Tăng trưởng thị trường xe điện gặp chắn đường: Sự suy giảm 20% doanh số của Trung Quốc ảnh hưởng đến động lực toàn cầu

Ngành xe điện đối mặt với những khó khăn lớn vào tháng 1 năm 2026, khi các thị trường toàn cầu gặp phải những trở ngại bất ngờ làm gián đoạn xu hướng mở rộng trước đó. Nguồn gốc chính của sự chậm lại này bắt nguồn từ Trung Quốc, thị trường xe điện lớn nhất thế giới, nơi những thay đổi chính sách đột ngột đã gây ra sự co lại đáng kể của thị trường. Cùng với những thách thức liên tục tại Bắc Mỹ, ngành công nghiệp xe điện toàn cầu đã trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong những quý gần đây.

Sự co lại của doanh số xe điện toàn cầu tăng tốc

Theo dữ liệu từ Electrek, thị trường xe điện toàn cầu ghi nhận 1,2 triệu xe bán ra trong tháng 1 năm 2026, giảm 3% so với cùng kỳ năm trước và giảm 44% so với tháng 12 năm 2025. Sự co lại này báo hiệu một sự rời khỏi quỹ đạo tăng trưởng của ngành, do sự kết hợp của các yếu tố thị trường bao gồm không chắc chắn về chính sách và sự thay đổi trong các ưu đãi dành cho người tiêu dùng tại các thị trường lớn.

Chính sách của Trung Quốc gây sốc niềm tin thị trường

Sự giảm mạnh nhất xuất hiện tại Trung Quốc, nơi doanh số giảm 20% so với cùng kỳ năm trước và giảm 55% so với tháng trước, theo Benchmark Mineral Intelligence. Nguyên nhân chính là sự thay đổi căn bản trong chính sách của chính phủ đã thay đổi hoàn toàn môi trường mua xe điện. Bắt đầu từ tháng 1 năm 2026, Trung Quốc áp dụng thuế mua xe điện 5% — một sự đảo ngược mạnh mẽ so với các khoản miễn thuế đã có từ năm 2014. Thêm vào đó, quốc gia này đã tái cấu trúc chương trình trợ giá đổi xe cũ sang mới với điều kiện ít hào phóng hơn, chuyển hướng sang mô hình định giá dựa trên thị trường thay vì hỗ trợ giá cả phù hợp với khả năng chi trả của người tiêu dùng.

Chính sách này đã gây tổn thất nặng nề cho Tesla, công ty đã trải qua năm 2025 với doanh số bán hàng tại Trung Quốc giảm lần đầu tiên trong lịch sử. Hiện tại, Tesla phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong một thị trường nhạy cảm về giá cả hơn.

Bắc Mỹ gặp khó do rút giảm ưu đãi thuế

Ngành xe điện Bắc Mỹ bắt đầu gặp khó khăn vào đầu năm 2026, với doanh số bán hàng giảm 33% so với cùng kỳ năm trước. Hoa Kỳ ghi nhận tháng có doanh số xe điện thấp nhất kể từ đầu năm 2022, nguyên nhân chính là do việc hết hạn các khoản tín dụng thuế xe điện liên bang vào tháng 9 năm 2025. Thay đổi chính sách này đã làm thay đổi căn bản tính khả thi về mặt tài chính cho nhiều người mua xe điện tiềm năng.

Các nhà sản xuất lớn như Ford, General Motors và Stellantis đã phản ứng bằng cách tái cấu trúc chiến lược, thực hiện các khoản ghi giảm giá trị lớn trên bảng cân đối kế toán để phản ánh triển vọng nhu cầu suy giảm và thực tế thị trường thay đổi.

Châu Âu chống chọi lại xu hướng chung

Ngược lại, châu Âu thể hiện sự bền bỉ của thị trường khi bán được hơn 320.000 xe điện trong tháng 1 — tăng 24% so với cùng kỳ năm trước, mặc dù giảm 33% so với tháng 12. Các nhà hoạch định chính sách châu Âu vẫn giữ vững cam kết về mục tiêu giảm phát thải bằng cách tái giới thiệu các khoản trợ cấp cho người tiêu dùng tại các thị trường chính như Vương quốc Anh, Đức và Pháp.

Môi trường pháp lý hỗ trợ này tiếp tục giúp châu Âu khác biệt so với Bắc Mỹ. Đáng chú ý, trong năm 2025, xe điện đã vượt qua xe chạy xăng về thị phần tổng thể trên toàn châu lục, đánh dấu một sự thay đổi cấu trúc trong sở thích của người tiêu dùng.

Thị trường mới nổi thể hiện sức mạnh bất ngờ

Ngoài các thị trường phát triển lớn, việc sử dụng xe điện đã tăng tốc đáng kể, với doanh số gần như gấp đôi. Hàn Quốc, Brazil và Thái Lan nổi lên như những động lực tăng trưởng, cho thấy rằng sự chậm lại của ngành xe điện toàn cầu chủ yếu tập trung ở các thị trường phát triển đang trải qua quá trình chuyển đổi chính sách chứ không phải là sự sụt giảm cầu toàn cầu.

Sự khác biệt giữa các khu vực này làm nổi bật một thực tế quan trọng: ngành công nghiệp xe điện vẫn rất nhạy cảm với các chính sách ưu đãi của chính phủ. Khi thị trường trưởng thành và sự hỗ trợ chính sách thay đổi, các nhà sản xuất và người tiêu dùng đều phải thích nghi với một bối cảnh cạnh tranh ít được trợ cấp hơn.