Tại sao 99% các dự án web3 thất bại trong việc tạo ra doanh thu thực

Ngành công nghiệp web3 đối mặt với một thực tế rõ ràng: phần lớn các dự án hoạt động mà không tạo ra bất kỳ doanh thu tiền mặt thực sự nào. Thay vào đó, chúng tồn tại nhờ phát hành token và huy động vốn từ bên ngoài—mô hình này sẽ sụp đổ khi các nguồn vốn cạn kiệt. Đằng sau hiện tượng này là một vấn đề hệ thống khiến các nhà đầu tư ưu tiên thoát ra ngắn hạn hơn là xây dựng các doanh nghiệp thực sự, cuối cùng để lại gánh nặng thất bại cho các nhà đầu tư.

Ảo tưởng sinh tồn: Làm thế nào các dự án không có doanh thu vẫn tiếp tục hoạt động

Theo dữ liệu của Token Terminal, chỉ khoảng 200 dự án web3 trên toàn cầu đã tạo ra 0,10 đô la doanh thu trong bất kỳ khoảng thời gian 30 ngày nào. Điều này có nghĩa là 99% các dự án thậm chí còn không đủ khả năng trang trải chi phí vận hành cơ bản. Tuy nhiên, các dự án này vẫn tiếp tục tồn tại, tiêu tốn hàng triệu đô la mỗi tháng cho marketing, lương thưởng và hạ tầng.

Cơ chế hoạt động rất đơn giản: không có doanh thu từ sản phẩm, các dự án phát hành token và huy động vốn từ nhà đầu tư để duy trì hoạt động. Một dự án có thể ra mắt bán NFT trước khi sản phẩm sẵn sàng, rồi tổ chức một Sự kiện Phát hành Token (TGE) dựa hoàn toàn vào lộ trình và tầm nhìn. Điều này cung cấp khoản vốn ban đầu, nhưng chỉ là một cứu trợ tạm thời.

Hãy xem xét khủng hoảng dòng tiền hàng tháng: các nhà phát triển cần lương, các máy chủ cần phí, marketing cần ngân sách—không cái nào có thể trả nếu không có doanh thu vào. Trong các ngành truyền thống, các nhà sáng lập sẽ đối mặt với phá sản. Trong web3, họ chỉ cần phát hành thêm token hoặc tổ chức vòng huy động vốn mới. Đây không phải là bền vững; đó là gây quỹ liên tục trá hình thành hoạt động kinh doanh.

Cạm bẫy định giá: Trở thành công khai mà không có sản phẩm đã được chứng minh

Lỗi căn bản trong kiến trúc tài chính của web3 là các dự án ra công khai (qua TGE) dựa hoàn toàn vào “tầm nhìn,” mà chưa từng ra mắt một sản phẩm thực sự tạo ra doanh thu. So sánh với các IPO truyền thống: các công ty phải chứng minh tiềm năng tăng trưởng, lợi nhuận hoặc lộ trình rõ ràng để tạo doanh thu trước khi ra công khai. web3 đảo ngược logic này—các dự án tạo ra định giá phồng lên trước, rồi mới cố gắng xây dựng sản phẩm sau đó.

Điều này tạo ra một tình thế tiến thoái lưỡng nan cho các nhóm dự án:

Con đường thứ nhất: Tập trung vào Phát triển Sản phẩm
Dành nhiều năm hoàn thiện sản phẩm cốt lõi đồng nghĩa với việc chịu đựng khủng hoảng dòng tiền kéo dài. Sự chú ý của thị trường giảm dần theo mỗi lần trì hoãn ra mắt. Các cổ đông token trở nên mất kiên nhẫn. Sự liên quan của dự án giảm sút. Ngay cả khi sản phẩm cuối cùng ra mắt, thiệt hại về đà phát triển có thể không thể khắc phục.

Con đường thứ hai: Ưu tiên Hype ngắn hạn
Đầu tư mạnh vào marketing, hợp tác với influencer, niêm yết trên sàn giao dịch. Tạo ra sự chú ý. Đẩy giá token lên. Nhưng nếu không có sản phẩm cạnh tranh thực sự, cách tiếp cận này không bền vững. Khi thực tế bắt kịp—khi người dùng thực sự thử nghiệm sản phẩm—sẽ xảy ra bán tháo hàng loạt.

Cả hai con đường đều dẫn đến thất bại. Dự án không thể biện minh cho định giá ban đầu phồng lên của mình, và sự sụp đổ là điều tất yếu. Những người thua cuộc thực sự là những ai đã mua token trong giai đoạn hype.

Top 1% dự án tiết lộ sự thật: Tỷ số P/E hợp lý cho thấy giá trị thực sự tồn tại

Thị trường web3 cũng có những câu chuyện thành công. Các dự án như Hyperliquid và Pump.fun đã đạt được doanh thu thực đáng kể, cho phép phân tích định giá của chúng qua các chỉ số tài chính truyền thống như tỷ số Giá trên lợi nhuận (P/E), được tính bằng vốn hóa thị trường chia cho doanh thu hàng năm.

Dữ liệu cho thấy các dự án web3 có lợi nhuận duy trì tỷ số P/E trong khoảng 1 đến 17. Để so sánh, tỷ số P/E trung bình của S&P 500 khoảng 31. Điều này có nghĩa là các dự án web3 có doanh thu thực sự tốt nhất đang được giao dịch với mức chiết khấu so với lợi nhuận thực của chúng hoặc thể hiện khả năng dòng tiền vượt trội.

So sánh này thật sự phơi bày sự khác biệt cho 99% còn lại: nếu 1% dự án có lợi nhuận thực sự có thể biện minh cho định giá hợp lý dựa trên doanh thu thực, thì các vốn hóa thị trường phồng lên của các dự án thua lỗ hoàn toàn không liên quan đến giá trị nền tảng. Sự sống còn của chúng phụ thuộc không vào khả năng kinh doanh, mà vào vòng xoáy không hồi kết của dòng tiền mới đổ vào thị trường.

Cấu trúc khuyến khích méo mó: Tại sao thoát nhanh lại vượt trội hơn chất lượng sản phẩm

Vấn đề cốt lõi nằm ở chỗ: cấu trúc của web3 khiến các thoát ra có lợi nhuận sớm dễ dàng hơn nhiều so với việc xây dựng doanh nghiệp bền vững. Điều này không phải là ngẫu nhiên—nó đã được tích hợp vào các động lực của hệ thống.

Hãy xem hai nhà sáng lập ra mắt dự án game AAA:

Con đường của Ryan: Lợi dụng hệ thống định giá
Trước khi ra mắt, anh ta huy động vốn bằng cách bán NFT. Trong khi trò chơi vẫn đang trong giai đoạn phát triển sơ bộ, anh ta tổ chức TGE và niêm yết trên một sàn trung cấp dựa trên lộ trình đầy tham vọng. Sau khi ra công khai, anh ta thao túng biến động giá token và nhận lương cao. Trong khi đó, anh ta âm thầm bán các token đã mở khóa để kiếm lợi cá nhân. Trò chơi chưa đạt chất lượng; thực tế, ra mắt không tốt và các holder bán tháo hoảng loạn. Ryan tuyên bố từ chức “để chịu trách nhiệm,” nhưng anh ta đã tích lũy đủ tài sản và rút lui. Thất bại của dự án không còn ý nghĩa gì với anh ta—anh ta đã thắng rồi.

Con đường của Jay: Tập trung vào Chất lượng Sản phẩm
Jay ưu tiên chất lượng sản phẩm hơn marketing ngắn hạn. Phát triển game AAA mất nhiều năm. Các khoản tiền của anh dần cạn kiệt trong chu kỳ phát triển dài. Dù đã huy động nhiều vòng, anh vẫn hết vốn trước khi hoàn thành trò chơi. Anh đóng cửa công ty, gánh nặng nợ nần cá nhân khổng lồ. Khác với Ryan, Jay không tạo ra lợi nhuận nào và rời đi với hồ sơ thất bại.

Kết quả rõ ràng: cả hai dự án đều thất bại, nhưng Ryan tích lũy được khối tài sản còn Jay thì mất tất cả. Hệ thống đã thưởng cho nhà sáng lập lợi dụng nó và trừng phạt người cố gắng xây dựng thứ gì đó thực sự.

Chi phí thực sự: Nhà đầu tư gánh chịu gánh nặng của các mô hình không bền vững

Toán học tàn nhẫn của mô hình hiện tại của web3 đặt tất cả rủi ro lên vai các token holder và nhà đầu tư bên ngoài. Khi nguồn huy động vốn của dự án cạn kiệt—khi quỹ token hết, khi các vòng gọi vốn VC kết thúc, khi doanh số bán token chững lại—dự án sụp đổ. Từ lương của nhà sáng lập đến chi phí máy chủ đều trở nên không thể trả nổi.

Lúc đó, các token holder nhận ra rằng họ đã tài trợ không phải cho một doanh nghiệp, mà là một cơ chế chuyển giao của cải có lợi cho các insider đầu tiên. “Việc đốt tiền” mà họ đã kích hoạt qua các khoản mua của mình cuối cùng chính là mất mát của chính họ.

Vòng xoáy này tiếp tục vì vốn mới liên tục đổ vào thị trường, săn lùng các dự án mới với tầm nhìn mới. Miễn là còn tiền mới, các dự án cũ có thể tồn tại về lý thuyết. Nhưng tốc độ của các nhà đầu tư mới sẽ chậm lại khi thị trường trưởng thành và các nhà đầu tư trở nên hoài nghi hơn. Cuối cùng, nguồn cung tiền dễ tin cậy sẽ cạn kiệt.

Phá vỡ vòng luẩn quẩn: Con đường phía trước cho web3

Điều kiện tiên quyết để dự án tồn tại là có doanh thu thực đã được chứng minh. Không phải tầm nhìn. Không phải lộ trình. Không phải hype marketing. Là doanh thu tiền mặt thực sự từ người dùng thực.

Khi thị trường web3 trưởng thành, các nhà đầu tư bắt đầu nhận ra thực tế này. Cuộc săn lùng “điều lớn tiếp theo” mù quáng đang dần nhường chỗ cho việc xem xét các chỉ số kinh tế đơn vị và doanh thu. Các dự án không thể chỉ dựa vào sự chấp nhận của người dùng và dòng doanh thu thực sẽ ngày càng khó tiếp cận vốn.

Để web3 phát triển vượt ra khỏi một sòng bạc đầu cơ, cấu trúc khuyến khích phải thay đổi. Các nhà sáng lập phải được thưởng cho việc xây dựng các sản phẩm có giá trị, chứ không phải cho các chiến lược thoát hiểm tinh vi. Các token holder phải yêu cầu các chỉ số doanh thu cùng với lộ trình. Và thị trường phải từ chối các dự án thể hiện dấu hiệu của mô hình méo mó như đã mô tả ở trên.

Cho đến khi đó, 99% các dự án web3 sẽ vẫn chỉ là những thử nghiệm không bền vững, được tài trợ bởi sự lạc quan tập thể và thất bại của các nhà đầu tư hy vọng dự án của họ sẽ là ngoại lệ. Nhưng về mặt toán học, phần lớn không thể. Ngành công nghiệp web3 phải đối mặt với thực tế này để tiến hóa vượt qua nó.