Hiểu Về Tính Cách Chi Tiêu Của Bạn: Bài Kiểm Tra Người Chi Tiêu hay Người Tiết Kiệm

Bạn đã bao giờ tự hỏi tại sao một số người dường như thoải mái tiêu tiền trong khi những người khác lại cảm thấy lo lắng về từng khoản mua sắm chưa? Hành vi tài chính của bạn không phải là ngẫu nhiên—nó bắt nguồn từ tính cách tiêu dùng của bạn. Dù bạn tự nhận là người tiêu xài hay tự nhiên hướng tới tiết kiệm, việc nhận diện thói quen tài chính của mình có thể là chìa khóa để xây dựng mối quan hệ lành mạnh hơn với tiền bạc.

Các chuyên gia tài chính đã lâu nhấn mạnh rằng việc khám phá loại hình tính cách tiêu dùng của bạn có thể cải thiện đáng kể sức khỏe tài chính tổng thể. Nhưng làm thế nào để bạn biết mình thuộc vào nhóm nào? Và quan trọng hơn, điều đó có ý nghĩa gì đối với thành công tài chính dài hạn của bạn?

Hồ sơ Người Tiêu Xài: Những Thói Quen Này Có Quen Không?

Không phải tất cả việc tiêu tiền đều là thiếu suy nghĩ, nhưng một số mô hình hành vi có thể tiết lộ liệu bạn có xu hướng là người tiêu xài hay không. Michael Liersch, trưởng bộ phận tư vấn và lập kế hoạch tại Wells Fargo Wealth & Investment Management, chỉ ra rằng những người tiêu xài thực sự thường mua những món đồ họ không bao giờ thực sự sử dụng hoặc thực hiện các khoản mua mà sau đó hoàn toàn quên mất.

Bắt đầu với bài kiểm tra thực tế này: Loại bỏ từ 10 đến 30 phần trăm số đồ vật hiện có trong nhà hoặc nơi làm việc của bạn. Sau khi loại bỏ, hãy chú ý cảm giác của bạn. Bạn có cảm thấy nhẹ nhõm không? Phản ứng cảm xúc này tiết lộ điều gì đó quan trọng—có thể những món đồ đó không thực sự mang lại giá trị gì cho cuộc sống của bạn. Nếu bạn cảm thấy ít hoặc không cảm thấy mất mát gì, có thể bạn đang mua sắm theo cảm xúc nhất thời mà không cân nhắc đến lợi ích lâu dài.

Một dấu hiệu khác xuất hiện khi nói về ngân sách. Sara Gardner, CFP và cố vấn tài chính tại EP Wealth Advisors văn phòng Denver, lưu ý rằng hầu hết những người có tính cách tiêu dùng thực ra đều cảm thấy ngại ngùng khi nghe đến từ “ngân sách.” Trong khi họ có thể có ý niệm chung về mức chi tiêu của mình, họ thường sốc khi thực sự tính toán các khoản chi tiêu thực sự của mình. “Ngay cả khi nói đến các khoản mua lớn như xe cộ hoặc sửa chữa nhà, người tiêu xài thường sẽ tiếp tục nếu khoản chi đó không gây rối loạn đáng kể đến bức tranh tài chính tổng thể của họ,” Gardner giải thích.

Số dư tài khoản tiết kiệm của bạn cũng kể một câu chuyện. Nếu bạn gặp khó khăn trong việc để dành tiền hoặc tệ hơn, sống paycheck qua paycheck, khả năng cao là tính cách tài chính của bạn nghiêng về tiêu xài hơn là tiết kiệm. Người tiêu xài thường thiếu dự phòng khẩn cấp đáng kể hoặc các khoản tiết kiệm dài hạn.

Tư Duy Người Tiết Kiệm: Những Dấu Hiệu Chính của Sự Thận Trọng Tài Chính

Ở phía đối lập, những người tiết kiệm thể hiện các hành vi và thái độ rõ ràng khác về tiền bạc. Đặc điểm cơ bản, theo Liersch, là đơn giản: người tiết kiệm không tiêu tiền. Họ cảm thấy hài lòng khi thấy tài khoản của mình tăng lên hơn là khi mua sắm.

Nếu bạn thực sự không thích tiêu tiền, đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy bạn có thể có tính cách tiết kiệm. Đối với người tiết kiệm, việc tích lũy tiền bạc mang lại cảm giác thưởng thức tự thân. Họ thích biết rằng số tiền của họ đang làm việc cho họ, dù qua dự phòng khẩn cấp, quỹ hưu trí hay các khoản dành cho các cuộc phiêu lưu và mục tiêu trong tương lai.

Gardner chỉ ra một chỉ số quan trọng khác: trả tiền cho chính mình trước. Nếu bạn tự động chuyển tiền vào tiết kiệm trước khi xem xét chi tiêu tùy ý, bạn đang thể hiện hành vi tiết kiệm điển hình. Điều này có thể là ưu tiên đóng góp cho quỹ hưu trí, xây dựng quỹ dự phòng khẩn cấp hoặc phân bổ đều đặn cho các dự án hoặc mục tiêu cụ thể.

Người tiết kiệm cũng duy trì mối quan hệ hoàn toàn khác với ngân sách. Thay vì xem ngân sách như những giới hạn, họ chấp nhận các kế hoạch chi tiêu với sự tự tin và thậm chí là tự hào. Dù đang kiếm tiền hay đã nghỉ hưu, họ cảm thấy yên tâm khi biết chính xác tiền của họ đi đâu và các mục tiêu sắp tới sẽ tốn bao nhiêu. Họ xem ngân sách không phải là giới hạn mà là công cụ giúp đạt được mục tiêu của mình một cách tự chủ.

Vượt Ra Nhãn Hiệu: Tại Sao Cân Bằng Quan Trọng Hơn Loại Hình

Bạn có thể tự hỏi liệu việc là người tiêu xài hay tiết kiệm có thực sự tốt hay xấu cho tương lai tài chính của bạn không. Câu trả lời là không. Không có loại hình tính cách tài chính nào vượt trội hơn loại kia. Thay vào đó, điều quan trọng là tìm sự cân bằng giữa hai thái cực này.

Gardner nhấn mạnh rằng mối quan hệ của mỗi người với tiền bạc phát triển từ các trải nghiệm cuộc sống cụ thể: sự nuôi dưỡng thời thơ ấu, các khủng hoảng tài chính lớn đã trải qua, con đường sự nghiệp đã chọn, hoặc hoàn cảnh cá nhân như có người phụ thuộc. Những yếu tố này hình thành nên việc ai đó có xu hướng tự nhiên là tiêu xài hay tiết kiệm—và mô hình đó không phải là cố định hay vĩnh viễn.

Hiểu rõ bối cảnh này là rất quan trọng vì nó có nghĩa là tính cách tài chính hiện tại của bạn không nhất thiết định đoạt số phận của bạn. Với nhận thức và nỗ lực có chủ đích, bạn có thể định hình lại thói quen của mình để phù hợp hơn với mục tiêu cuộc sống.

Viết Lại Những Thông Điệp Về Tiền: Con Đường Đến Thói Quen Tài Chính Chân Thật

Sau khi xác định bạn thiên về tiêu xài hay ưu tiên tiết kiệm, Liersch đề xuất một hình thức tự phản tỉnh sâu hơn. Câu hỏi quan trọng để tự hỏi chính mình là: “Thông điệp về tiền của tôi là gì?”—nói cách khác, bạn thường xuyên tự nhủ với bản thân về việc tiêu tiền và tiết kiệm như thế nào?

Khái niệm về thông điệp tiền bạc này rất mạnh mẽ vì các câu chuyện nội tâm của chúng ta thường thúc đẩy hành vi bên ngoài. Nếu thông điệp mặc định của bạn là “tiêu tiền là xấu,” hệ thống niềm tin này có thể đang hướng dẫn các quyết định của bạn theo cách không còn phù hợp với tình hình hiện tại của bạn nữa.

Giải pháp là viết lại những thông điệp này để phù hợp với chính bạn ngày hôm nay. Thay vì giữ quan điểm tuyệt đối, hãy xem xét các cách diễn đạt thay thế: “Tiêu tiền có thể tốt nếu nằm trong khả năng của tôi” hoặc “Tôi trân trọng tiêu tiền cho những điều thiết yếu, và tôi cân nhắc kỹ trước khi chi tiêu cho những thứ không thiết yếu.” Những thông điệp tinh tế này thừa nhận rằng tiêu tiền không phải là vấn đề cố hữu—mà là tiêu tiền một cách có chủ đích.

Bằng cách chủ động xem xét và chỉnh sửa các thông điệp về tiền của mình, bạn đảm bảo rằng xu hướng tiêu xài hoặc tiết kiệm tự nhiên của bạn hoạt động chân thực cho chính bạn chứ không chống lại bạn. Sự tự nhận thức này trở thành nền tảng cho sức khỏe tài chính bền vững, bất kể bạn tự nhận là người tiêu xài hay người tiết kiệm. Mục tiêu không phải là trở thành ai đó khác—mà là đưa ra những lựa chọn có chủ đích phản ánh giá trị của bạn và phục vụ các mục tiêu tài chính thực tế của bạn.