Tokyo Gửi Thông Điệp Mới: Trái Phiếu Mỹ 1,13 nghìn tỷ USD của Nhật Bản Có Thể Định Hình Lại Các Động Thái Thương Mại

Nhật Bản đã thay đổi căn bản cách tiếp cận quan hệ thương mại với Hoa Kỳ. Trong một bước đi đáng kể khác với hàng thập kỷ kiềm chế ngoại giao, Bộ trưởng Tài chính Katsunobu Kato đã xuất hiện trên truyền hình quốc gia và thừa nhận một cách công khai rằng các khoản nắm giữ khổng lồ trái phiếu Mỹ của Nhật Bản là một công cụ đàm phán tiềm năng—một tuyên bố đã gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu. Với hơn 1,13 nghìn tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ trong tay, Nhật Bản cuối cùng đã đặt ra lá bài mạnh nhất của mình, báo hiệu rằng nước này sẽ không chấp nhận một cách thụ động các yêu cầu thương mại ngày càng gay gắt.

Phá vỡ im lặng ngoại giao: Lá bài trái phiếu táo bạo của Nhật Bản

Trong nhiều năm, Nhật Bản tránh mọi cuộc thảo luận công khai về việc tận dụng vị thế của mình như là chủ nợ nước ngoài lớn nhất của Mỹ. Sự kiềm chế đó đã chấm dứt. Khi được hỏi liệu Tokyo có xem xét các khoản nắm giữ trái phiếu Kho bạc như một đòn bẩy trong các cuộc đàm phán thương mại với chính quyền Trump hay không, Kato đã trả lời một cách rõ ràng có tính toán: “Nó tồn tại như một lá bài.” Phát biểu cân nhắc nhưng rõ ràng này đã lập tức gây chấn động thị trường trái phiếu và thu hút sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách toàn cầu.

Những bình luận của Kato theo sau các cuộc đàm phán kín căng thẳng giữa trưởng đoàn đàm phán thương mại của Nhật Bản, Ryosei Akazawa, và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Các cuộc thảo luận này đã chứng kiến nhiều bất đồng, tập trung vào nhập khẩu ô tô, mua năng lượng và các sản phẩm nông nghiệp—những lĩnh vực mà chính quyền Trump đã yêu cầu Tokyo nhượng bộ nhanh chóng.

Chiến tranh thương mại leo thang: Tại sao các khoản nắm giữ trái phiếu của Nhật Bản lại quan trọng

Bối cảnh cho sự quyết đoán mới của Nhật Bản bắt nguồn từ tháng 4, khi chính quyền Trump lần đầu tiên công bố các đề xuất thuế quan đối ứng. Thông báo đó đã gây ra biến động ngay lập tức trên thị trường: lợi suất trái phiếu tăng vọt, các đợt bán tháo diễn ra nhanh chóng, và niềm tin của nhà đầu tư lung lay. Mặc dù cuối cùng đã được tạm hoãn trong 90 ngày, nhưng các căng thẳng cơ bản vẫn chưa được giải quyết. Sự sẵn sàng của Nhật Bản để công khai đề cập đến kho vũ khí trái phiếu của mình cho thấy sự thất vọng ngày càng tăng với chiến thuật đàm phán của Washington.

Nicholas Smith, Giám đốc Chiến lược tại CLSA, đã mô tả động thái này một cách thẳng thắn: “Đây về cơ bản là một bài kiểm tra về đòn bẩy. Khi bạn sở hữu một công cụ mạnh mẽ, việc che giấu nó thể hiện sự yếu đuối chiến lược. Việc thừa nhận khả năng như vậy có thể hoàn toàn thay đổi động thái đàm phán.” Thông điệp của Nhật Bản không phải là một mối đe dọa hành động ngay lập tức mà là một cảnh báo có tính toán rằng sự kiềm chế có giới hạn.

Tính toán này vượt ra ngoài mối quan hệ song phương Mỹ-Nhật. Trung Quốc cũng nắm giữ một lượng lớn nợ Mỹ—khoảng 800 tỷ USD trái phiếu Kho bạc. Nếu Bắc Kinh theo gương Tokyo bằng cách đe dọa rõ ràng về việc bán trái phiếu hoặc giảm mua trái phiếu Kho bạc, hậu quả đối với thị trường trái phiếu Mỹ có thể rất nghiêm trọng. Sức mạnh đòn bẩy kết hợp của Nhật Bản và Trung Quốc đối với thị trường tài chính Mỹ vẫn chưa từng có tiền lệ, và giờ đây khi một chủ nợ lớn đã phá vỡ sự im lặng, các nước khác có thể sẽ theo sau.

Hiệu ứng lan tỏa: Phản ứng tiềm năng của Trung Quốc và tác động thị trường

Nếu một phản ứng phối hợp từ các chủ nợ nợ Mỹ lớn xuất hiện, thị trường trái phiếu có thể đối mặt với áp lực đáng kể. Lợi suất tăng sẽ làm tăng chi phí vay mượn cho các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ, có thể làm chậm tăng trưởng kinh tế. Việc tài trợ thâm hụt ngân sách liên bang sẽ trở nên đắt đỏ hơn, lan tỏa qua nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Mỹ. Điều này là lý do tại sao Washington lại lo lắng hơn khi các quốc gia chủ nợ lớn thậm chí chỉ ám chỉ việc giảm phân bổ trái phiếu Kho bạc của họ.

Đối với Thủ tướng Ishiba Shigeru, người đã công khai mô tả chương trình thương mại của Trump là một “khủng hoảng quốc gia,” sự thẳng thắn có tính toán của Kato phản ánh mức độ lo ngại sâu sắc. Jesper Koll, Nhà phân tích cấp cao tại Monex Group, nhận xét: “Khi Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản công khai đề cập đến các khoản nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ của quốc gia này trong diễn đàn công khai, điều đó vượt ra ngoài giao tiếp ngoại giao bình thường. Nó báo hiệu một sự thay đổi căn bản: Tokyo sẵn sàng từ bỏ sự kiềm chế truyền thống.”

Nhìn về phía trước: Ý nghĩa của chiến lược mới của Nhật Bản đối với quan hệ Mỹ-Nhật

Các cuộc đàm phán giữa Tokyo và chính quyền Trump có khả năng sẽ ngày càng căng thẳng trong những tháng tới, khi cả hai bên chuẩn bị các thỏa thuận thương mại toàn diện. Bối cảnh đã thay đổi quyết đoán. Nhật Bản không còn chỉ tìm kiếm các điều khoản hợp lý nữa—Tokyo giờ đây đang báo hiệu rằng áp lực thêm nữa có thể gây ra hậu quả cho thị trường tài chính mà cả Washington lẫn các thị trường toàn cầu đều không sẵn sàng tiếp nhận.

Chuyển hướng chiến lược của Nhật Bản phản ánh một sự điều chỉnh rộng hơn về cách các nền kinh tế lớn quản lý các mối quan hệ thương mại đối đầu. Bằng cách thừa nhận công khai sức mạnh đòn bẩy tài chính của mình, Tokyo đã định hình lại toàn bộ khung đàm phán. Chính quyền Trump giờ đây phải đối mặt với một lựa chọn rõ ràng: tìm kiếm các điều khoản phù hợp qua thỏa hiệp thực sự, hoặc đối đầu với chủ nợ lớn nhất của Mỹ ngoài Cục Dự trữ Liên bang. Sự minh bạch chưa từng có về trái phiếu Mỹ của Nhật Bản cho thấy các quy tắc truyền thống của ngoại giao kinh tế đã bị viết lại căn bản.