Cách Tiền Hoạt Động Như Một Đơn Vị Đo Lường Trong Kinh Tế Toàn Cầu

Tiền như một đơn vị đo lường là một trong những cơ chế cơ bản nhất trong nền kinh tế hiện đại, tuy nhiên nhiều người hiếm khi nghĩ về lý do tại sao nó tồn tại hoặc cách nó hoạt động. Ngoài việc chỉ là thứ bạn dùng để mua cà phê hoặc trả tiền thuê nhà, tiền như một đơn vị đo lường đóng vai trò như một thước đo thiết yếu cho phép các xã hội định giá, so sánh và trao đổi hàng hóa và dịch vụ một cách có hệ thống.

Hãy nghĩ theo cách này: nếu không có một điểm tham chiếu chung, làm thế nào bạn có thể so sánh xem việc mua nhà có phải là một khoản đầu tư tốt hơn hay tệ hơn so với mua một chiếc ô tô? Cả hai đều có giá trị, nhưng một cái tốn nhiều hơn đáng kể so với cái kia. Tiền cung cấp tiêu chuẩn chuẩn hóa đó, cho phép bạn đánh giá mọi thứ dựa trên một giá trị số duy nhất.

Hiểu cách tiền hoạt động như một đơn vị đo lường

Về bản chất, tiền như một đơn vị đo lường là hệ thống đo lường tiêu chuẩn cho phép mọi người tính toán và so sánh giá trị của các tài sản, thu nhập và giao dịch khác nhau. Khi bạn biết rằng một căn nhà có giá 300.000 đô la và một chiếc xe có giá 30.000 đô la, tiền mang lại cho bạn một khung tham chiếu tức thì để hiểu mối quan hệ giữa hai mục rất khác nhau này.

Mỗi quốc gia thường duy trì đơn vị đo lường riêng của mình—đồng tiền quốc gia hoặc khu vực—như euro (EUR) ở châu Âu, bảng Anh (GBP) ở Vương quốc Anh, hoặc nhân dân tệ ở Trung Quốc. Trên toàn cầu, đô la Mỹ (USD) đã trở thành tiền tệ chi phối được sử dụng như một đơn vị đo lường cho thương mại toàn cầu, định giá thương mại và so sánh tài chính xuyên biên giới. Tiêu chuẩn toàn cầu này giúp các nhà kinh tế dễ dàng so sánh năng suất kinh tế của các quốc gia khác nhau hoặc các doanh nghiệp thực hiện giao dịch quốc tế.

Tiền như một đơn vị đo lường là thứ cho phép bạn thực hiện các phép toán toán học nền tảng cho đời sống kinh tế: tính lợi nhuận và lỗ, theo dõi tài sản cá nhân, xác định lãi suất, và đánh giá giá trị ròng của cá nhân, doanh nghiệp và toàn bộ tổ chức. Nếu không có mẫu số chung này, nền kinh tế hiện đại đơn giản là không thể hoạt động như ngày nay.

Ba vai trò quan trọng của tiền trong thị trường hiện đại

Tiền như một đơn vị đo lường chỉ là một phần của một bức tranh lớn hơn. Các nhà kinh tế và nhà tư duy tài chính nhận thức rằng tiền phục vụ ba chức năng riêng biệt nhưng liên kết trong bất kỳ nền kinh tế nào: nó là một kho lưu trữ giá trị, một phương tiện trao đổi, và một đơn vị đo lường. Ba vai trò này không xuất hiện ngay lập tức; thường thì, một hàng hóa phải tự thiết lập trước tiên như một kho lưu trữ giá trị trước khi có thể trở thành phương tiện trao đổi, và cuối cùng được chấp nhận như một đơn vị đo lường.

Bitcoin Magazine và các ấn phẩm tài chính khác thường nhấn mạnh quá trình này, lưu ý rằng hàng hóa tự nhiên tiến hóa qua các giai đoạn này khi chúng được chấp nhận rộng rãi hơn trên thị trường. Mỗi chức năng dựa trên chức năng trước đó, tạo thành một hệ thống phân cấp các đặc tính tiền tệ củng cố vai trò của tài sản trong nền kinh tế.

Tại sao tiền cần có các đặc tính cụ thể để phục vụ như một đơn vị đo lường

Để tiền như một đơn vị đo lường hoạt động hiệu quả và được chấp nhận trên thị trường, nó phải sở hữu một số đặc tính quan trọng. Nếu không có những đặc điểm này, một loại tiền tệ không thể cung cấp chức năng đo lường đáng tin cậy mà các nền kinh tế hiện đại phụ thuộc.

Phân chia nhỏ là yêu cầu cần thiết đầu tiên. Tiền phải có thể chia nhỏ thành các đơn vị nhỏ hơn mà không mất giá trị hoặc chức năng. Một tờ 100 đô la có thể đổi lấy mười tờ 10 đô la, hoặc một trăm tờ 1 đô la. Khả năng phân chia này cho phép định giá chính xác các mặt hàng đắt tiền cũng như hàng hóa rẻ tiền, tạo điều kiện cho các giao dịch có quy mô khác nhau. Nếu không có khả năng phân chia, tiền như một đơn vị đo lường sẽ gặp khó khăn trong việc thể hiện toàn bộ phổ giá trị trong nền kinh tế.

Tính linh hoạt (fungibility) cũng vô cùng quan trọng. Tính chất này có nghĩa là hai đơn vị cùng loại tiền tệ hoàn toàn có thể thay thế cho nhau và có giá trị giống hệt nhau. Một tờ đô la có chính xác cùng khả năng mua hàng như một tờ đô la khác; chúng có thể thay thế hoàn hảo. Tính linh hoạt này là yếu tố làm cho tiền như một đơn vị đo lường trở nên đáng tin cậy và dự đoán được. Nếu các tờ đô la mang các giá trị khác nhau, toàn bộ hệ thống đo lường kinh tế sẽ sụp đổ trong sự hỗn loạn.

Cùng nhau, các đặc tính này cho phép tiền như một đơn vị đo lường cung cấp một khung tham chiếu ổn định, được hiểu biết rộng rãi để định giá mọi thứ trong nền kinh tế, từ tiền lương theo giờ đến tài sản doanh nghiệp và bất động sản.

Cách lạm phát làm mất ổn định vai trò của tiền như một đơn vị đo lường

Trong khi tiền như một đơn vị đo lường đảm nhận chức năng đo lường quan trọng, chức năng này ngày càng bị suy yếu khi lạm phát xuất hiện. Lạm phát không loại bỏ hoàn toàn chức năng của đơn vị đo lường, nhưng nó làm giảm nghiêm trọng độ tin cậy và tính hữu ích của nó.

Khi lạm phát tăng, sức mua của tiền giảm theo thời gian. Một đô la mua ít hơn ngày hôm nay so với năm năm trước. Điều này khiến việc so sánh giá cả qua các thời kỳ khác nhau trở nên khó khăn. Một người có thể hỏi: “Giá trị thực của một căn nhà bán với 200.000 đô la năm 2015 so với căn bán với 300.000 đô la năm 2026 là bao nhiêu?” Các con số danh nghĩa không thể kể hết câu chuyện.

Sự bất ổn này gây ra các vấn đề thực sự cho cá nhân và doanh nghiệp trong việc đưa ra quyết định đúng đắn về chi tiêu, đầu tư và tiết kiệm. Nếu bạn không thể ước lượng đáng tin cậy giá trị tương lai của tiền của mình, kế hoạch tài chính dài hạn trở thành trò đoán. Lạm phát cũng làm khó các chính phủ trong việc thiết lập lãi suất ổn định và các doanh nghiệp trong việc dự báo doanh thu và chi phí trong tương lai một cách chính xác.

Ở nhiều quốc gia có lạm phát dai dẳng, sự xói mòn của tiền như một đơn vị đo lường đã thúc đẩy người dân chuyển sang các kho lưu trữ giá trị thay thế—từ bất động sản đến kim loại quý và các tài sản cứng—chỉ để duy trì sức mua theo thời gian.

Những đặc điểm lý tưởng của một đơn vị đo lường

Dựa trên những gì đã thảo luận, một đơn vị đo lường tiền tệ xuất sắc nên có khả năng phân chia nhỏ, linh hoạt và chống lạm phát. Ngoài những yếu tố cơ bản này, đơn vị đo lường mạnh nhất sẽ duy trì giá trị ổn định, dự đoán được trong thời gian dài.

Lý tưởng, nhiều nhà kinh tế cho rằng, tiền như một đơn vị đo lường nên hoạt động giống như hệ mét—đo lường được, cố định và tiêu chuẩn hóa toàn cầu. Hãy tưởng tượng nếu một đô la ngày mai có ý nghĩa chính xác như một đô la hôm nay, và giữ nguyên ý nghĩa đó trong hàng thập kỷ tới. Việc lập kế hoạch tài chính sẽ trở nên vô cùng đáng tin cậy. Các chính phủ sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để quản lý nền kinh tế dựa trên năng suất và đổi mới thay vì chỉ in thêm tiền để tài trợ cho các chương trình.

Tuy nhiên, sự ổn định hoàn hảo là điều không thể vì giá trị vốn dĩ mang tính chủ quan và thay đổi dựa trên hoàn cảnh, tiến bộ công nghệ và sở thích thay đổi. Không loại tiền tệ nào như một đơn vị đo lường sẽ đạt được độ chính xác toán học của hệ mét.

Tuy nhiên, tiền có nguồn cung cố định, ít chịu áp lực lạm phát sẽ gần hơn với lý tưởng này so với các tiền tệ fiat hiện tại, do ngân hàng trung ương có thể mở rộng mà không giới hạn.

Liệu Bitcoin có thể trở thành một đơn vị đo lường vượt trội?

Bitcoin là một khả năng hấp dẫn trong bối cảnh này. Với nguồn cung tối đa 21 triệu đồng coin được khóa trong giao thức của nó, Bitcoin về cơ bản không chịu các áp lực lạm phát như các tiền tệ fiat thông thường. Đặc điểm này có thể lý thuyết mang lại lợi thế cho Bitcoin như một loại tiền tệ phục vụ như một đơn vị đo lường.

Nếu Bitcoin cuối cùng đạt được ba điều kiện cụ thể—chấp nhận rộng rãi toàn cầu, chống kiểm duyệt, và các đặc tính của phân chia nhỏ và linh hoạt—nó có thể trở thành một trong những đơn vị đo lường ổn định nhất từng được tạo ra. Việc loại bỏ lạm phát sẽ cung cấp cho doanh nghiệp và cá nhân khả năng dự đoán chưa từng có khi đo lường và định giá hàng hóa, dịch vụ trong dài hạn.

Từ góc độ vĩ mô, nếu một loại tiền điện tử như Bitcoin hoạt động như một đơn vị đo lường toàn cầu, nó sẽ định hình lại các cấu trúc khuyến khích. Các nhà hoạch định chính sách sẽ không còn có thể dựa vào việc in tiền như một công cụ kích thích tăng trưởng kinh tế, và các chính phủ sẽ cần theo đuổi các phương pháp bền vững hơn thông qua đầu tư, tiến bộ công nghệ và hiệu quả sản xuất.

Hơn nữa, nếu Bitcoin được chấp nhận làm tiền dự trữ toàn cầu và phục vụ như tiền cho các giao dịch quốc tế, nó sẽ đơn giản hóa thương mại xuyên biên giới bằng cách loại bỏ phí chuyển đổi tiền tệ và giảm thiểu rủi ro biến động tiền tệ. Các doanh nghiệp và cá nhân có thể giao dịch toàn cầu với chi phí thấp hơn và độ chắc chắn cao hơn về giá trị thực của những gì họ đang trao đổi.

Tuy nhiên, Bitcoin vẫn còn nhiều trở ngại lớn trước khi có thể đảm nhận vai trò này một cách thực tế. Hiện tại, Bitcoin vẫn còn khá sơ khai, có biến động giá đáng kể, và chưa đạt được sự chấp nhận đủ lớn như một đơn vị đo lường trong đời sống kinh tế hàng ngày. Chức năng hiện tại của nó chủ yếu là một tài sản đầu cơ hơn là một công cụ đo lường ổn định.

Tại sao kinh tế toàn cầu cần một tiền tệ ổn định như một đơn vị đo lường

Điều quan trọng hơn là: tiền như một đơn vị đo lường không chỉ là một tính năng tiện lợi của các nền kinh tế hiện đại—nó là hạ tầng thiết yếu. Nếu không có một đơn vị đo lường chung, đáng tin cậy, các xã hội phức tạp ngày nay không thể hoạt động. Giao thương trở nên kém hiệu quả, lập kế hoạch dài hạn trở nên không thể, và nền kinh tế mất đi tính minh bạch.

Tiền lý tưởng như một đơn vị đo lường sẽ kết hợp sự ổn định của nguồn cung cố định với sự chấp nhận toàn cầu và độ bền kỹ thuật. Liệu Bitcoin hay một sáng kiến nào khác cuối cùng có thể đảm nhận vai trò đó hay không vẫn còn là một câu hỏi mở. Điều chắc chắn là cuộc tìm kiếm một đơn vị đo lường vượt trội sẽ tiếp tục miễn là lạm phát và bất ổn tiền tệ vẫn còn là vấn đề của các hệ thống fiat truyền thống.

Hiện tại, tiền như một đơn vị đo lường vẫn chủ yếu do các đồng tiền quốc gia và các ngân hàng trung ương điều hành cung cấp—một hệ thống hoạt động khá tốt trong giai đoạn lạm phát thấp, nhưng dễ vỡ khi giá cả biến động. Hiểu rõ chức năng này giúp giải thích tại sao nhiều người và tổ chức đang khám phá các phương pháp thay thế để lưu trữ giá trị và thực hiện giao dịch trong một thế giới ngày càng số hóa.