Toàn cầu thị trường vốn đã bắt đầu có những biến động dữ dội ngay từ đầu năm mới. Ngày 5 tháng 1, khi mở cửa, mặc dù phần lớn các thị trường toàn cầu đều tăng điểm, nhưng hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ lại diễn biến khá trầm lặng, sự trái ngược này đủ để chứng minh thái độ thận trọng của vốn đối với tình hình hiện tại. Đồng thời, các tài sản chính trong thị trường tiền mã hóa — Bitcoin, Ethereum, Binance Coin — cũng bắt đầu phản ứng theo các tín hiệu từ bối cảnh kinh tế vĩ mô.

Điểm ngoặt quan trọng xuất hiện khi thái độ của Cục Dự trữ Liên bang thay đổi. Trong ngày giao dịch đầu tiên của năm 2026, Chủ tịch Cục Dự trữ Minneapolis, Kashkari, đã phát đi tín hiệu rõ ràng trong một cuộc phỏng vấn truyền hình: mặc dù lạm phát vẫn là vấn đề nan giải, nhưng rủi ro cấp bách hơn là tỷ lệ thất nghiệp có thể tăng vọt, do đó việc cắt giảm lãi suất đã trở thành lựa chọn tất yếu. Sự chuyển đổi 180 độ của vị quan chức từng nổi tiếng với lập trường diều hâu này đã ngay lập tức thắp sáng khả năng tưởng tượng của thị trường.

Phản ứng ngay lập tức của Phố Wall đã diễn ra. Tin tức này khiến chỉ số Dow Jones tăng vọt, lập kỷ lục mới; S&P 500 cũng theo sau. Trong bối cảnh kỳ vọng cắt giảm lãi suất và giải phóng thanh khoản thúc đẩy, các chỉ số chứng khoán liên tục lập đỉnh mới. Tuy nhiên, đằng sau sự thịnh vượng này lại ẩn chứa những thực tế kinh tế sâu xa hơn.

Biểu hiện rõ nhất chính là sự tăng vọt của các kim loại quý. Giá vàng và bạc đang hướng tới mức cao lịch sử, điều này không phản ánh sự nhiệt tình nhất thời của nhà đầu tư, mà là thực trạng suy giảm sức mua của đồng USD. Các hàng hóa vật chất có thể mua bằng USD đang ngày càng ít đi. Dữ liệu đáng chú ý hơn là tỷ lệ dự trữ ngoại hối toàn cầu bằng USD đã giảm xuống còn 42%, mức thấp nhất kể từ năm 2000. Điều này phản ánh một xu hướng không thể đảo ngược: các ngân hàng trung ương các quốc gia đang thúc đẩy quá trình phi đô la hóa, tích cực tăng dự trữ vàng và các tài sản cứng khác.

Động lực đằng sau hiện tượng này đáng để phân tích sâu hơn. Mặc dù thị trường chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh theo giá danh nghĩa, nhưng khi tính theo vàng, sự "thịnh vượng" này lại trở nên yếu ớt. Tốc độ mất giá của đồng USD so với kim loại quý đã phơi bày sự biến mất nhanh chóng của sức mua của tiền tệ cơ sở. Các ngân hàng trung ương các quốc gia rõ ràng đã chọn cách thể hiện bằng hành động: họ đang bỏ phiếu tín nhiệm vào đồng USD.

Chu kỳ cắt giảm lãi suất bắt đầu đã làm trầm trọng thêm xu hướng này. Chính sách nới lỏng tiền tệ sẽ đẩy giá trị danh nghĩa của các tài sản lên cao, nhưng đồng thời cũng gây ra tình trạng dư thừa thanh khoản, làm giảm sức mua thực tế. Điều này tạo ra sức hút kép đối với kim loại quý và các tài sản mã hóa đối với các nhà đầu tư tìm kiếm phương tiện lưu trữ giá trị. Các loại tiền mã hóa như Bitcoin và Ethereum trong bối cảnh vĩ mô này đang được định vị lại như "tiền phi chủ quyền" và "công cụ lưu trữ giá trị", dần thu hút sự chú ý của các tổ chức và nhà đầu tư cấp quốc gia.

Mặc dù vị thế của đồng USD như đồng dự trữ toàn cầu vẫn còn vững chắc — các quốc gia dù đang thúc đẩy quá trình thoát khỏi hệ thống này, nhưng trong ngắn hạn vẫn khó có thể hoàn toàn thoát khỏi hệ thống đô la — nhưng trạng thái "quá lớn để sụp đổ" này đang dần bị xói mòn. Nếu xu hướng phi đô la hóa cuối cùng đạt đến điểm tới hạn, hệ thống tài chính toàn cầu có thể sẽ trở lại chế độ dựa trên vàng hoặc các tài sản tương tự, lúc đó các số liệu tăng trên sổ sách của các tài sản USD sẽ mất đi ý nghĩa thực sự.

Thực chất, tiêu chuẩn đo lường sự giàu có không bao giờ là số lượng trong tài khoản, mà là khả năng các con số đó có thể quy đổi thành hàng hóa và dịch vụ thực trong thương mại quốc tế. Trong bối cảnh cắt giảm lãi suất và đồng USD mất giá nhanh, các nhà đầu tư cần xem xét lại phân bổ tài sản của mình — sự tăng trưởng của các tài sản số liệu có phản ánh đúng giá trị thực hay không mới là câu hỏi đáng suy nghĩ nhất.