Thời kỳ bong bóng vỡ: Khi giấc mơ đầu tư trở thành cơn ác mộng

Khi nói đến bong bóng thị trường các nhà đầu tư phổ thông thường cảm thấy lo lắng không nhỏ, vì trong lịch sử tài chính, sự kiện này đã gây ra tác động không thể đo đếm được đối với nền kinh tế toàn cầu nhiều lần. Đây là một chu kỳ tự nhiên xảy ra khi giá trị tài sản mở rộng mạnh mẽ, sau đó đột ngột sụp đổ.

Tại sao giá lại tăng quá cao

Trong giai đoạn đầu của bong bóng, thị trường thường tràn ngập những điều mới mẻ hấp dẫn, bất kể là công nghệ tiên tiến, lãi suất thấp kỷ lục hay các ngành công nghiệp hứa hẹn tạo ra cuộc sống mới. Các nhà đầu tư đổ xô vào, sợ bỏ lỡ cơ hội.

Đã xong rồi, giá cứ tăng liên tục. Người ta càng thấy giá tăng, càng vội vàng tham gia để kiếm lời. Chu kỳ phản hồi tích cực này khiến giá ngày càng xa rời giá trị thực của tài sản. Mọi người không mua vì tài sản đó tốt, mà vì tin rằng người khác sẽ trả giá cao hơn trong tương lai.

Hành vi này được thúc đẩy bởi thành kiến tâm lý như tư duy theo đám đông khiến mọi người đuổi theo đám đông, và tư duy ngắn hạn tin rằng “Tôi vào rồi sẽ ra trước khi nó vỡ.” Miễn là giá còn tăng, thì đây là niềm tin vững chắc nhất.

Ví dụ thực tế từ lịch sử

Khủng hoảng subprime 2008 và bong bóng bất động sản Mỹ

Vào đầu năm 2007, Mỹ bắt nguồn từ sự lơ là trong cho vay thế chấp. Các ngân hàng cấp tín dụng cho những người không có khả năng trả nợ. Bạn có thể vay tiền để mua nhà ngay từ ngày mở tài khoản.

Những người vay khổng lồ này không mua nhà để ở, họ đầu tư để kiếm lời. Các tổ chức tài chính tạo ra các chứng khoán phức tạp liên kết với các khoản vay này, làm thị trường bùng nổ hơn nữa.

Giá nhà tăng liên tục, giá trị của các chứng khoán này cũng tăng theo. Mọi thứ dường như diễn ra tốt đẹp cho đến khi các người vay bắt đầu vỡ nợ.

Hệ thống sụp đổ, bong bóng vỡ, giá nhà giảm mạnh, nợ xấu từ các tổ chức tài chính toàn cầu lên tới 15.000 tỷ đô la. Khủng hoảng này không chỉ giới hạn ở Mỹ mà ảnh hưởng toàn bộ hệ thống tài chính thế giới.

Khủng hoảng Tài chính châu Á 1997 và bong bóng bất động sản Thái Lan

Trong thời kỳ khủng hoảng Tài chính châu Á, Thái Lan đang trong giai đoạn tăng trưởng kinh tế. Lãi suất cao, nhưng thị trường bất động sản lại bùng nổ. Các nhà đầu tư nhận thấy cơ hội, dòng vốn nước ngoài đổ vào dày đặc.

Các khoản vay mở rộng nhanh chóng, giá bất động sản tăng không hợp lý. Rồi ngày 2 tháng 7 năm 1997, đồng baht bị điều chỉnh giảm giá.

Ngay lập tức, các khoản vay nước ngoài của các nhà đầu tư nước ngoài tăng vọt. Bong bóng vỡ, giá bất động sản giảm nhanh chóng. Các nhà đầu tư lớn nhỏ còn lại chỉ còn tài sản không thể bán được. Kinh tế Thái Lan rơi vào suy thoái nghiêm trọng.

Bài học rõ ràng: vay nợ để đầu tư dài hạn bằng khoản vay ngắn hạn là công thức dẫn đến thảm họa.

Các loại bong bóng thị trường

Bong bóng chứng khoán

Xảy ra khi giá cổ phiếu tăng vượt quá giá trị thực của công ty, dựa trên các yếu tố cơ bản như doanh thu, tài sản và kết quả hoạt động. Bong bóng này không chỉ ảnh hưởng đến từng cổ phiếu mà còn có thể dẫn đến sụp đổ toàn bộ thị trường chứng khoán hoặc các quỹ ETF và các ngành riêng biệt.

( Bong bóng tài sản chung

Mở rộng ra ngoài cổ phiếu, ảnh hưởng đến nền kinh tế rộng lớn hơn. Bất động sản là mục tiêu phổ biến, giá nhà vượt quá mức hợp lý. Các loại tiền tệ cũng có thể hình thành bong bóng, như đô la hoặc euro, hoặc thậm chí tiền điện tử như Bitcoin và Litecoin. Khi giá tăng quá cao không thể kiểm soát, chúng có thể sụp đổ đột ngột.

) Bong bóng tín dụng

Xảy ra khi tín dụng tiêu dùng và doanh nghiệp mở rộng nhanh chóng, các chứng khoán nợ và khoản vay tăng vọt. Trong các bong bóng này, vay quá nhiều làm hệ thống trở nên dễ bị tổn thương. Một vấn đề nhỏ trong nền kinh tế có thể kích hoạt hàng loạt các khoản vỡ nợ.

Bong bóng hàng hóa

Xảy ra khi giá các tài nguyên như vàng, dầu mỏ, kim loại công nghiệp hoặc sản phẩm nông nghiệp tăng không kiểm soát được. Nhu cầu đầu cơ trong các hàng hóa này thúc đẩy giá tăng quá mức. Khi cầu giảm hoặc cung tăng, giá sẽ sụp đổ.

5 bước từ hình thành đến vỡ

1. Xuất hiện sự kiện mới: Bạn cảm thấy phấn khích với khả năng mới, có thể là công nghệ, lãi suất thấp hoặc ngành mới.

2. Giai đoạn tăng trưởng: Các nhà đầu tư đổ xô vào, ai cũng sợ bỏ lỡ, dòng vốn chảy vào, giá tăng.

3. Đỉnh cao của sự phấn khích: Mọi người lạc quan, tin rằng giá sẽ tiếp tục tăng, đầu tư theo đám đông, kiếm lời đủ nhiều.

4. Bán chốt lời: Một số nhận ra giá đã đi quá xa, bắt đầu bán ra, tín hiệu đầu tiên của sự biến động xuất hiện.

5. Hoảng loạn: Mọi người cùng nhận thức, bán tháo ồ ạt, bong bóng chính thức vỡ, giá giảm mạnh.

Các yếu tố tâm lý thúc đẩy bong bóng

Bong bóng không phải do thị trường “điên loạn”, mà do quyết định tâm lý của từng người.

Thực tế là phần lớn nhà đầu tư theo đuổi theo đám đông, không phân tích sâu sắc. Họ chỉ nhìn vào các dữ liệu xác nhận niềm tin của mình, bỏ qua các cảnh báo. Điều này làm bong bóng ngày càng phồng to hơn.

Tư duy theo đám đông khiến não bộ bị đóng lại, như một chiếc xe đẩy lý trí. Khi thấy người khác kiếm lời, nỗi sợ bỏ lỡ khiến họ đưa ra quyết định dựa trên cảm xúc, chứ không dựa trên phân tích dữ liệu.

Cách tự bảo vệ khỏi bong bóng vỡ

Kiểm tra mục tiêu đầu tư của bạn

Hỏi chính mình: Bạn đầu tư vì hiểu rõ tài sản đó hay chỉ chạy theo lợi nhuận trong hoảng loạn? Nếu câu trả lời là sau cùng, bạn có thể là một phần của vấn đề.

Phân tán rủi ro

Không nên đặt tất cả trứng vào một giỏ. Phân bổ danh mục đầu tư một cách thông minh sẽ giúp giảm thiểu tổn thất khi bong bóng vỡ trong một loại tài sản nào đó.

Giới hạn tiếp xúc với đầu cơ

Nếu nghi ngờ có bong bóng, hãy giảm tiếp xúc với các tài sản đầu cơ quá nhiều. Những thứ này thường là những thứ đầu tiên giảm giá khi nền kinh tế suy thoái.

Đầu tư từ từ ###Dollar Cost Averaging###

Thay vì bỏ hết tiền vào một lần, hãy đầu tư theo từng khoản nhỏ theo thời gian. Điều này giúp tránh mua đỉnh và giảm tác động của biến động.

( Giữ tiền mặt dự phòng

Có tiền mặt trong tay là rất quan trọng, có thể tận dụng cơ hội mua sau khi bong bóng vỡ hoặc làm lớp đệm an toàn nếu cần bán trong thời điểm khủng hoảng.

) Nghiên cứu và theo dõi dữ liệu liên tục

Phòng ngừa tốt nhất là kiến thức. Theo dõi thị trường, đọc báo cáo, phân tích dữ liệu trước khi quyết định đầu tư.

Tóm lại: Thời kỳ bong bóng vỡ là điều cần thiết để hiểu

Thời kỳ bong bóng vỡ là chu kỳ tự nhiên của thị trường, có thể không tránh khỏi, nhưng có thể chuẩn bị. Hiểu biết đến từ lịch sử, bạn biết khi nào bong bóng sẽ vỡ, như có một radar trong lòng.

Hành vi của nhiều nhà đầu tư, thực tế, tất cả đều là các yếu tố khiến bong bóng hình thành. Bạn cần tránh bị cuốn vào vòng xoáy, đầu tư thông minh, phân tán rủi ro, giữ tiền mặt và liên tục nghiên cứu thị trường.

Cách này sẽ giúp bạn không chỉ tồn tại qua thời kỳ bong bóng vỡ mà còn có thể tận dụng các cơ hội sau khi bong bóng vỡ xuống.