Câu chuyện của Eduardo Saverin: Từ đồng sáng lập đến cổ đông ma trong Facebook

Eduardo Saverin là cái tên mà phần lớn mọi người biết đến qua vai trò của ông trong việc sáng lập mạng xã hội lớn nhất thế giới. Nhưng tên tuổi của ông cũng đại diện cho một trong những câu chuyện đắng lòng nhất về sự phản bội trong hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ. Những gì bắt đầu như một mối quan hệ hợp tác đầy triển vọng giữa một người có tầm nhìn và các cộng sự của ông, cuối cùng đã kết thúc bằng một hành động thay đổi mãi mãi cách hiểu về việc bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư trong các startup.

Cách một đồng sáng lập mất đế chế trong vòng vài giây

Khi Eduardo Saverin đi dọc các hành lang của Facebook với niềm tin rằng ông vẫn còn là Giám đốc Tài chính (CFO) của công ty, ông mang theo hy vọng của một người đã dành nguồn lực của chính mình, thời gian quý giá và niềm tin tuyệt đối vào tầm nhìn của Mark Zuckerberg. Ông đã đóng vai trò then chốt trong những năm đầu, không chỉ góp vốn mà còn xây dựng cấu trúc tài chính cho một đế chế kỹ thuật số sắp hình thành.

Tuy nhiên, điều chờ đợi ông tại văn phòng đó lại là một bất ngờ tàn khốc: những tài liệu cho thấy một thực tế hoàn toàn khác biệt. Các giấy tờ của ông với tư cách đồng sáng lập đã bị cấu hình lại mà không có sự đồng ý trước của ông. Quyền truy cập đặc quyền mà ông có trong công ty đã biến mất một cách âm thầm, như thể phần góp của ông chưa từng tồn tại trong hồ sơ công ty.

Sự pha loãng âm thầm: từ 34.4% xuống còn 0.03%

Các con số kể câu chuyện thực sự về những gì đã xảy ra. Saverin ban đầu sở hữu 1.388.334 cổ phiếu, chiếm 34.4% cổ phần của Facebook. Đó là một tỷ lệ chi phối phản ánh vai trò then chốt của ông trong việc xây dựng công ty. Tuy nhiên, thông qua các động thái do nội bộ tổ chức và thực hiện mà không có sự đồng ý của ông, phần góp của ông đã bị pha loãng xuống còn chưa đến 0.03%.

Sự biến đổi về mặt toán học này thật khốc liệt: từ một đồng sáng lập có quyền biểu quyết quyết định trong công ty trở thành một cổ đông gần như vô hình. Chiến lược này đã được phối hợp chính xác theo quy trình doanh nghiệp, sử dụng các cơ chế pháp lý hoạt động trong một vùng xám của luật doanh nghiệp thời đó.

Bài học về sự phản bội trong doanh nghiệp

Câu chuyện của Eduardo Saverin vượt ra ngoài giới hạn của Facebook để trở thành một trường hợp nghiên cứu về những rủi ro mà các đồng sáng lập và nhà đầu tư ban đầu phải đối mặt. Việc Mark Zuckerberg, người đã bắt đầu dự án cùng ông, là người chủ đạo trong việc pha loãng này đã thêm một chiều hướng cá nhân vào sự phản bội doanh nghiệp.

Chương trình này để lại những bài học sâu sắc trong lĩnh vực công nghệ: tầm quan trọng của các tài liệu pháp lý vững chắc, việc bảo vệ quyền lợi của các cổ đông nhỏ, và sự dễ bị tổn thương của những người đầu tư thời gian và tiền bạc trong giai đoạn đầu mà không có các đảm bảo hợp đồng chặt chẽ. Kinh nghiệm của Eduardo Saverin đã trở thành một lời cảnh báo cho các thế hệ doanh nhân và nhà tài chính tương lai trong thế giới các startup.