#OilPricesRise

Ngọn lửa đã bùng cháy

Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang trải qua cú sốc giá mạnh nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008, và nguyên nhân không thể nhầm lẫn. Hoa Kỳ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích phối hợp vào Iran vào ngày 28 tháng 2 năm 2026. Điều xảy ra sau đó là một chuỗi phản ứng dây chuyền mà thế giới năng lượng đã lâu lo ngại nhưng hy vọng sẽ không bao giờ xảy ra. Tehran, dưới áp lực và đối mặt trực tiếp, đã phản ứng bằng cách cố gắng phong tỏa Eo biển Hormuz, một tuyến đường thủy hẹp qua đó gần 20% nguồn cung dầu thế giới chảy qua mỗi ngày. Trong vòng vài ngày, từ một cuộc leo thang quân sự khu vực, tình hình đã biến thành một tình trạng khẩn cấp năng lượng toàn cầu quy mô lớn. Dầu Brent, trước đó giao dịch ở mức tương đối ổn định $73 mỗi thùng trước các cuộc không kích, đã tăng mạnh, gây chấn động thị trường toàn cầu từ New York đến Tokyo đến Riyadh.

Các con số kể câu chuyện tàn nhẫn

Dữ liệu phản ánh rõ mức độ nghiêm trọng của tình hình. Đến cuối tháng 3 năm 2026, dầu Brent đã vượt qua $116 mỗi thùng, với các đỉnh giá trong ngày còn tăng cao hơn nữa khi các tiêu đề mới liên tục xuất hiện trên các bàn giao dịch. Dầu WTI lần đầu tiên vượt qua $100 mỗi thùng kể từ năm 2022. Đặc biệt, giá dầu đã tăng khoảng 55% trong một tháng, đánh dấu mức tăng tháng lớn nhất kể từ khi hợp đồng tương lai Brent ra đời năm 1988. Đây không chỉ là một đợt tăng giá bình thường; đó là một bước đi mang tính lịch sử. Các tổ chức tài chính lớn hiện đang cảnh báo về rủi ro tăng giá thêm nữa. JP Morgan ước tính các gián đoạn liên tục có thể làm giá dầu tăng thêm $20 mỗi thùng, trong khi Macquarie dự đoán nếu tình hình kéo dài đến mùa hè, giá dầu có thể đạt $200 mỗi thùng. Các nhà phân tích cũng chỉ ra rằng đỉnh cao năm 2008 gần $147 không còn là một mốc xa vời nữa mà đã trở thành một kịch bản thực tế hơn trong ngắn hạn.

OPEC trong tình trạng sụp đổ: Cú sốc nguồn cung ngày càng trầm trọng

Khủng hoảng này không do cầu mà do sự sụp đổ ở phía cung. Sản lượng của OPEC giảm mạnh trong tháng 3, giảm khoảng 7,3 triệu thùng mỗi ngày xuống còn khoảng 21,57 triệu thùng/ngày, mức thấp nhất kể từ giữa năm 2020. Các nhà sản xuất chủ chốt như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait và UAE đều bị ảnh hưởng do vị trí địa lý tiếp xúc trực tiếp với Vịnh Ba Tư và các rủi ro quanh Eo biển Hormuz. Trong điều kiện bình thường, Eo biển xử lý khoảng 20 triệu thùng/ngày, trở thành một trong những điểm nghẽn quan trọng nhất của hệ thống năng lượng toàn cầu. Ngay cả một sự gián đoạn một phần cũng tạo ra một khoảng trống cung cấp mà phần còn lại của thế giới không thể nhanh chóng lấp đầy. Các kho dự trữ dầu chiến lược đang được giải phóng, nhưng chỉ mang lại sự cứu trợ tạm thời, với ước tính chỉ đủ để cung cấp trong khoảng 20 ngày.

Bế tắc địa chính trị: Không dễ thoát ra

Tình hình địa chính trị vẫn rất phức tạp và chưa được giải quyết. Trong khi Hoa Kỳ đã báo hiệu các cuộc đàm phán ngoại giao đang diễn ra, họ cũng đồng thời cảnh báo về khả năng leo thang thêm, bao gồm cả các cuộc không kích vào các cơ sở xuất khẩu quan trọng của Iran như đảo Kharg. Iran, tuy nhiên, đã bác bỏ các yêu cầu này và không tỏ rõ ý định nhượng bộ dưới áp lực. Đồng thời, xung đột đang mở rộng vượt ra ngoài phạm vi ban đầu. Các lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen đã tăng cường tham gia, nhắm vào các tuyến đường vận chuyển và gia tăng áp lực lên các chuỗi cung ứng vốn đã mong manh trong khu vực Biển Đỏ. Sự kết hợp của các gián đoạn tại Eo biển Hormuz, các mối đe dọa gia tăng ở Biển Đỏ, và khả năng leo thang quân sự thêm nữa đã tạo ra một kịch bản trong đó nhiều tuyến năng lượng toàn cầu đang chịu áp lực cùng lúc, một tình huống gần như chưa từng có trong lịch sử hiện đại.

Ảnh hưởng lan rộng ra toàn cầu

Tác động của cuộc khủng hoảng này đang nhanh chóng lan rộng ra ngoài thị trường dầu mỏ sang nền kinh tế toàn cầu rộng lớn hơn. Giá nhiên liệu máy bay đã tăng mạnh, hơn gấp đôi trong vài tuần, gây áp lực lớn lên các hãng hàng không trên toàn thế giới. Các hãng này đang bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu, tăng giá vé và cảnh báo về những khó khăn tài chính đáng kể nếu tình hình hiện tại kéo dài. Một số hãng nhỏ hơn có thể không tồn tại nổi trong thời gian dài với chi phí nhiên liệu tăng cao. Ở cấp độ người tiêu dùng, giá xăng và dầu diesel tăng đang bắt đầu ảnh hưởng đến lạm phát chung, làm tăng chi phí vận chuyển và đẩy giá hàng hóa, thực phẩm lên cao. Một số nền kinh tế mới nổi đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu căng thẳng, với các chỉ số ban đầu về tình trạng khẩn cấp năng lượng và bất ổn xã hội khi các chính phủ cố gắng kiểm soát hậu quả kinh tế.

Trung Quốc bị mắc kẹt trong vòng xoáy

Trung Quốc đang rơi vào vị trí đặc biệt khó khăn khi là nhà nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Sự phụ thuộc nặng nề vào nguồn cung Trung Đông, kết hợp với các kiểm soát giá nhiên liệu trong nước, giới hạn khả năng hấp thụ hoặc chuyển tiếp chi phí tăng cao. Các công ty năng lượng nhà nước hiện đang đối mặt với chi phí nhập khẩu cao hơn, biên lợi nhuận eo hẹp hơn và sự không chắc chắn ngày càng tăng trong kế hoạch dài hạn. Đồng thời, dòng chảy thương mại toàn cầu bắt đầu dịch chuyển, nhiều nền kinh tế châu Á đang tìm kiếm nguồn cung thay thế, bao gồm Nga và các khu vực ít phụ thuộc vào Eo biển Hormuz hơn. Sự điều chỉnh này có thể có những tác động lâu dài, thậm chí định hình lại các mô hình thương mại năng lượng toàn cầu sau khi cuộc khủng hoảng tạm thời qua đi.

Điều gì tiếp theo: Thị trường do sợ hãi và thời gian chi phối

Con đường phía trước vẫn rất không chắc chắn, nhưng một yếu tố nổi bật hơn tất cả: thời gian. Càng kéo dài sự gián đoạn, hậu quả càng nghiêm trọng. Các nhà phân tích đồng ý rằng nếu tình hình không được giải quyết nhanh chóng, các thiếu hụt nguồn cung sẽ ngày càng sâu sắc và giá có thể tăng nhanh về phạm vi $150 đến $200 . Rủi ro lạm phát sẽ tăng đáng kể, gây thêm áp lực cho một nền kinh tế toàn cầu vốn đã mong manh. Các kho dự trữ chiến lược chỉ có thể cung cấp sự ổn định tạm thời, và các giải pháp ngoại giao vẫn còn mơ hồ. Mỗi ngày trôi qua đều gia tăng áp lực lên các thị trường ngày càng bị chi phối không chỉ bởi các yếu tố cơ bản, mà còn bởi nỗi sợ hãi, sự không chắc chắn và rủi ro một trong những điểm nghẽn năng lượng quan trọng nhất thế giới có thể bị hạn chế trong thời gian dài.

Kết luận

Đây không chỉ là một đợt tăng giá hàng hóa bình thường; nó là một cú sốc cấu trúc mang hậu quả toàn cầu. Thị trường năng lượng, địa chính trị, lạm phát và ổn định kinh tế giờ đây đã liên kết chặt chẽ với nhau. Những gì xảy ra tiếp theo không chỉ quyết định hướng đi của giá dầu mà còn có thể định hình lại quỹ đạo của nền kinh tế toàn cầu trong nhiều tháng, hoặc thậm chí nhiều năm tới.