Sau mười bảy năm: Di sản Bitcoin của Hal Finney vẫn là trung tâm của bí ẩn Satoshi Nakamoto

Trong hai thập kỷ kể từ khi Bitcoin ra đời, ít nhân vật nào nổi bật như Hal Finney, cypherpunk người đã quyết định chạy phần mềm node của Bitcoin vào ngày 10 tháng 1 năm 2009, đánh dấu một trong những khoảnh khắc sớm nhất của hoạt động thực tế của mạng lưới. Cộng đồng Bitcoin vẫn tiếp tục kỷ niệm ngày lịch sử này như một mốc đánh dấu đã mở ra mọi thứ sau đó. Sự tham gia của Finney vào Bitcoin không chỉ đơn thuần là kỹ thuật—nó còn là nền tảng cho độ tin cậy của tiền điện tử trong giai đoạn sơ khai.

Finney, sinh ngày 4 tháng 5 năm 1956, là một nhà khoa học máy tính và mã hóa học xuất sắc, người đã nhận ra tiềm năng cách mạng của bản whitepaper của Satoshi Nakamoto. Cam kết của ông với dự án thể hiện qua hành động: Satoshi đã gửi cho ông 10 BTC trong giao dịch đầu tiên của Bitcoin. Với giá trị ngày nay, số tiền đó tương đương hơn 900.500 đô la, là bằng chứng cho thấy sự dự đoán chính xác của Finney khi tham gia sớm. Ngoài khía cạnh tiền bạc, sự gần gũi của Finney với Nakamoto và chuyên môn kỹ thuật của ông đã thúc đẩy nhiều giả thuyết trong suốt hàng thập kỷ về khả năng ông thực sự là Satoshi.

Câu hỏi về Satoshi kéo dài: Tại sao Finney trở thành nghi phạm chính

Bí ẩn về danh tính thực sự của Satoshi Nakamoto đã thu hút sự chú ý của thế giới tiền điện tử trong nhiều năm, đạt đỉnh cao mới vào năm 2024 khi HBO phát hành Money Electric: The Bitcoin Mystery, một loạt phim tài liệu tuyên bố làm sáng tỏ danh tính của người sáng tạo. Loạt phim đã thổi bùng tranh luận công khai, với nhiều thành viên cộng đồng nhấn mạnh vào các nghiên cứu mã hóa sâu rộng của Finney, kỹ năng của ông, và vị trí là người đầu tiên nhận Bitcoin trực tiếp từ Satoshi như bằng chứng thuyết phục.

Lý thuyết này trở nên phổ biến vì Finney dường như là một trong số ít cá nhân có khả năng kỹ thuật và gần gũi về mặt lịch sử với Nakamoto phù hợp với dòng thời gian tạo ra Bitcoin. Tuy nhiên, câu chuyện này, dù hấp dẫn, đã gặp phải nhiều thách thức từ nhiều phía.

Mối liên hệ Laszlo Hanyecz: Những hiểu biết sớm về Bitcoin chỉ ra xa Finney

Một manh mối quan trọng xuất phát từ một nguồn không ngờ tới: Laszlo Hanyecz, nhà phát triển Bitcoin huyền thoại nổi tiếng với việc thực hiện giao dịch thương mại đầu tiên của mạng lưới bằng cách mua hai chiếc pizza với 10.000 BTC vào năm 2010. Trong khi Hanyecz nổi tiếng với giao dịch lịch sử đó, những quan sát của ông về giới hạn công nghệ của Satoshi đã cung cấp bằng chứng quan trọng trong cuộc tranh luận về danh tính.

Hanyecz từng nhận xét rằng Satoshi dường như không quen thuộc với Mac OS, hệ điều hành của Apple. Chi tiết nhỏ này trở nên quan trọng khi đối chiếu với thông tin công khai. Theo một bài đăng trực tuyến năm 2010, cả Hal Finney và vợ ông đều sử dụng máy tính chạy Mac OS. Nếu Satoshi thực sự thiếu kiến thức về Mac OS, và Finney lại tích cực sử dụng các hệ thống này, thì các hồ sơ không phù hợp—tạo ra nghi ngờ hợp lý về việc Finney có thể là Satoshi.

Bằng chứng rõ ràng phá vỡ giả thuyết Finney

Ngoài sự khác biệt về Mac OS do các nhà phát triển như Laszlo Hanyecz chỉ ra, các nhà nghiên cứu khác đã trình bày bằng chứng rõ ràng hơn. Jameson Lopp, đồng sáng lập công ty quản lý tài sản tiền điện tử Casa, đã công bố phân tích chi tiết vào năm 2023, gần như kết thúc giả thuyết về Finney.

Lopp ghi nhận một sự kiện không thể xảy ra theo trình tự thời gian: trong một cuộc trao đổi email căng thẳng giữa Satoshi và một nhà phát triển khác, Finney cùng lúc đang chạy một cuộc thi marathon. Email cuối cùng từ Satoshi được gửi khoảng hai phút trước khi Finney vượt qua vạch đích—thời điểm này khiến việc Finney vừa chạy vừa gửi email là hoàn toàn không thể xảy ra về mặt vật lý. Bằng chứng chi tiết như vậy ít nhiều loại bỏ các diễn giải khác.

Nền tảng của Bitcoin và sự bí ẩn kéo dài

Chặng đường 17 năm từ bài đăng của Finney vào tháng 1 năm 2009 đến nay nhấn mạnh sự phát triển của Bitcoin từ một thử nghiệm nhỏ lẻ thành một hạ tầng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, dù đã tiến bộ trong việc hiểu về lịch sử ban đầu của mạng lưới, danh tính của người sáng tạo vẫn còn là một bí ẩn. Việc Finney qua đời vì bệnh xơ cứng teo cơ cột bên (ALS) vào năm 2014 đã chấm dứt khả năng xác nhận trực tiếp từ ông.

Điều chắc chắn còn lại là các nhân vật như Hal Finney và Laszlo Hanyecz đã đóng vai trò then chốt trong việc xác thực ban đầu của Bitcoin, dù qua sự tham gia trực tiếp hay những hiểu biết về bản chất thực sự của Satoshi. Khi các giả thuyết về danh tính của người sáng tạo tiếp tục phát triển—từ các nhà phát triển như Laszlo Hanyecz đến các nhân vật công khai hoặc các thực thể ẩn danh—câu chuyện gốc của Bitcoin từ năm 2009 vẫn là một mốc không thể lay chuyển, giữ vai trò như một điểm tựa vững chắc cho nguồn gốc chính thống của mạng lưới và tinh thần hợp tác của các cypherpunk tiên phong.