Tại sao hầu hết các nhà giao dịch mới bắt đầu thất bại? Hiểu quy tắc 90%

Nếu bạn mới bắt đầu giao dịch, có lẽ bạn đã nghe qua thống kê đáng suy ngẫm: khoảng 90% nhà giao dịch mất một phần lớn vốn của họ trong vòng 90 ngày đầu tiên. Điều này không nhằm làm bạn nản lòng—mà để cung cấp thông tin cho bạn. Hiểu rõ lý do tại sao phần lớn người mới gặp khó khăn là bước đầu tiên để trở thành 10% thành công thực sự trong giao dịch.

Câu hỏi không phải là bạn có thể giao dịch hay không, mà là: loại hình giao dịch nào phù hợp nhất cho người mới bắt đầu, và điều gì phân biệt những người chiến thắng với phần lớn những người thua lỗ? Các câu trả lời nằm ở việc nhận diện ba điểm thất bại quan trọng ảnh hưởng đến nhà giao dịch mới.

Ba lý do chính khiến nhà giao dịch mới thất bại

Hầu hết người mới tham gia thị trường đều đánh giá thấp độ phức tạp của thị trường. Rào cản lớn đầu tiên là khoảng cách kiến thức. Nhiều người mới nhảy vào giao dịch mà chưa hiểu các khái niệm cơ bản như cách hoạt động của các chiến lược giao dịch khác nhau, cơ chế quản lý rủi ro, hoặc cách đọc phân tích thị trường. Họ nghĩ rằng chỉ cần xem vài video trên YouTube hoặc đọc một bài viết là đã sẵn sàng, nhưng thực tế hoàn toàn khác xa. Các nhà giao dịch chuyên nghiệp dành nhiều năm để phát triển kỹ năng, còn người mới thường bắt đầu chỉ với vài ngày hoặc tuần chuẩn bị.

Điểm thất bại thứ hai là bảo vệ vốn kém. Ngay cả những nhà giao dịch có kiến thức khá tốt cũng thường thiếu thực hành quản lý rủi ro đúng cách. Họ đặt quá nhiều vào một giao dịch, bỏ qua các lệnh dừng lỗ, hoặc cố gắng gộp lỗ để hy vọng phục hồi. Cách tiếp cận này chắc chắn dẫn đến những khoản lỗ thảm khốc, xóa sạch toàn bộ tài khoản giao dịch. Không phải là “nếu”, mà là “khi” một biến động bất ngờ của thị trường sẽ khai thác điểm yếu này.

Điểm thứ ba là giao dịch cảm xúc. Nỗi sợ khiến nhà giao dịch thoát khỏi các vị thế thắng quá sớm. Tham lam khiến họ giữ lỗ hy vọng có phép màu. Lo lắng khiến họ giao dịch quá nhiều hoặc đưa ra quyết định bốc đồng. Những cảm xúc này vượt qua mọi chiến lược ban đầu họ đã lên kế hoạch. Một nhà giao dịch có thể có một kế hoạch giao dịch hoàn hảo trên giấy, nhưng khi tiền thật đã vào cuộc, cảm xúc chi phối—và kết quả là thua lỗ.

Con đường trở thành nhà giao dịch thành công: Năm yếu tố then chốt

Vượt qua vùng thất bại 90% đòi hỏi nỗ lực có chủ đích trong năm lĩnh vực chính.

Thứ nhất, xây dựng một kế hoạch giao dịch rõ ràng trước khi thực hiện bất kỳ giao dịch nào. Kế hoạch này cần xác định rõ tiêu chí vào lệnh, quy tắc thoát lệnh, kích thước vị thế, và giới hạn lỗ chấp nhận được. Quan trọng hơn, bạn phải cam kết tuân thủ nó bất kể thị trường có ồn ào hay cảm xúc có xáo trộn.

Thứ hai, phát triển kỷ luật và kiên nhẫn. Những nhà giao dịch tồn tại lâu dài là những người biết chờ đợi các thiết lập phù hợp thay vì chạy theo mọi biến động của thị trường. Họ nói “không” nhiều hơn “có”.

Thứ ba, biến học hỏi liên tục thành nguyên tắc bắt buộc. Thị trường luôn thay đổi, và kỹ năng của bạn cũng vậy. Đọc sách, tham gia các khóa học, phân tích hành động giá, xem lại các giao dịch đã thực hiện, rút ra bài học từ cả thắng lẫn thua. Những nhà giao dịch giỏi xem việc giao dịch như một công việc chuyên nghiệp, không phải sở thích.

Thứ tư, thiết lập quản lý rủi ro có hệ thống. Điều này có nghĩa là không bao giờ mạo hiểm quá một tỷ lệ nhỏ trong tài khoản của bạn trên bất kỳ giao dịch nào, luôn sử dụng lệnh dừng lỗ, và hiểu rõ tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận của mỗi lệnh. Bảo vệ vốn còn quan trọng hơn việc kiếm lợi nhuận lớn.

Cuối cùng, phát triển kỷ luật cảm xúc. Đây là điểm mà phần lớn người mới gặp khó khăn. Nhận thức rằng sợ hãi và tham lam là bình thường, nhưng chúng không thể điều khiển quyết định của bạn. Những nhà giao dịch thành công sử dụng các quy tắc đã định sẵn để loại bỏ cảm xúc—họ theo kế hoạch, chứ không theo cảm xúc.

Cách các nhà giao dịch thành công tổ chức công việc của họ: Khung 90/10

Một khía cạnh thường bị bỏ qua trong quy tắc 90% là phân bổ thời gian. Các nhà giao dịch thuật toán và hệ thống thành công hiểu rằng công việc thực sự diễn ra trước khi thực thi. Họ dành khoảng 90% nỗ lực cho nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm—kiểm tra lại chiến lược, phân tích mẫu hình thị trường, tối ưu hóa tham số, xây dựng hệ thống vững chắc. Chỉ khoảng 10% thời gian còn lại dành để vận hành và theo dõi các chiến lược đó trong thị trường thực.

Đối với nhà giao dịch thủ công, nguyên tắc tương tự: phần lớn công việc nằm ở bước chuẩn bị. Nghiên cứu biểu đồ, hiểu phân tích kỹ thuật, ghi chép lại các giao dịch cũ, hoàn thiện phương pháp của bạn nên chiếm phần lớn thời gian giao dịch. Giao dịch tích cực—quyết định từng phút—chỉ nên là một phần nhỏ trong tổng nỗ lực của bạn.

Điều này giúp định hình lại thống kê thất bại 90%: nhiều người mới đảo ngược tỷ lệ này. Họ dành 90% thời gian để giao dịch tích cực và chỉ 10% để chuẩn bị. Đây là công thức dẫn đến thua lỗ.

Chọn loại hình giao dịch phù hợp với mục tiêu của bạn

Đối với người mới hoàn toàn, câu hỏi “giao dịch nào phù hợp nhất cho người mới” rất quan trọng. Giao dịch trong ngày đòi hỏi sự chú ý liên tục và quyết định nhanh chóng—một thách thức lớn cho người chưa có kinh nghiệm đọc cấu trúc thị trường nhỏ. Giao dịch swing, giữ vị thế trong vài ngày hoặc vài tuần, giúp người mới có nhiều thời gian để suy nghĩ cẩn thận và phục hồi cảm xúc. Giao dịch vị thế, giữ trong vài tuần hoặc tháng, phù hợp hơn với những người làm việc toàn thời gian và cho phép phân tích sâu hơn trước khi bỏ vốn.

Phương pháp giao dịch tốt nhất cho người mới là phương pháp phù hợp với thời gian, khả năng chấp nhận rủi ro và tính cách của bạn. Nếu bạn có công việc toàn thời gian, giao dịch swing hoặc vị thế sẽ hợp lý hơn nhiều so với giao dịch trong ngày. Nếu bạn thiếu kiên nhẫn, bạn chưa sẵn sàng cho giao dịch dài hạn. Bắt đầu phù hợp với khả năng của bạn, nắm vững các nguyên tắc cơ bản, và chỉ mở rộng khi đã chứng minh được lợi nhuận ổn định.

Con đường phía trước của bạn

Quy tắc 90% không phải là một lời nguyền—nó là một bản đồ. Nó cho bạn biết nơi phần lớn nhà giao dịch thất bại để bạn không phải đi theo. Bằng cách tập trung vào giáo dục, thực hiện quản lý rủi ro vững chắc, kiểm soát cảm xúc, và tổ chức nỗ lực hợp lý, bạn tự đặt mình vào vị trí thoát khỏi vùng thất bại mà phần lớn người mới mắc phải. Nhớ rằng: trở thành nhà giao dịch thành công không phải là làm giàu nhanh chóng. Đó là vượt qua 90% người cố gắng làm điều đó. Điều đó hoàn toàn khả thi—nhưng chỉ khi bạn xem giao dịch như một công việc nghiêm túc thực sự.