Kỳ vọng tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản gây ra khủng hoảng thanh khoản toàn cầu, thị trường tiền mã hóa là đối tượng chịu ảnh hưởng đầu tiên

日本央行行长植田日前表示，若经济和物价走势符合预测，将择机加息。这一看似平静的表述，却在全球市场激起涟漪。比特币从9万美元跌破8.6万，以太坊砸穿3000美元，市场恐慌情绪蔓延。但这波下跌背后的逻辑，比单纯的"利空"更复杂——它涉及全球数万亿美元的资本流向问题。

日本央行加息预期的真实含义

为什么一个加息预期会引发全球市场波动？

答案在于日本在全球金融体系中的特殊地位。多年来，日本作为全球最后一个超宽松央行，其接近零的利率成为了套利交易的天堂。投资者以极低成本借入日元，兑换成美元 hoặc các đồng tiền có lợi suất cao khác, đầu tư vào các tài sản rủi ro cao toàn cầu——bao gồm tiền điện tử. Theo các nguồn tin liên quan, quy mô của các giao dịch chênh lệch lãi suất Nhật Bản (Carry Trade) rất lớn, một khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản thực sự tăng lãi suất, các giao dịch này chắc chắn sẽ đối mặt với áp lực đóng vị thế.

Mặc dù Ueda đã dùng các từ như “nếu” và “chọn thời điểm” trong tuyên bố của mình, nhưng thị trường đã bắt đầu định giá cho kỳ vọng này. Các dữ liệu lịch sử cho thấy, sau ba lần Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất trước đó, Bitcoin đều có mức điều chỉnh giảm từ 20%-30%. Điều này không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu của việc thắt chặt thanh khoản.

Khó khăn chính sách trong bối cảnh nợ nần

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đang đối mặt với một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Theo các nguồn tin, nợ công của Nhật Bản đã vượt quá 230% GDP, là mức cao nhất trong các nền kinh tế lớn toàn cầu. Đồng thời, lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật đã tăng lên 2.07%, mức cao nhất kể từ năm 1997.

Điều này có ý nghĩa gì? Mỗi bước tăng lợi suất đều trực tiếp làm tăng chi phí trả lãi nợ của Nhật Bản. Việc Ngân hàng Trung ương tăng lãi suất sẽ đẩy lợi suất lên cao hơn nữa, làm tăng gánh nặng tài chính. Nhưng nếu không tăng lãi suất, đồng yên sẽ tiếp tục mất giá, chi phí nhập khẩu tăng, áp lực giá cả khó có thể giảm bớt. Đó chính là tình thế tiến thoái lưỡng nan của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản hiện nay.

Sự phân hóa chính sách Mỹ-Nhật và cuộc chiến thanh khoản toàn cầu

Sự phân hóa chính sách này là nguyên nhân căn bản của khó khăn hiện tại của thị trường tiền điện tử. Dự kiến cắt giảm lãi suất của Fed mang lại luồng gió ấm cho các tài sản rủi ro, nhưng kỳ vọng tăng lãi suất của Ngân hàng Nhật Bản lại làm mát đi không khí đó. Sự đối đầu giữa hai lực lượng này khiến thị trường rơi vào trạng thái “mong muốn tăng giá mà lại muốn giảm giá” đầy mâu thuẫn.

Chuỗi phản ứng đóng vị thế chênh lệch lãi suất Nhật Bản

Theo các phân tích chi tiết, cơ chế của giao dịch chênh lệch lãi suất Nhật Bản (Carry Trade) như sau:

• Nhà đầu tư vay với lãi suất gần như bằng 0 của đồng yên
• Đổi ra USD hoặc các đồng tiền có lợi suất cao khác
• Đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao (cổ phiếu, trái phiếu, tiền điện tử, v.v.)
• Thu lợi từ chênh lệch lãi suất

Khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tăng lãi suất, chuỗi này sẽ bị đứt. Chi phí vay mượn tăng lên, nhà đầu tư buộc phải đóng vị thế các tài sản rủi ro cao để thu hồi vốn. Và do tính thanh khoản cực kỳ cao, biến động lớn, tiền điện tử thường là đối tượng bị bán tháo đầu tiên. Điều này giải thích vì sao BTC và ETH thường giảm trước các thị trường truyền thống.

Thị trường đã phản ứng trước

Theo các diễn biến gần đây, kỳ vọng này đã bắt đầu phát huy tác dụng. Các nguồn tin cho biết, trong hai tuần qua, BTC dao động trong khoảng 80.000-95.000 USD, biên độ khoảng 15%. Đây không phải là dao động ngẫu nhiên, mà là thị trường đang tiêu hóa kỳ vọng tăng lãi suất. ETH thậm chí đã phá vỡ ngưỡng tâm lý 3000 USD, thị trường altcoin chịu áp lực rõ rệt.

Đáng chú ý, theo các nguồn tin, chênh lệch lợi suất Mỹ-Nhật đã thu hẹp còn 2.09%, chạm mức thấp nhất kể từ 2022. Theo logic tỷ giá truyền thống, chênh lệch lợi suất thu hẹp sẽ hỗ trợ đồng yên mạnh lên, nhưng thực tế đồng USD/JPY vẫn tiếp tục tăng cao. Điều này cho thấy lo ngại về độ bền vững của nợ Nhật Bản đã vượt qua các lý luận về tỷ giá.

Ba tín hiệu cần theo dõi tiếp theo

Thời điểm và cường độ cụ thể của việc tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Ueda hiện chỉ mới thể hiện kỳ vọng tăng lãi suất, chưa đưa ra thời gian cụ thể. Thị trường cần chờ tín hiệu rõ ràng hơn. Nếu thời điểm tăng lãi suất bị hoãn hoặc cường độ thấp hơn kỳ vọng, có thể giảm bớt áp lực thị trường.

Tốc độ cắt giảm lãi suất của Fed

Liệu Fed có tiếp tục giảm lãi suất theo kỳ vọng của thị trường hay không, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng chênh lệch lợi suất Mỹ-Nhật. Nếu Fed giảm lãi suất nhanh hơn, có thể bù đắp phần nào tác động tăng lãi suất của Ngân hàng Nhật Bản.

Kết quả đấu thầu trái phiếu chính phủ Nhật Bản

Theo các nguồn tin, việc đấu thầu trái phiếu Nhật có gặp khó khăn hay không sẽ là chỉ số quan trọng để đánh giá niềm tin của thị trường vào nợ Nhật Bản. Nếu đấu thầu gặp trục trặc, điều đó đồng nghĩa với việc lo ngại về tài chính Nhật Bản gia tăng.

Tóm lại

Dự kiến tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản về bản chất là một cuộc tái phân bổ dòng chảy toàn cầu. Đây không đơn thuần là “tin xấu”, mà là sự điều chỉnh kỳ vọng của thị trường về môi trường thanh khoản tương lai. Thị trường tiền điện tử, với tính nhạy cảm cao đối với thanh khoản, sẽ là đối tượng đầu tiên chịu ảnh hưởng.

Nhưng cần rõ ràng rằng, hiện tại mới chỉ là kỳ vọng. Các phát biểu của Ueda đã mở ra không gian tưởng tượng rộng lớn cho thị trường, đồng thời cũng tạo thời gian để thị trường điều chỉnh. Còn thực sự tác động lớn sẽ đến khi có hành động cụ thể từ các ngân hàng trung ương. Trong quá trình này, điều quan trọng là theo dõi tốc độ chính sách của Fed, phản ứng của thị trường trái phiếu Nhật Bản, và quy mô đóng vị thế chênh lệch lãi suất thực tế.

Đối với các nhà đầu tư tiền điện tử, giai đoạn này cần kiên nhẫn và thận trọng—cần cảnh giác với rủi ro từ việc thắt chặt thanh khoản, đồng thời chuẩn bị cho khả năng phục hồi. Các biến động hiện tại chính là thị trường đang chuẩn bị cho bước đi tiếp theo của xu hướng.