#预测市场 Thị trường dự đoán nghe có vẻ dân chủ, nhưng giờ có vấn đề mới — AI đã học cách giả mạo ý kiến công chúng rồi, vậy thị trường dự đoán phải làm sao?

Đọc bài này mới hiểu, việc thao túng thị trường thực ra luôn luôn xảy ra. Từ cuộc bầu cử tổng thống năm 1916 đến vụ Romney năm 2012, rồi đến biến động giá của Trump trên Polymarket năm 2024, đều có người âm thầm làm chuyện đó. Ngạc nhiên nhất là có những vụ thao túng còn công khai — ví dụ năm 1999 ở Đức, đảng chính trị trực tiếp gửi email thông báo cho đảng viên mua hợp đồng của họ, thật là vô lý.

Nhưng có một điểm thú vị ở đây: thao túng thị trường thực ra khá khó khăn và tốn kém. Những thị trường có thể ảnh hưởng giá lâu dài là những thị trường có tính thanh khoản cực thấp. Thị trường thanh khoản cao? Chỉ trong tích tắc bị các nhà đầu cơ lợi dụng, người thao túng còn phải thiệt hại tiền.

Điều đáng sợ thực sự không phải là thao túng có hiệu quả đến đâu, mà là khủng hoảng niềm tin vào dư luận. Dù thao túng ảnh hưởng đến phiếu bầu rất nhỏ, chỉ cần CNN ngày nào cũng đưa tin "đây có thể là can thiệp của nước ngoài", người dân bắt đầu tin vào thuyết âm mưu. Hoảng loạn, đổ lỗi, mất niềm tin — có thể còn lớn hơn cả tác động của biến động giá.

Giờ các phương tiện truyền thông và nền tảng cần tỉnh táo hơn: truyền thông đừng đưa tin sai về giá của thị trường thanh khoản thấp, nền tảng phải xây dựng hệ thống giám sát, các nhà hoạch định chính sách cũng cần rõ ràng xác định thao túng là hành vi phạm pháp. Nếu không, trong thời đại AI, các cuộc thăm dò ý kiến còn không đáng tin cậy, thị trường dự đoán lại trở thành nguyên nhân gây mất lòng tin.