy một tài sản giá tăng cao không rõ lý do cơ bản, hãy nhớ—không phải tất cả những gì sáng chói đều là vàng.