Bạn có từng có cảm giác này không: đang nắm giữ vị thế thì bắt đầu giảm giá, vừa mới bán ra thì giá lại bật lên, như thể thị trường luôn dõi theo tài khoản của bạn.

Nhưng thực tế không phải vậy. Thị trường từ trước đến nay không nhắm vào một cá nhân nào, vấn đề thường xuất phát từ việc bạn đã sai lệch nhịp cảm xúc.

Hãy quan sát các hiện tượng phổ biến của các trader để hiểu rõ hơn. Khi thị trường tăng mạnh, nhiều người theo đuổi mua đỉnh; khi thị trường giảm mạnh, lại có một làn sóng hoảng loạn bán tháo. Những điểm này đúng là nơi cảm xúc ngắn hạn tập trung giải phóng, cũng là những vị trí dễ thua lỗ nhất.

**Tại sao luôn thao tác ngược lại**

Mỗi mức giá đều phản ánh quyết định tập thể của vô số trader. Khi bạn theo đuổi mua đỉnh, thực chất là cùng một nhóm theo đuổi đuổi theo đỉnh đám đông. Khi bạn bán ra, cũng là lúc cùng một nhóm hoảng loạn tháo chạy. Điều này tạo điều kiện cho các nhà lớn thao túng — họ lợi dụng tâm lý đám đông để thực hiện wash trading, tạo ra biến động nhằm loại bỏ những vị thế không kiên định.

Nói đơn giản, bạn đang giao dịch dựa trên cảm xúc, còn thị trường đang chơi trò chơi quy mô vốn. Hai bên hoàn toàn không cùng một cấp độ.

**Làm thế nào để phá vỡ vòng lặp này**

Cách đơn giản nhất là dùng quy tắc thay vì cảm xúc. Nghe có vẻ dễ, nhưng làm thì cực kỳ khó, đó là điều mà những trader thực sự sống sót đều làm.

Trước tiên, đừng phản ứng theo cảm xúc. Khi thị trường tăng, hãy kiềm chế không theo đuổi đỉnh; khi điều chỉnh, đừng hoảng loạn. Thời điểm thích hợp để vào lệnh là khi xu hướng đã xác nhận và giá điều chỉnh trở lại, chứ không phải lúc cảm xúc lên cao nhất.

Thứ hai, thiết lập quy tắc rõ ràng về vào ra. Ví dụ, mua sau khi phá vỡ kháng cự quan trọng rồi xác nhận trở lại, hoặc chốt lời từng phần khi có khối lượng tăng nhưng giá vẫn giữ đà tăng. Dùng kỷ luật để kiểm soát những cảm xúc nhất thời.

Thứ ba, chấp nhận thực tế rằng giao dịch không hoàn hảo. Đừng mong mua đáy, bán đỉnh, đó chỉ là ảo tưởng của những kẻ đánh bạc. Đạt được lợi nhuận trong giai đoạn trung tâm của xu hướng đã là tốt rồi, đừng mơ mộng về lợi nhuận từ đỉnh hoặc đáy.

**Lịch sử luôn lặp lại chính nó**

Dữ liệu cho thấy, khi thị trường cực kỳ lạc quan — ví dụ như một đồng coin nào đó được thảo luận rầm rộ, nhóm chat sôi động — rủi ro ngắn hạn lại gia tăng. Ngược lại, khi thị trường ít người quan tâm, giao dịch thưa thớt, cơ hội thường âm thầm tích tụ. Những bước đột phá lớn thường không xảy ra trong thời kỳ ồn ào, mà trong giai đoạn bình lặng này.

Qui luật này chưa bao giờ thay đổi. Trước khi thị trường tăng trưởng mạnh, luôn có một giai đoạn trầm lắng; trước khi thị trường đảo chiều giảm, cũng có những khoảnh khắc tuyệt vọng nhất. Những người giữ được lý trí trong thời điểm đó cuối cùng đều có lợi nhuận.

**Lời cuối**

Bản chất của giao dịch chính là cuộc chiến với bản tính con người. Khi bạn cứ nghĩ rằng thị trường đang nhắm vào mình, hãy dừng lại và tự hỏi: Liệu tôi có đang vận hành dựa trên cảm xúc không? Tôi có đang lạc lối trong những biến động này không?

Hãy chậm lại, xây dựng quy tắc rõ ràng và tuân thủ nghiêm ngặt. Thị trường không cố ý làm khó ai, nhưng luôn thưởng cho những ai dám đi ngược lại bản năng.