#加密市场观察 Vàng điên cuồng, Bitcoin giả vờ chết: Một cuộc “đổi máu” chính trị đang diễn ra

Chàng trai hoang dã đó đã được tuyển dụng
Khi giá vàng như ngựa hoang phi nước đại, vượt qua mốc 5200 USD, thì Bitcoin từng được gọi là “vàng kỹ thuật số” lại yên lặng như một ông già đang ngủ say. Đó là một sự yên tĩnh nghẹt thở, thậm chí khiến nhiều người già đã trải qua vài vòng thị trường bò và gấu cảm thấy rùng mình. Theo kịch bản cũ, chỉ cần thế giới rối loạn, tiếng súng vang lên, vàng tăng giá, thì Bitcoin sẽ cùng nhau điên cuồng tăng, thậm chí còn tăng mạnh hơn. Nhưng lần này, kịch bản đã bị xé toạc hoàn toàn. Bạn có thể đang đăm đăm nhìn biểu đồ K-line vào đêm khuya, đầu bút cháy đến tay mà không hay biết, không hiểu tại sao chưa thấy “bùng nổ” như truyền thuyết. Thực ra, không phải thị trường bị bệnh, mà là “linh hồn” của Bitcoin đã bị thay thế.
Chúng ta phải thừa nhận một thực tế tàn nhẫn: Bitcoin từng là kẻ ngang nhiên phung phí trong các “thiên đường tránh bão” offshore, đại diện cho phản kháng và tự do, giờ đây đang bị các tinh anh của Wall Street ép buộc khoác lên bộ vest may đo. Giống như một cao thủ võ thuật từng tung hoành trên đường phố, vung đôi gậy đôi, đòn nào cũng chí mạng, bỗng nhiên bị ký hợp đồng vào võ đài UFC chính quy. Dù vẫn là chính mình, cơ bắp vẫn phát triển, ánh mắt vẫn sắc bén, nhưng quy tắc đã thay đổi, trọng tài đã khác, thậm chí khán giả dưới sân từ những thanh niên punk nhiệt huyết biến thành các quản lý quỹ cầm ly champagne, bình tĩnh tính toán tỷ lệ cược. Cuộc “tuyển dụng” này chính là nguyên nhân căn bản khiến Bitcoin hiện tại rơi vào trạng thái ngủ say.
Với việc ETF giao ngay được phê duyệt, quyền định giá của Bitcoin đã âm thầm thực hiện một cuộc chuyển dịch lớn đến mức gây chấn động — từ các cá mập tích trữ (OG) và các thợ mỏ nghiệp dư, chuyển giao cho các “đại ma” của Wall Street, đứng đầu là BlackRock. Việc chuyển giao quyền lực này có ý nghĩa gì? Có nghĩa là Bitcoin không còn là “tài sản trú ẩn đơn thuần”. Trong bảng cân đối kế toán của Wall Street, Bitcoin được gắn mác mới: “Tài sản rủi ro theo tỷ lệ cao (High Beta) của USD”. Từ này nghe có vẻ học thuật, nhưng chúng ta có thể hiểu bằng một phép ẩn dụ sinh động hơn: Bitcoin hiện giống như một chiếc siêu xe đã được độ đặc biệt, ga và phanh đều cực kỳ nhạy, động lực mạnh mẽ. Nhưng tay lái thì chặt trong tay Wall Street, và phải chạy theo đúng đường đua chính sách tiền tệ của Fed. Khi USD bơm tiền, nó là chiếc xe tăng tốc nhanh nhất; khi USD thắt chặt, nó là chiếc xe phanh gấp dữ dội nhất. Nó không còn là kẻ đi ngược chiều nữa, mà trở thành bộ khuếch đại trung thành và nhạy cảm nhất của quyền bá chủ USD trong thế giới số. Nếu trước đây Bitcoin là để chống lại quyền bá chủ của USD, thì giờ đây, Bitcoin đang được biến thành một vũ khí mới trong hệ thống USD.
Phản bội của thợ mỏ: bán niềm tin, đón AI
Nếu như sự tham gia của Wall Street đã hoàn toàn thay đổi quy tắc chơi từ phía cầu, thì “phản bội” của các thợ mỏ lại là cú đấm mạnh vào cung cấp. Đây có lẽ là thời điểm khó xử và châm biếm nhất trong lịch sử Bitcoin: những người từng thề trung thành bảo vệ an ninh mạng, hô hào “tính toán là quyền lực”, giờ đây đang bán tháo “tài sản gia đình”, chuyển sang đón nhận AI. Hãy tưởng tượng bạn là chủ mỏ vàng, đã đào dưới lòng đất nhiều năm, mặt đầy bụi than. Bỗng một ngày, bạn phát hiện bên cạnh có trung tâm dữ liệu AI, chỉ cần cho thuê tủ máy chủ trống, số tiền thu về gấp mười lần lợi nhuận khai thác của bạn. Hơn nữa, khoản tiền này là dòng tiền ổn định, không lo giá vàng ngày mai giảm một nửa. Bạn sẽ làm gì? Quyết định kinh doanh hợp lý nhất là bán hết vàng, thậm chí vứt luôn xẻng đào mỏ, chuyển nghề làm chủ nhà cho thuê.
Điều này không phải là nói quá, mà là chuyện có thật đang xảy ra. Nhìn vào một trong những công ty khai thác Bitcoin lớn nhất Mỹ, Core Scientific, gần đây họ ký hợp đồng trị giá tới 3,5 tỷ USD với nhà cung cấp dịch vụ đám mây CoreWeave, kéo dài 12 năm. Ý nghĩa của điều này là gì? Chỉ cần họ dọn dẹp phần điện và không gian dùng để khai thác Bitcoin, thậm chí không cần cắm máy, chỉ cung cấp dịch vụ lưu trữ cho tính toán hiệu suất cao của AI, số tiền kiếm được còn nhiều hơn nhiều so với khai thác trong chu kỳ giảm halving. Do cơ chế giảm phần thưởng khai thác, phần thưởng đã bị cắt giảm một nửa, trong khi độ khó toàn mạng vẫn ở mức cao kỷ lục. Đối với nhiều công ty khai thác nhỏ và vừa, chi phí để khai thác một đồng coin đã gần hoặc vượt qua giá trị của chính đồng coin đó. Đây không còn là in tiền nữa, mà là đốt tiền. Vì vậy, một cuộc “chuyển dịch sức mạnh tính toán” bi tráng đã bắt đầu. Các thợ mỏ nhận ra rằng, thứ quý giá nhất trong tay họ không phải là các máy ASIC ồn ào, mà là các giấy phép điện, biến áp và hệ thống làm mát đã lắp đặt sẵn — chính là những tài nguyên AI tính toán tập trung cực kỳ khan hiếm. Để chuyển đổi sang mua card Nvidia H100 đắt tiền, để cải tạo trung tâm dữ liệu phù hợp với tính toán mật độ cao của AI, các công ty khai thác buộc phải trở thành “nhà đầu cơ lớn nhất” trên thị trường. Họ liên tục bán Bitcoin trên thị trường thứ cấp để đổi lấy dòng tiền lớn cần cho chuyển đổi. Áp lực bán này, như một tảng đá khổng lồ đè chặt vào giá Bitcoin. Dù có người biện hộ rằng đó là sự cạnh tranh tự nhiên, là thị trường loại bỏ cái yếu, thì đối với các nhà nắm giữ trung thành, nhìn thấy các đồng đội cũ chuyển sang kiếm tiền từ AI, cú sốc tâm lý này còn tàn khốc hơn cả giá giảm. Nó rút sạch thanh khoản của thị trường, và còn lấy đi một phần “niềm tin” nữa.
Khúc mắc trong khe hở: Không phải vàng, cũng không phải Nvidia
Hiện tại, Bitcoin đang mắc kẹt trong một “khủng hoảng danh tính”, tiến thoái lưỡng nan. Trong ngã rẽ của chu kỳ mới cũ, thuộc tính của Bitcoin trở nên cực kỳ phân liệt về mặt tinh thần. Có người đã phân tích chính xác, rút ra kết luận buồn cười: hiện tại, Bitcoin tương đương khoảng “70% cổ phiếu công nghệ + 30% vàng”. Công thức này nghe có vẻ tổng hợp mọi ưu điểm, nhưng trong thực tế lại là một tổ hợp thảm họa. Khi bạn muốn trú ẩn an toàn, ví dụ như tình hình Trung Đông căng thẳng hoặc khủng hoảng địa chính trị, dòng tiền vốn dĩ đổ vào Bitcoin như năm 2020 giờ đây lại chảy về vàng vật chất thật hoặc trái phiếu Mỹ. Tại sao? Bởi trong mắt các quốc gia ngoài Mỹ (như các nước BRICS), Bitcoin bị Wall Street định giá, bị ETF khóa chặt, đã không còn là “tài sản trung lập” nữa. Nó trông giống như một dạng phái sinh của USD, thậm chí là một công cụ trừng phạt có thể bị kiểm soát từ xa. Vì vậy, khi chiến tranh thực sự xảy ra, vàng tăng giá, còn Bitcoin có thể không theo kịp, thậm chí còn giảm theo do hoảng loạn thị trường chứng khoán. Và khi bạn muốn đầu tư rủi ro cao, lợi nhuận cao, mua cổ phiếu Nvidia hoặc các tập đoàn công nghệ có dòng tiền mạnh còn hợp lý hơn mua Bitcoin. Bởi vì, các cổ phiếu công nghệ có báo cáo tài chính thực, có câu chuyện AI lớn, có lợi nhuận thực sự. Trong khi Bitcoin như một “cổ phiếu công nghệ không dòng tiền”, khi thanh khoản USD thắt chặt, nó thường sụp đổ nhanh hơn các cổ phiếu Mỹ có lợi nhuận rõ ràng. Đó chính là tình cảnh khó khăn hiện tại của Bitcoin:
Nó thua vàng vật lý hàng nghìn năm về khả năng trú ẩn, lại đối mặt với sự hút máu mạnh mẽ của các cổ phiếu công nghệ AI. Nó bị kẹt ở giữa, khó thoát khỏi. Vị trí khó xử này đã dẫn đến cái gọi là “thời gian rác” — giá không lên không xuống, độ biến động ngày càng giảm, như một đường điện tâm đồ trở thành một đường thẳng. Đối với các nhà đầu cơ quen sống trong sóng gió, sự nhàm chán này chính là tự sát mãn tính.
Gập ghềnh của câu chuyện: Từ huyền thoại giàu có đến dự trữ quốc gia
Tuy nhiên, nếu chúng ta có thể kiềm chế sự nóng vội, rời mắt khỏi biểu đồ K-line ngắn hạn, sẽ thấy một hiện tượng thú vị hơn: Bitcoin đang diễn ra “gập ghềnh”. Ngoài ánh đèn sân khấu của Wall Street, trong những quốc gia thất bại mà lạm phát do chính phủ phát hành tiền ẩu tăng vọt — như Nigeria, Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ — Bitcoin vẫn đóng vai trò “tàu Noah”. Trong mắt người bình thường ở đó, Bitcoin không phải để đầu cơ, mà là để giữ mạng. Nhu cầu thực sự này, không vì sự can thiệp của Wall Street mà biến mất, mà còn trở nên cứng rắn hơn do biến động kinh tế toàn cầu. Đây chính là mặt trái của Bitcoin bị gập ghềnh trong bóng tối, thô ráp, chân thực và đầy sức sống. Trong mặt sáng bóng khác, dù trong ngắn hạn Bitcoin đã bị “thuần hóa”, nhưng một câu chuyện mới đang âm thầm hình thành, có thể vượt xa “vàng kỹ thuật số” thời kỳ trước. Đó chính là “tài sản dự trữ của các quốc gia chủ quyền”. Xin lưu ý, đây không còn là mơ mộng trong tiểu thuyết cyberpunk nữa. Khi giới chính trị Mỹ bắt đầu bàn thảo nghiêm túc về việc đưa Bitcoin vào dự trữ chiến lược quốc gia, khi các quỹ tài sản quốc gia bắt đầu âm thầm tích trữ trong các giao dịch lớn, lịch sử của Bitcoin đang tiến hóa từ “chống lại tiền pháp định” thành “neo giữ tiền pháp định”. Giống như vàng trước khi trở thành dự trữ của ngân hàng trung ương, cũng đã trải qua giai đoạn lưu thông dân gian dài đằng đẵng, bị nghi ngờ. Trong giai đoạn này, giảm biến động thực chất là cái giá tất yếu của sự trưởng thành. Một thứ muốn trở thành dự trữ toàn cầu không thể mãi mãi nhảy múa như tàu lượn siêu tốc. Sự “hình thành thể chế” của Wall Street, dù trong ngắn hạn đã kìm hãm khả năng tăng giá đột biến, nhưng cũng giúp Bitcoin có một lớp kính chống đạn dày đặc — gọi là “tấm đệm an toàn giá”. Khi cộng đồng lợi ích từ các cá nhân nhỏ lẻ chuyển sang các tổ chức như BlackRock, các công ty niêm yết, thậm chí là các chính phủ, thì việc làm sụp đổ hoàn toàn Bitcoin thực ra là việc đặt cược vào toàn bộ hệ thống tài chính USD. Vì vậy, đừng tự lừa dối mình bằng “thời gian rác”, đó chỉ là sự thiển cận của các nhà đầu cơ. Thời kỳ hoang dã đã kết thúc, nhưng một đại hải trình mới mới bắt đầu. Hiện tại, chúng ta đang đối mặt với một “Bitcoin trung niên” đang trải qua quá trình đổi máu đau đớn, cố gắng chen chân vào câu lạc bộ tài sản cốt lõi toàn cầu. Đối với những tín đồ chân chính, đây không phải là “thời gian rác”, mà là “mùa giảm giá” hiếm có. Mỗi giây chán nản mà bạn đang chịu đựng chính là mua vé tàu cho tài sản dự trữ kỹ thuật số toàn cầu trong tương lai với giá giảm. Khi niềm tin mới hoàn toàn được củng cố, khi máy móc quốc gia bắt đầu tranh giành công khai tấm vé này, nhìn lại, bạn sẽ thấy “giả vờ chết” hôm nay chỉ là bình yên cuối cùng trước cơn bão.