Cách xem "lợi tức cổ phiếu" và mẹo chọn cổ phiếu trả cổ tức đúng thời điểm

Tại sao phải xem cổ phiếu trả cổ tức?

Đầu tư vào cổ phiếu trả cổ tức là lựa chọn tốt khi thị trường khá ổn định và không mong đợi giá cổ phiếu tăng quá nhiều, vì ngoài việc nhận dòng tiền từ việc nắm giữ cổ phiếu (tương tự lãi suất gửi tiết kiệm), còn có cơ hội tăng vốn từ sự mở rộng của giá cổ phiếu trong tương lai. Và quan trọng nhất, bạn sẽ trở thành một phần của doanh nghiệp mà mình đầu tư.

Cổ phiếu trả cổ tức thực sự là gì

Cổ phiếu trả cổ tức là cổ phiếu của công ty có chính sách trả lợi nhuận cho cổ đông định kỳ, số tiền trả phụ thuộc vào lợi nhuận của công ty và sự phê duyệt của đại hội cổ đông.

Ví dụ thực tế: Nếu cổ phiếu ABC công bố XD (Exclude Dividend) ở mức 1.75 บาท/cổ phiếu và bạn nắm giữ 10,000 cổ phiếu trước ngày XD, bạn sẽ nhận được cổ tức 17,500 บาท (trước thuế 10%).

Điều cần hiểu là cổ tức đến từ lợi nhuận, không phải vốn. Mỗi năm, công ty sẽ phân chia lợi nhuận để đầu tư thêm, phần còn lại sẽ trả cho cổ đông, có thể là lợi nhuận hàng năm, lợi nhuận đặc biệt hoặc lợi nhuận tích lũy từ các năm trước.

Cổ tức có các hình thức hoặc phương thức trả nào?

Phân theo hình thức trả

1) Trả bằng tiền mặt - Phương thức phổ biến nhất, nhận tiền trực tiếp vào tài khoản (trừ thuế 10%)

2) Trả bằng cổ phiếu - Nhận cổ phiếu phổ thông mới phát hành thay thế, giúp công ty giữ tiền mặt, nhưng sẽ làm giảm giá cổ phiếu (dilute) do số lượng cổ phiếu lưu hành tăng.

Phân theo thời gian trả

Cổ tức hàng năm - Trả một lần sau khi kết thúc kỳ tài chính (khoảng tháng 3), đã được phê duyệt tại đại hội cổ đông và trả thực tế sau 1 tháng.

Cổ tức tạm thời - Trả thêm ngoài kỳ hàng năm (ví dụ tháng 8-9) cho các công ty trả 2 lần/năm.

3 con số nhà đầu tư cần xem để đánh giá cổ phiếu trả cổ tức

1) Chính sách trả cổ tức (Dividend Policy)

Mỗi công ty có khung chính sách riêng, ví dụ:

• INTUCH trả 100% lợi nhuận từ công ty con
• PTT trả không thấp hơn 25% lợi nhuận ròng

Nếu INTUCH có lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS) là 3.3 บาท, dự kiến trả khoảng 3.3 บาท; còn PTT EPS 2.64 บาท, sẽ trả không thấp hơn 0.66 บาท.

2) Tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio)

Công thức: (Cổ tức trên mỗi cổ phiếu ÷ Lợi nhuận ròng trên mỗi cổ phiếu) × 100

Điều này cho bạn biết công ty phân chia lợi nhuận cho cổ đông bao nhiêu phần trăm, ví dụ: năm 2565, INTUCH trả 4.72 บาท, EPS chỉ 3.28 บาท = tỷ lệ 144% (công ty sử dụng lợi nhuận tích lũy)

3) Lợi tức cổ tức (Dividend Yield)

Công thức: (Cổ tức trên mỗi cổ phiếu ÷ Giá hiện tại) × 100

Điều này rất quan trọng! Nó cho biết lợi nhuận thực tế bạn sẽ nhận được dựa trên chi phí của mình.

Ví dụ:

• INTUCH trả 4.72 บาท tại giá 72.75 บาท = Lợi tức 6.5%
• Nếu mua với giá 50 บาท = Lợi tức 9.44%
• Nếu mua đắt hơn 80 บาท = Lợi tức chỉ 5.9%

Đây là lý do thời điểm mua rất quan trọng!

5 kỹ thuật chọn cổ phiếu trả cổ tức không bị mắc bẫy

1) Tìm các công ty bền vững trong lợi nhuận

Cổ tức phải đến từ lợi nhuận, không có lợi nhuận thì không có cổ tức. Vì vậy, chọn các công ty vững mạnh về nền tảng (xem ROE, debt-to-equity, ngành nghề phát triển)

2) Đừng vượt quá - kỳ vọng vào tỷ lệ cổ tức “kỳ diệu”

Cổ phiếu trả cổ tức cao một cách kỳ lạ và đều đặn không có thật. Nếu gặp phải, cần đào sâu:

• Trả chỉ một lần hay không?
• Sử dụng lợi nhuận tích lũy để trả (sẽ hết trong vài năm tới)?

Nhiều nhà đầu tư chỉ nhận cổ tức cao trong 2-3 lần rồi phải chịu đựng giữ cổ phiếu lỗ trong thời gian dài.

3) Kiểm tra lịch sử trả cổ tức 5 năm trở lại

Các công ty trả cổ tức ổn định và ở mức hợp lý, thể hiện tính ổn định tài chính, tốt hơn là trả theo kiểu biến động không có quy luật.

4) Cân nhắc chi phí mua vào

Ví dụ: cổ phiếu cùng loại trả cổ tức 1 บาท

• A mua với chi phí 5 บาท → Lợi tức 20%
• B mua với chi phí 6 บาท → Lợi tức 16.6%

Chi phí thấp = lợi nhuận cao Thời điểm mua vào rất quan trọng.

5) Tỷ lệ lạm phát sẽ “ăn mòn” lợi nhuận của bạn

Cổ tức phải so sánh với lạm phát. Nếu lạm phát trung bình 2% mỗi năm, mà cổ tức chỉ 1.5%, bạn âm thầm bị lỗ. Chính vì vậy, cần tìm cổ tức từ 3-5% trở lên.

Các bước mua cổ phiếu trả cổ tức từ không đến nhận tiền

Bước 1: Mở tài khoản chứng khoán với nhà môi giới

Các giấy tờ cần: bản sao CMND, sao kê tài khoản ngân hàng, đơn đăng ký từ nhà môi giới. Có thể cần khai báo thu nhập 3 tháng để xin hạn mức.

Mẹo nhỏ: Đăng ký Dịch vụ E-Dividend cùng lúc để cổ tức tự động chuyển vào tài khoản ngân hàng (tiết kiệm thời gian).

Thời gian phê duyệt: 1-5 ngày làm việc.

Bước 2: Chuyển tiền vào tài khoản

Sau khi được duyệt, chuyển tiền vào để mua cổ phiếu và chờ thời điểm thích hợp.

Bước 3: Tìm kiếm và theo dõi

Sử dụng các công cụ như:

• Watch List theo dõi giá
• Biểu đồ kỹ thuật (TA) để tìm điểm mua tốt
• Định giá (Fair Value) để phân tích giá hợp lý.

Bước 4: Theo dõi kết quả hoạt động

Đọc báo cáo lợi nhuận/lỗ hàng năm → dự đoán cổ tức → chờ ngày XD → kiểm tra tại đại hội cổ đông.

Quan trọng: Phải nắm giữ cổ phiếu đến ngày XD để có quyền nhận cổ tức. Bán trước ngày XD = không nhận cổ tức.

Bước 5: Nhận cổ tức

Tiền sẽ vào tài khoản ngân hàng đã đăng ký E-Dividend trong vòng 1 tháng (trừ thuế 10%), có thể dùng để giảm thuế cuối năm.

Các câu hỏi thường gặp

Phải mua trước ngày XD bao nhiêu ngày? Có thể mua trước ngày XD bao nhiêu cũng được, nhưng không được mua vào ngày XD vì XD = Exclude Dividend.

Xem cổ phiếu trả cổ tức ở đâu?

• Trang web set.or.th xem Tỷ lệ chi trả cổ tức và Lợi tức cổ tức
• Theo dõi Chỉ số SETHD (gồm 30 cổ phiếu trả cổ tức cao nhất)
• Kiểm tra lợi nhuận công ty + chính sách cổ tức.

Mua khi nào để đạt lợi nhuận cao nhất? Theo lý thuyết Thị trường Hiệu quả, giá cổ phiếu khá “hấp thụ” thông tin cổ tức rồi. Nếu mua sau khi công bố, giá có thể đã tăng rồi.

Mẹo nhỏ: Mua khi giá cổ phiếu giảm theo sau thị trường trước khi công ty công bố kết quả hoạt động để tránh mua đắt.

Tóm tắt ngắn gọn

Cổ phiếu trả cổ tức phù hợp với nhà đầu tư muốn: ✓ Dòng tiền ổn định từ việc nắm giữ cổ phiếu ✓ Cơ hội tăng vốn dài hạn ✓ Tính đều đặn của thu nhập

Nhưng cần lưu ý: Đừng theo đuổi theo chu kỳ với tỷ lệ cổ tức cao. Nên xem xét nền tảng, kiểm tra lịch sử, chọn thời điểm mua hợp lý và sẵn sàng giữ cổ phiếu lâu dài để tạo ra lợi nhuận thực sự.