Hành trình tăng giảm của thị trường thực chất là cuộc chiến của lòng người.

Nhớ năm 2024, có một câu chuyện vui được truyền tai khắp nơi: "Trong thị trường bò, thậm chí không khí ở góc phố cũng thơm mùi Bitcoin, còn trong thị trường gấu, thở ra cũng mang mùi máu thịt." Thật trớ trêu, tôi chính là người bị thị trường đả kích, tài khoản chỉ còn 2000U, gọi là "cá mập già" hay "lính mới" gì cũng được. Nhưng đến năm 2025, dựa vào vài nguyên tắc sinh tồn đơn giản nhất, tôi đã đưa tài khoản trở lại 11.6万U.

Hôm nay, tôi muốn chia sẻ những kinh nghiệm sống còn trong cuộc chiến khốc liệt này. Các chỉ số kỹ thuật, tôi có thể lấy ra hàng đống trên mạng. Nhưng điều tôi muốn nói là những điều thực sự tôi hiểu rõ sau khi bị thị trường dạy dỗ nhiều lần.

**Điều thứ nhất: Theo đuổi đà tăng, đừng làm anh hùng**

Lúc mới vào thị trường, tôi rất tự tin. Nghĩ mình có con mắt nhìn xa trông rộng, thích bắt đáy, bắt đỉnh ở những vị trí kỳ quặc. Kết quả thế nào? Thị trường từng bước dạy tôi bằng tiền thật — anh em, không phải là nhân vật chính đâu.

Thị trường giống như một dòng sông ngang bướng. Bạn có thể ngồi thuyền nhỏ xuôi theo dòng, rất thoải mái. Nhưng nếu bạn nhất quyết nhảy xuống nước, còn muốn thay đổi hướng chảy của nó? Haha, vậy thì chuẩn bị bị cuốn tung tóe đi nhé. Tôi từng thử chơi ngược xu hướng. Một, hai, ba lần. Mỗi lần đều khiến tài khoản tôi "dạy dỗ" tôi một bài học. Giờ thì tôi đã hiểu rõ — kính trọng thị trường, thật sự không phải là lời nói suông.

Cách làm thế nào? Rất đơn giản. Khi Bitcoin hay các đồng lớn khác bắt đầu tăng, đừng ngồi đó mà phân vân "tăng rồi, đã quá lớn rồi". Hãy hỏi chính mình một câu: Xu hướng còn tiếp tục không? Nếu còn, theo. Nếu không, chờ đợi. Đừng mơ mộng dự đoán chính xác từng điểm đảo chiều — đó là mơ.

Trader huyền thoại Peter Brandt có câu nổi tiếng, ý rằng ông theo đuổi cơ hội "đổi 1 đô la lấy 4 đô la" suốt đời, chứ không phải ngày ngày nghĩ xem thị trường sẽ tăng hay giảm tiếp theo. Bí quyết của các trader hàng đầu là theo dõi xu hướng giá và hành động theo đó. Nghe có vẻ như là theo đuôi, nhưng thực ra, đó là sự tôn trọng lựa chọn thực sự của thị trường. Những người còn tranh cãi "đây là phản ứng hay đảo chiều" thì những trader thông minh đã đặt lệnh dựa trên xu hướng rồi.

**Điều thứ hai: Chốt lời không xấu hổ, tham lam mới là xấu hổ**

Bạn có thể không tin, nhưng bi kịch phổ biến nhất trong thị trường crypto là thế này: lời 7 đô la, cứ muốn chờ đến 10 đô la. Kết quả? lỗ 3 đô. Rồi tức giận đập bàn đập ghế.

Trong đợt sóng năm 2024, tôi chứng kiến nhiều bạn bè, đồng coin trong danh mục tăng 40% chỉ trong hai tuần. Họ không chốt lời. Lý do? "Chưa bắt đầu đâu, còn có thể tăng 50% nữa." Sau mười ngày, những đồng coin đó tụt về giá ban đầu. Có cái còn giảm sâu hơn nữa. Tôi vẫn còn nhớ rõ vẻ mặt của họ.

Bản chất của lòng tham chính là ảo tưởng về tương lai. Lời ít, muốn lời nhiều hơn. Tâm lý này trong thị trường crypto biến thành chất độc mạn tính. Chiến lược của tôi bây giờ là thế này: khi lợi nhuận đạt đến mức mục tiêu — ví dụ, mục tiêu là 30%, thật sự tăng 30% — tôi sẽ chia nhỏ phần lợi nhuận để chốt từng phần. Chốt một nửa để đảm bảo phần đó đã vào túi. Phần còn lại, tôi để cho nó tiếp tục chạy.

Làm như vậy rõ ràng có lợi. Trong tình huống xấu nhất, tôi đã khóa một phần lợi nhuận. Trong tình huống tốt nhất, phần còn lại vẫn có thể tiếp tục tăng trưởng. Dù thế nào, trong lòng tôi đều yên tâm. Bởi vì số tiền tôi kiếm được đã là tiền thật, không phải ảo.

**Điều thứ ba: Quản lý rủi ro, quan trọng hơn chọn coin**

Điều này có thể dễ bị bỏ qua nhất, nhưng lại là hiểm họa chết người.

Nhiều người khi vào thị trường đều nghiên cứu "đồng coin nào sẽ tăng". Nhưng ít ai nghĩ đến "tối đa tôi có thể thua bao nhiêu". Giống như lái xe trên cao tốc, chỉ nghĩ đến tốc độ có thể đạt 200 km/h, còn quên mất khoảng cách phanh.

Trong quá trình tôi từ 2000U leo lại đến 11.6万U, điểm then chốt là: tôi kiểm soát chặt chẽ rủi ro trong từng giao dịch. Quy tắc cơ bản là: không bao giờ đặt quá 5% tổng vốn vào một lệnh. Dù bạn nghĩ đồng coin đó chắc chắn sẽ tăng, cũng không được. Thị trường luôn có những chiêu trò mới để trừng phạt những người quá tự tin.

Trong đợt thị trường năm 2024, tôi sống sót vì mỗi lần thua lỗ đều kiểm soát chặt chẽ trong phạm vi chấp nhận được. Đúng vậy, một lần thua vài trăm hoặc vài nghìn đô, nhưng những tài khoản không có kiểm soát rủi ro nghiêm túc, chỉ một lần mất là có thể mất 50% tài khoản.

Sức hút của thị trường crypto chính là lợi nhuận cao, nhưng cái giá của lợi nhuận cao đó là rủi ro lớn. Những người sống lâu, kiếm ổn định nhất đều có điểm chung: họ xem quản lý rủi ro quan trọng gấp mười lần việc chọn coin.

**Tóm lại**

Tăng giảm của thị trường chỉ là bề nổi. Thực sự quyết định thắng thua là tâm lý và kỷ luật của trader phía sau. Tham lam khiến bạn dễ bỏ lỡ cơ hội thành công khi gần đạt đỉnh. Ngược xu hướng có thể khiến tài khoản của bạn đột nhiên chuyển từ xanh sang đỏ vào một đêm khuya. Không có ý thức quản lý rủi ro, chính là đánh bạc với số phận của chính mình.

Tôi từ 2000U trở lại 11.6万U, không dùng chỉ số kỹ thuật thần kỳ hay tin nội bộ. Chỉ đơn giản dựa vào ba nguyên tắc này: theo xu hướng, chốt lời đúng lúc, kiểm soát rủi ro nghiêm ngặt. Nếu bạn đang bị thị trường đánh cho tơi tả, hãy bình tĩnh lại. Xem xét lại thói quen giao dịch của mình. Thị trường luôn luôn còn đó, không vội vàng. Những cơ hội kiếm tiền thực sự luôn chờ đợi những người kiên nhẫn, có kỷ luật và biết kính trọng thị trường.