Một số quan điểm

Sáng lập viên Ethereum Vitalik Buterin kêu gọi "dọn dẹp rác" để cứu vãn chuỗi khối
Gần đây, Vitalik Buterin cảnh báo rằng rủi ro lớn nhất mà Ethereum phải đối mặt có thể không còn là cạnh tranh, quy định hay mở rộng quy mô. Mối đe dọa thực sự mang tính ẩn dụ hơn: độ phức tạp. Ông thẳng thắn cho biết, khi quy mô của giao thức mở rộng, công nghệ ngày càng phức tạp và khó hiểu hơn, thì tính không tin cậy, tự chủ và khả năng chống chịu mà Ethereum theo đuổi từ lâu đang bị xói mòn một cách âm thầm. Ông nhấn mạnh rằng, chuỗi khối sẽ không trở nên mạnh mẽ hơn chỉ vì chức năng được cộng dồn, ngược lại, có thể trở nên dễ tổn thương hơn.

Ethereum thường được ca ngợi nhờ đặc tính phi tập trung của nó, hàng nghìn nút xác thực giao dịch cùng nhau, không có thực thể đơn lẻ kiểm soát mạng lưới. Tuy nhiên, Vitalik chỉ ra rằng, chỉ dựa vào phi tập trung là chưa đủ. Nếu giao thức phức tạp đến mức chỉ có một số ít chuyên gia mới hiểu rõ toàn bộ, thì cơ chế tin cậy sẽ âm thầm trở lại — người dùng cuối cùng vẫn phải dựa vào các nhà phát triển, kiểm toán viên hoặc chuyên gia mật mã để giải thích nguyên lý hoạt động và độ an toàn của hệ thống. Lúc này, về lý thuyết, hệ thống vẫn mang đặc tính phi tập trung, nhưng trong thực tế đã đi lệch khỏi mục đích ban đầu. Vitalik gọi tình cảnh này là "bài kiểm tra rút lui": nếu nhóm khách hàng hiện tại biến mất, liệu các nhà phát triển mới có thể thực sự xây dựng lại Ethereum từ đầu và đạt tiêu chuẩn an toàn, chất lượng tương đương không? Khi mã nguồn mở ngày càng phình to và các giải pháp mật mã trở nên khó hiểu hơn, câu trả lời đang trở nên mơ hồ.

Mỗi tính năng mới đều làm tăng các đường dẫn tương tác giữa các mô-đun khác nhau của giao thức, mỗi lần tương tác có thể trở thành điểm đột phá tiềm năng gây sụp đổ hệ thống. Vitalik cảnh báo rằng, các nhà phát triển Ethereum thường có xu hướng giải quyết các vấn đề cụ thể bằng cách thêm chức năng mới, ít khi dọn dẹp các phần cũ. Tính tương thích ngược khiến việc loại bỏ chức năng gặp nhiều khó khăn, dẫn đến việc tích tụ dần các khoản nợ kỹ thuật. Theo thời gian, trạng thái cồng kềnh này sẽ khiến Ethereum khó đảm bảo an toàn, thực hiện kiểm toán và tiến trình phát triển an toàn hơn.

Vì lý do đó, Buterin kêu gọi thực hiện một quá trình đơn giản hóa rõ ràng, không chỉ tối ưu mã nguồn mà còn chủ động loại bỏ các phần thừa. Triết lý đơn giản hóa của ông tập trung vào ba điểm chính: giảm tổng số dòng mã, giảm phụ thuộc vào các mật mã phức tạp, tăng cường tính không đổi của cốt lõi (tức là các quy tắc luôn có thể dựa vào của giao thức). Ít thành phần biến đổi hơn sẽ giúp hệ thống dễ hiểu hơn và khó bị tấn công hơn. Ethereum đã có tiền lệ thực hành như vậy: chuyển từ bằng chứng công việc sang bằng chứng cổ phần là một cuộc dọn dẹp quy mô lớn. Các thay đổi trong tương lai (như thiết kế đồng thuận đơn giản hơn hoặc chuyển đổi độ phức tạp sang hợp đồng thông minh thay vì giao thức cốt lõi) có thể theo cùng một logic.

Điều khiến người ta suy nghĩ sâu sắc nhất trong luận điểm của Vitalik có lẽ là kết luận của ông: Ethereum có thể cần giảm chứ không phải tăng các thay đổi. Ông mô tả 15 năm đầu của Ethereum như một giai đoạn thử nghiệm mang tính thử nghiệm, trong đó đã thử nghiệm nhiều ý tưởng, thành công có, thất bại có. Rủi ro hiện tại là để các ý tưởng thất bại hoặc lỗi thời trở thành gánh nặng vĩnh viễn. Nếu Ethereum muốn tồn tại hàng chục năm hoặc thậm chí một thế kỷ, Vitalik đề xuất rằng nó phải đặt tính đơn giản lên trên tham vọng. Nếu không, giao thức có thể cuối cùng sẽ trở nên quá phức tạp đến mức không thể thực sự thuộc về người dùng của nó. $ETH