Thị trường không làm oan ai tôn trọng quy luật, cũng không bỏ qua bất kỳ nhà đầu tư nào nóng vội và thiếu kiên nhẫn.

"Phải mua đáy sớm thì tốt rồi, giờ vào có phải thành kẻ ôm đòn không mong muốn không?"
"Ngưỡng hỗ trợ bị phá vỡ rồi, có phải là tín hiệu không? Cần quan sát đã..."
"Lại tăng rồi! Trời ơi, biết vậy đã xuống tay từ sớm, chờ điều chỉnh rồi bổ sung!"
"Xu hướng này có vẻ kỳ quặc, nhưng biết đâu割 ở đáy thấp nhất lại lỗ lớn, cứ xem đã..."

Nếu bạn thường xuyên nghĩ như vậy, thì có thể xác nhận—bạn đã rơi vào giai đoạn nhập môn của "cỏ non" (韭菜).

Là một người chơi lâu năm trong thị trường coin rác, đã bị cắt lỗ vô số lần, tôi muốn dùng cách đơn giản nhất để nói về thực tế tâm lý cực kỳ rõ ràng trong giới này. Không cần những lý thuyết giao dịch cao siêu để làm bạn sợ hãi, chúng ta cứ nói thật, bàn về lý do tại sao phần lớn chiến lược của mọi người lại ngược lại—mua đuổi giá cao rồi bị kẹt, bán ở vùng thấp.

**Tâm trạng luôn chậm hơn thị trường nửa nhịp**

Nói thẳng ra, cỏ non không bị cắt lỗ vì kỹ năng kém hay thiếu thông tin. Nguyên nhân chính là gì? Tâm lý luôn theo không kịp nhịp điệu của thị trường.

Khi thị trường vui vẻ, bạn bị FOMO( sợ bỏ lỡ) nuốt chửng, lao vào mua đuổi giá cao; khi thị trường đỏ lòm, sợ hãi đè nặng lý trí, bạn co ro ở góc phòng không dám mua đáy; đến khi có phản hồi, bạn lại bắt đầu hối tiếc—tại sao không mua ở đáy?

Vòng lặp này giống như đặc tính sinh trưởng của cỏ non. Cắt một mớ rồi lại mọc một mớ. Năm này qua năm khác, hoa vẫn như cũ, người thì khác—nhóm "cỏ non" trong thị trường cứ lặp lại cùng một sai lầm.

**Ba giai đoạn chết người của vòng lặp tâm lý**

Giai đoạn đầu là mua đuổi giá cao. Khi Bitcoin từ đáy tăng vọt, bạn chứng kiến mức tăng mỗi ngày một lớn, trong lòng bắt đầu lo lắng. "Lỡ bỏ lỡ đợt này thì suốt đời hối tiếc?" Kết quả là FOMO tràn lan, bỏ qua phân tích kỹ thuật, theo đuổi mua vào. Ngay khoảnh khắc mua, thường là đỉnh của giai đoạn.

Giai đoạn thứ hai là khó mua đáy. Khi giảm sâu hơn, tài khoản lỗ tạm thời lớn hơn. Lúc này, tiếng nói lý trí xuất hiện—"Mua đáy một lần, rồi sẽ lật ngược thế cờ!" Nhưng thật ra, gần đáy rồi, bạn lại bắt đầu dao động. "Liệu còn giảm nữa không?" "Liệu đồng coin này có về 0 không?" Kết quả là không dám hành động hoặc mua một ít rồi không dám mua thêm.

Giai đoạn thứ ba là hối tiếc. Khi phản hồi tăng trở lại, bạn cuối cùng cũng vào lệnh hoặc mua thêm, rồi lại có đợt điều chỉnh thứ hai. Lúc này tâm trạng sụp đổ—có nên cắt lỗ không? Có nên cố gắng chịu đựng không? Phần lớn chọn cắt lỗ, rồi đúng lúc đó đường cong quen thuộc—vừa cắt lỗ xong, phản hồi lại đến.

**Tại sao lại rơi vào vòng lặp này**

Con người sinh ra nhạy cảm với không chắc chắn. Khi thấy số tiền lỗ lớn, phần amygdala( trong não chịu trách nhiệm phản ứng sợ hãi) sẽ hoạt động quá mức. Lúc này, dù phân tích dữ liệu thế nào cũng vô ích, bạn chỉ muốn cắt lỗ. Ngược lại, khi thấy người khác kiếm được nhiều tiền, dopamine tăng cao, lý trí bị đè nén.

Biến động của thị trường crypto làm tăng hiệu ứng tâm lý này. Một ngày giảm 20%, tăng 30% là chuyện thường, những biến động dữ dội này khiến cảm xúc cũng dao động dữ dội. Dài hạn trong môi trường áp lực cao như vậy, dù ai đi nữa cũng dễ bị cảm xúc chi phối.

**Chìa khóa phá vỡ vòng lặp**

Nói tóm lại, sự khác biệt giữa cỏ non và người chiến thắng nằm ở chỗ—có thể kiểm soát cảm xúc của mình hay không.

Người thực sự kiếm tiền không phải là người dự đoán chính xác nhất, mà là người tuân thủ kỷ luật nghiêm ngặt nhất. Họ đã lên kế hoạch từ trước— mua đáy ở mức nào, cắt lỗ ở mức nào, đến điểm nào thì hành động, không để cảm xúc chen vào.

Bạn nghĩ điều này dễ? Thử xem. Khi thấy danh mục giảm 30%, bạn còn có thể không do dự mà mua thêm không? Khi đồng coin cùng kỳ tăng gấp 3 lần, bạn còn có thể nhịn FOMO không? Phần lớn không làm được.

Vì vậy, thay vì nghiên cứu các kỹ năng giao dịch cao cấp, hãy học cách quản lý cảm xúc của chính mình trước. Đặt lệnh cắt lỗ, giữ vững quản lý vị thế, giữ bình tĩnh trong những thời điểm cực đoan của thị trường—những "điều ngu ngốc" này thường là cách hiệu quả nhất.

Thị trường luôn luôn còn đó, cơ hội cũng luôn luôn còn đó. Chìa khóa là bạn có thể chờ đợi đúng thời điểm để hành động hay không.