Hiểu về Thị trường Bull Crypto: Cách chúng hình thành và ý nghĩa của chúng đối với các nhà giao dịch

Thị trường tiền điện tử đã trải qua những biến động mạnh kể từ khi Bitcoin ra đời vào năm 2009, tuy nhiên xu hướng thị trường tăng dài hạn vẫn liên tục đẩy thị trường đi lên. Đà tăng này trở nên rõ ràng khi BTC đạt giá trị 1 nghìn tỷ USD vào năm 2021, với toàn bộ hệ sinh thái crypto mở rộng gần 3 nghìn tỷ USD cùng năm đó. Hiện nay, khi các nhà giao dịch điều hướng trong điều kiện thị trường biến động — với BTC hiện giao dịch quanh mức 65.950 USD và ETH ở mức 1.880 USD — việc hiểu cơ chế của thị trường tăng giá vẫn là điều cần thiết để đưa ra quyết định giao dịch thông minh. Các cụm từ “tâm lý lạc quan” và “thị trường tăng” thường xuyên xuất hiện trong các đợt tăng giá này, nhưng nhiều nhà giao dịch vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu chính xác ý nghĩa của chúng và cách chúng có thể dự đoán xu hướng giá trong tương lai.

Thế nào là Thị trường tăng giá trong tiền điện tử?

Thị trường tăng giá trong tiền điện tử xảy ra khi giá trị của các tài sản kỹ thuật số thể hiện xu hướng tăng liên tục trong một khoảng thời gian kéo dài — thường là vài tháng hoặc lâu hơn. Thuật ngữ này bắt nguồn từ hành vi của động vật: bò dùng sừng để đâm lên khi tấn công, tượng trưng cho việc giá tăng, trong khi toàn bộ hệ sinh thái giao dịch cùng hưởng ứng theo làn sóng lạc quan này. Trong một thị trường tăng giá, sự tăng giá kéo dài tạo ra môi trường mà các nhà giao dịch cảm thấy phấn khích và tự tin hơn về lợi nhuận trong tương lai.

Yếu tố tâm lý của thị trường tăng giá không thể bị xem nhẹ. Khi giá trị tăng, các thành viên thị trường phát triển trạng thái gọi là “sung sướng” — một cảm giác tự tin cao độ có thể dẫn đến các quyết định bốc đồng. Nhiều nhà giao dịch dễ bị mắc kẹt trong nỗi sợ bỏ lỡ (FOMO), khiến họ tích cực tích trữ các vị thế, đặc biệt trong các loại tiền điện tử nhỏ, mang tính đầu cơ cao hơn. Tuy nhiên, chính sự phấn khích này cũng mang theo rủi ro lớn. Độ biến động của thị trường crypto trong các đợt tăng giá nghĩa là tâm lý có thể thay đổi nhanh chóng, biến đà tăng thành giảm mạnh gần như trong chớp mắt. Các nhà giao dịch thành công nhận ra rằng các giai đoạn thị trường tăng giá đòi hỏi sự kỷ luật và quản lý rủi ro, chứ không phải niềm tin mù quáng.

Các yếu tố thúc đẩy các đợt tăng giá của tiền điện tử

Nhiều yếu tố hội tụ để kích hoạt và duy trì các đợt tăng giá. Các điều kiện vĩ mô tạo nền tảng: dữ liệu GDP tích cực, niềm tin tiêu dùng mạnh mẽ và tỷ lệ thất nghiệp thấp thường tạo ra môi trường để các nhà giao dịch phân bổ vốn vào các tài sản rủi ro cao hơn như tiền điện tử. Các ngân hàng trung ương cũng đóng vai trò quan trọng — khi các tổ chức như Cục Dự trữ Liên bang duy trì môi trường lãi suất thấp, cả nhà giao dịch và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn hơn, dẫn đến đầu tư vào crypto tăng lên.

Ngoài các yếu tố vĩ mô, ngành công nghiệp crypto còn có các yếu tố thúc đẩy riêng của nó. Các nâng cấp công nghệ thường kích hoạt hoạt động mua vào lớn. Ví dụ điển hình là sự chuyển đổi của Ethereum từ cơ chế đồng thuận proof-of-work (PoW) sang proof-of-stake (PoS) trong sự kiện “The Merge” vào ngày 15 tháng 9 năm 2022. Trong những tháng trước sự nâng cấp này, giá ETH đã tăng rõ rệt — từ mức thấp khoảng 993 USD vào tháng 6 năm 2022 lên khoảng 1.900 USD vào tháng 8 — cho thấy cách tiến bộ công nghệ có thể thúc đẩy tâm lý lạc quan.

Dữ liệu phân tích on-chain ngày càng trở nên có ảnh hưởng trong việc xác định quỹ đạo của thị trường tăng giá. Các công ty chuyên về phân tích blockchain — như Glassnode, LookIntoBitcoin và Chainalysis — theo dõi các chỉ số hoạt động mạng như khối lượng giao dịch hàng ngày, số lượng ví mới mở rộng và sự tham gia của các node. Những chỉ số này cung cấp tín hiệu quan trọng về việc chấp nhận thực sự hay chỉ là cơn sốt đầu cơ. Ngoài ra, theo dõi dòng tiền của tiền điện tử giữa các ví riêng tư và sàn giao dịch cũng cung cấp cái nhìn về việc tích trữ hay phân phối — một điểm khác biệt quan trọng trong các giai đoạn thị trường tăng giá.

Các chỉ số chính để nhận biết thị trường tăng giá

Việc xác định sớm một thị trường tăng giá mới nổi đòi hỏi phải theo dõi nhiều chỉ số kỹ thuật và tâm lý. Phân tích kỹ thuật cung cấp các tín hiệu rõ ràng: các đường trung bình động — tính trên các chu kỳ 50, 100 hoặc 200 ngày — trở thành công cụ mạnh mẽ để xác nhận. Khi giá của một đồng tiền điện tử liên tục giao dịch trên các đường trung bình này, thường báo hiệu điều kiện thị trường tăng giá.

Khối lượng giao dịch cũng là một chỉ số quan trọng khác. Thị trường tăng giá thu hút sự tham gia ngày càng tăng, dẫn đến khối lượng giao dịch hàng ngày trên các sàn giao dịch tăng đáng kể. Hoạt động này thể hiện sự nhiệt huyết thực sự của thị trường chứ không chỉ là các biến động giá đơn lẻ.

Chỉ số cấu trúc thị trường cũng rất quan trọng. Trong các giai đoạn tăng giá, sự thống trị của Bitcoin — tỷ lệ phần trăm của nó trong tổng vốn hóa thị trường crypto — thường giảm khi các nhà giao dịch chuyển lợi nhuận vào các tài sản thay thế nhằm tìm kiếm lợi nhuận cao hơn. Đợt tăng giá năm 2017-2018 là ví dụ điển hình, khi sự thống trị của BTC giảm từ 95% xuống còn 37% khi các nhà đầu tư đa dạng hóa vào altcoin.

Chỉ số tâm lý cũng cung cấp xác nhận bổ sung. Chỉ số Sợ Hãi & Tham lam Crypto, tổng hợp hoạt động giao dịch hàng ngày, biến động giá và tâm lý mạng xã hội, thường ghi nhận mức “tham lam” trong các thị trường tăng giá thực sự. Sự chú ý của truyền thông cũng tăng lên, các phương tiện truyền thông chính thống mở rộng đưa tin về crypto và các công ty crypto bắt đầu chiến dịch quảng cáo để tận dụng sự quan tâm tăng cao này.

Thị trường tăng giá và thị trường giảm giá: Những điểm khác biệt cốt lõi

Hiểu rõ thị trường tăng giá đòi hỏi phải so sánh chúng với đối nghịch của chúng: thị trường giảm giá. Trong khi bò tấn công theo chiều lên, gấu tấn công theo chiều xuống — tượng trưng cho việc giá giảm. Trong môi trường thị trường giảm, người bán chiếm ưu thế, các nhà giao dịch đổ xô bán tháo các vị thế để giảm thiểu thiệt hại.

Thị trường giảm giá thường xuất phát từ các tín hiệu kinh tế tiêu cực: dữ liệu GDP kém, thất nghiệp tăng, căng thẳng địa chính trị hoặc khủng hoảng trong ngành. Trong các đợt suy thoái này, các nhà giao dịch cảm thấy bi quan và sợ hãi, dẫn đến các vị thế phòng thủ và tích trữ tiền mặt. Định nghĩa kỹ thuật thường mô tả thị trường giảm giá là giảm hơn 20% so với đỉnh gần nhất, mặc dù các đồng tiền điện tử thường trải qua các đợt giảm mạnh hơn do đặc tính biến động cao của chúng.

Sự đối lập giữa đợt tăng giá năm 2021 và đợt giảm giá năm 2022 minh họa rõ ràng điều này. Thị trường crypto toàn cầu giảm từ 3 nghìn tỷ USD xuống còn chưa đến 1 nghìn tỷ USD, phản ánh một đợt điều chỉnh mạnh mẽ. Khi giá thấp này kéo dài trong thời gian dài, các nhà giao dịch gọi đó là “mùa đông crypto” — thuật ngữ mô tả sự trì trệ kéo dài và hoạt động giảm sút đặc trưng của các giai đoạn giảm giá kéo dài.

Thời gian các đợt tăng giá trong crypto thường kéo dài bao lâu?

Phân biệt giữa các đợt tăng giá thực sự và các đợt tăng giá tạm thời đòi hỏi phải hiểu rõ về thời gian duy trì. Một thị trường tăng giá thực sự duy trì đà tăng trong thời gian dài hơn nhiều so với vài tuần — thường ít nhất là vài tháng liên tục tăng giá. Dữ liệu lịch sử của thị trường chứng khoán từ Chỉ số S&P 500 cho thấy các đợt tăng giá truyền thống trung bình kéo dài khoảng sáu năm, nhưng các đợt tăng giá trong crypto thường ngắn hơn nhiều, khoảng một năm hoặc ít hơn.

Thị trường crypto còn trẻ và có độ biến động cực cao khiến việc dự đoán chu kỳ dài hạn trở nên vô cùng khó khăn. Tuy nhiên, “chu kỳ bốn năm” đã trở nên phổ biến trong giới phân tích crypto. Lý thuyết này cho rằng các đợt tăng giá kéo dài khoảng một năm sau sự kiện giảm một nửa của Bitcoin — khi lượng BTC phát hành giảm đi một nửa. Sau các sự kiện giảm một nửa vào các năm 2012, 2016 và 2020, thị trường thực sự tăng trong khoảng một năm trước khi đạt đỉnh và sau đó bước vào một mùa đông crypto kéo dài ba năm.

Tuy nhiên, lý thuyết chu kỳ này vẫn mang tính dự đoán và chưa được chứng minh chắc chắn. Hiệu suất quá khứ không đảm bảo kết quả tương lai. Mặc dù nguồn cung BTC giảm có thể tạo ra các yếu tố hỗ trợ, nhưng cần có đủ áp lực mua để duy trì điều kiện thị trường tăng giá. Nếu nhu cầu sau giảm một nửa không đủ, chu kỳ này sẽ không xảy ra. Thêm vào đó, các diễn biến về quy định pháp luật, sự bất ổn của ngành ngân hàng ảnh hưởng đến các tổ chức crypto và các yếu tố ngành khác có thể làm gián đoạn các mô hình đã thiết lập một cách bất ngờ.

Quản lý rủi ro trong giai đoạn thị trường tăng giá

Hiểu rõ về thị trường tăng giá không chỉ dừng lại ở việc nhận biết — mà còn đòi hỏi phải có các chiến lược phản ứng phù hợp. Các nhà giao dịch cần tránh cám dỗ đổ quá nhiều vốn để theo đuổi lợi nhuận lớn. Sự phấn khích trong môi trường tăng giá thường làm lu mờ khả năng phán đoán, dẫn đến các vị thế tập trung quá mức, làm tăng rủi ro thua lỗ khi tâm lý thị trường thay đổi tất yếu.

Các nhà giao dịch thành công sử dụng quản lý vị thế có kỷ luật, duy trì các lệnh dừng lỗ để bảo vệ vốn, và phân bổ danh mục đa dạng hơn là tập trung vào một hoặc vài đồng tiền. Họ nhận thức rằng các đợt tăng giá, dù có xu hướng tích cực, vẫn có thể gặp các đợt điều chỉnh mạnh và đảo chiều. Bằng cách giữ thái độ khiêm tốn về khả năng dự đoán thị trường và tôn trọng các nguyên tắc quản lý rủi ro, các nhà giao dịch có thể tận dụng các cơ hội trong thị trường tăng giá đồng thời giữ gìn vốn cho các chu kỳ sau.

Môi trường thị trường hiện tại — với BTC quanh mức 65.950 USD và ETH khoảng 1.880 USD — là cơ hội để suy ngẫm về cách các cơ chế thị trường tăng giá hoạt động trong cả giai đoạn mở rộng lẫn khó khăn. Dù các nhà giao dịch vào thị trường với niềm tin lạc quan hay bi quan, việc áp dụng các chiến lược giao dịch hợp lý qua các nền tảng cung cấp công cụ nâng cao như dừng lỗ và kiểm soát trượt giá vẫn là điều cần thiết để thành công lâu dài trong thị trường crypto.