Vấn đề sử dụng tiền của thế hệ trẻ và cách giải quyết thông minh

Tại sao các tổ chức tài chính lại khuyên chúng ta lên kế hoạch sử dụng tiền?

Trong thời đại này, cuộc sống không còn chắc chắn như năm ngoái, khủng hoảng kinh tế liên tiếp xảy ra, dịch bệnh làm giảm thu nhập, và tất cả các mặt hàng mua đều tăng giá liên tục. Nhiều người nhận thấy mình không có tiền tiết kiệm, không biết tiền đi đâu, và khi gặp khủng hoảng thì phải vay mượn vì không có dự phòng.

Lập kế hoạch sử dụng tiền không chỉ dành cho người giàu, mà cần thiết cho tất cả mọi người, từ nhân viên mới vào nghề đến các nhà quản lý, vì nó giúp chúng ta có sự ổn định tài chính trong các giai đoạn khác nhau của cuộc đời.

Tại sao nhiều người “lương hết sau 5 ngày”?

Vấn đề có nhiều mặt:

1. Tuổi thọ cao hơn nhưng tiền về hưu không đủ

Theo thống kê, có 100 người, nhưng khi về hưu chỉ có 25 người đủ tiền sinh hoạt. Người Thái trung bình có tuổi thọ từ 71-78 tuổi. Nếu nghỉ hưu ở 60 tuổi, còn phải sống thêm 15-20 năm.

Ví dụ đơn giản: Nếu cần 30,000 บาท/tháng sau khi nghỉ hưu đến 80 tuổi, thì (30,000 × 12 tháng × 20 năm) = 7.2 triệu đồng (chưa tính lạm phát)

Nhưng trợ cấp từ nhà nước? Tiền trợ cấp người cao tuổi chỉ 600 บาท/tháng và quỹ bảo hiểm xã hội chỉ 3,000 บาท/tháng, thực sự không đủ.

2. Cấu trúc gia đình thay đổi, ít con hơn

Thời cha mẹ chúng ta, dựa vào con cái để phụ thuộc, nhưng hiện nay người có con chỉ 1-2 đứa, và chính các con còn làm việc vất vả, nợ nần nhiều, không còn dư dả để giúp cha mẹ.

3. Lạm phát ăn mòn giá trị tiền

20 năm trước, một bát cơm giá 20 đồng, nay đã 50 đồng. Phở ngày xưa 5-10 đồng/bát, giờ 40-50 đồng.

Nếu chờ thêm 30 năm nữa, các mặt hàng mua hôm nay có thể đắt gấp 2-3 lần, tiền vẫn giữ nguyên, mua ít đi. Ai không lên kế hoạch đầu tư sẽ thua lạm phát chắc chắn.

4. Phúc lợi nhà nước không đủ

Trong 15 năm tới, tỷ lệ người trên 60 tuổi sẽ tăng lên 20% (1 trong 5 người Thái), trong khi số người trong độ tuổi lao động: người cao tuổi giảm từ 6:1 xuống còn 3:1. Thuế thu từ nhà nước không đủ để chi trả tất cả các phúc lợi, phải tự lo cho chính mình.

5. Các sản phẩm tài chính ngày càng phức tạp

Ngày xưa, ai gửi tiền ngân hàng đều có lãi suất cao. Hiện nay, lãi suất thấp nhất chỉ 1-2%. Muốn có lợi nhuận tốt hơn, cần học về cổ phiếu, quỹ đầu tư, trái phiếu, tiền điện tử, v.v. Có hơn 1,500 sản phẩm để lựa chọn, rủi ro khác nhau, phải chọn phù hợp với bản thân.

6. Sự không chắc chắn trong cuộc sống tăng lên

Covid khiến nhiều người mất việc, chưa tìm được việc mới, phải nằm viện điều trị, các mặt hàng mua sắm biến mất. Nếu không có tiền dự phòng, sẽ dễ thất bại ngay lập tức.

Câu trả lời: Làm thế nào để lập kế hoạch sử dụng tiền thành công?

Nguyên tắc lập kế hoạch cần biết

1. Quản lý rõ ràng thu nhập - chi tiêu

Ngân sách không phải là giữ tiền, mà là kiểm soát để biết tiền đi đâu. Theo dõi chi tiêu đều đặn, thử ghi chép từ hôm nay ít nhất 7 ngày để nhận diện mẫu tiêu dùng và điều chỉnh phù hợp.

2. Tiết kiệm và đầu tư là nền tảng

Không phải là tiết kiệm sau khi tiêu xài, mà là tiết kiệm trước rồi mới dùng phần còn lại. Bắt đầu từ 10% thu nhập, giảm chi tiêu hợp lý.

Dùng phần còn lại để đầu tư theo nguyên tắc: Người 25-35 tuổi có thể chấp nhận rủi ro cao (cổ phiếu quỹ cổ phiếu), người 35-45 tuổi giảm rủi ro (kết hợp), người trên 45 tuổi lập kế hoạch an toàn (trái phiếu, bất động sản).

3. Quản lý rủi ro từ các tai nạn không lường trước

Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm y tế, bảo hiểm bệnh nặng là cần thiết, không phải xa xỉ, vì bệnh nặng tốn nhiều tiền và mất thu nhập. Khi có bảo hiểm, gia đình sẽ an toàn hơn.

4. Lập kế hoạch thuế thông minh

Đầu tư vào quỹ hưu trí (RMF) để giảm thuế, đầu tư vào cổ phiếu nội địa (LTF) cũng được giảm thuế. Ai không biết sẽ mất cơ hội.

5. Lập kế hoạch sau khi nghỉ hưu từ khi còn trẻ

Càng bắt đầu sớm, lãi suất kép sẽ giúp bạn:

Khác biệt là 1.3 triệu đồng — không nhỏ!

( Các bước bắt đầu hôm nay

Bước 1: Đặt mục tiêu rõ ràng

Không chỉ tiết kiệm, mà còn phải biết để làm gì:

• Mua nhà/xe cần tiết kiệm trong bao lâu?
• Đi du lịch nước ngoài cần bao nhiêu?
• Chuẩn bị cưới cần bao nhiêu?
• Nghỉ hưu cần tiết kiệm bao nhiêu? )Hầu hết mọi người quên điều này!###

Lập danh sách rõ ràng, ước lượng chi phí và thời gian hoàn thành.

Bước 2: Ghi chép thu nhập - chi tiêu một tháng

Nhiều người không biết tiền đi đâu, thử ghi lại từng ngày:

• Thu nhập/lương
• Chi phí ăn uống, nước, điện, nhà ở, các khoản khác
• Chi tiêu xa xỉ (Thương hiệu, game, giải trí)

Sau 30 ngày, bạn sẽ rõ ràng về những khoản cần thiết và những khoản có thể cắt bỏ.

Bước 3: Tạo “bảng cân đối tài chính” của chính mình

Ghi lại:

• Tổng tài sản: tiền trong tài khoản, đầu tư, giá trị nhà, xe, vàng, đồ hiệu
• Tổng nợ: nợ nhà, nợ xe, nợ thẻ tín dụng, nợ ngoài hệ thống, các khoản nợ còn lại

Tài sản - Nợ = Tài sản ròng (Thực sự giàu có)

Ví dụ: Tài sản 5 triệu, nợ 3 triệu, thì thực sự giàu có 2 triệu.

Làm điều này hàng năm để theo dõi tiến bộ.

Bước 4: Chuẩn bị quỹ “thoát hiểm” (Emergency Fund)

Nếu đột ngột mất việc, ốm đau hoặc gặp sự cố lớn, hết tiền mặt, nhà cửa hoặc không thể đi làm, khủng hoảng!

Phải chuẩn bị ít nhất 3-6 tháng chi phí sinh hoạt:

• Ví dụ: chi phí cần thiết 20,000 đồng/tháng, cần tích lũy 60,000-120,000 đồng.

Gửi vào tài khoản tiết kiệm hoặc quỹ thị trường tiền tệ, dễ rút ngay khi cần.

Bước 5: Hiểu rõ rủi ro của bản thân và phòng tránh

Nhiều người tiết kiệm, nhưng khi gặp tai nạn hoặc bệnh nặng, hết tiền, nợ nần chồng chất, gia đình gặp khủng hoảng.

Phải có:

• Bảo hiểm nhân thọ: nếu mất, gia đình nhận tiền bù đắp, trả nợ, có tiền sinh hoạt
• Bảo hiểm y tế/sức khỏe tâm thần: tai nạn, bệnh nặng, điều trị tốn kém

Quan trọng: không phải là lựa chọn, mà là bắt buộc

Bước 6: Áp dụng phương pháp “tiết kiệm trước” chứ không phải “tiết kiệm sau”

Công thức sai: Thu nhập - Chi tiêu = Tiền tiết kiệm (không còn!)

Công thức đúng: Thu nhập - Tiền tiết kiệm = Chi tiêu (Phải giảm chi tiêu!)

Tháng đầu có thể khó, nhưng sau 1-2 tháng sẽ hình thành thói quen.

Quan trọng: Tổng nợ không nên vượt quá 45% thu nhập.

Ví dụ: Thu nhập 20,000 đồng, không nên trả nợ quá 9,000 đồng.

Nếu vượt quá, cuộc sống sẽ khó khăn hơn nhiều.

Bước 7: Tăng thêm nguồn thu nhập

Bài học từ Covid: dựa vào một nguồn thu là quá rủi ro.

Hãy tận dụng khả năng của bản thân hoặc thời gian rảnh để kiếm thêm thu nhập phụ. Hiện nay, Side Hustle không còn là xa xỉ, mà là cách sống.

Bước 8: Để tiền “làm việc”

Nếu để tiền nằm im, không đầu tư, lạm phát sẽ làm mất giá trị tiền. Phải để tiền làm việc sinh lợi.

Đầu tư phù hợp với khả năng và mức rủi ro:

• Thấp: tài khoản tiết kiệm, cổ tức, trái phiếu
• Trung bình: quỹ đầu tư cố định, bất động sản
• Cao: cổ phiếu tăng trưởng, quỹ cổ phiếu

Ví dụ so sánh (20 năm):

• Gửi ngân hàng 1.5% → 14.7 triệu đồng
• Đầu tư sinh lợi 5% → 23.2 triệu đồng

Chỉ từ việc chọn đầu tư đúng, đã tăng thêm 8.5 triệu đồng!

Bước 9: Đầu tư vào trí tuệ (kiến thức)

Đọc các bài viết về tài chính, xem YouTube, nghe Podcast hoặc webinar về lập kế hoạch tài chính.

Chấp nhận đầu tư vào kiến thức và kỹ năng từ sớm, sẽ giảm thiểu “lãng phí, sai lầm ngu ngốc” nhiều hơn.

Tóm lại: Những điều cần nhớ về tài chính cho người đi làm

Nếu bạn tiết kiệm 5,000 đồng/tháng, lợi nhuận 5% mỗi năm trong 30 năm:

• Năm 10: 813,000 đồng
• Năm 20: 2,054,000 đồng
• Năm 30: 4,143,000 đồng

So sánh với người không tiết kiệm, sự khác biệt là rất lớn.

Không phải người giàu mới lên kế hoạch tài chính, mà người lên kế hoạch tốt mới giàu mãi mãi.

Hôm nay là ngày đầu tiên của việc lập kế hoạch sử dụng tiền của bạn. Hãy bắt đầu bằng việc ghi chép thu nhập - chi tiêu trong vòng 7 ngày, rồi làm theo các bước tiếp theo. Sau 5 năm, bạn sẽ cảm ơn chính mình. Chúc may mắn!