Hãy cùng xem một vấn đề thú vị mà dự án APRO đang đối mặt.

Hãy tưởng tượng bạn là một thành viên cộng đồng, và phía dự án yêu cầu bạn bỏ phiếu quyết định một chính sách quan trọng: có nên giữ kín danh tính người bỏ phiếu (bỏ phiếu ẩn danh), hay công khai toàn bộ hồ sơ bỏ phiếu và danh tính người bỏ phiếu? Có vẻ chỉ là một lựa chọn kỹ thuật, nhưng thực tế liên quan đến cấu trúc quyền lực và nền tảng niềm tin của toàn cộng đồng.

Điều này giống như lựa chọn giữa bỏ phiếu kín và bỏ phiếu công khai trong các cuộc họp nghị viện truyền thống — tưởng chừng đơn giản nhưng ảnh hưởng sâu rộng. Trong quản trị DAO của Web3, câu hỏi này đặt ra hai lựa chọn rõ ràng: một bên là bảo vệ quyền riêng tư, một bên là minh bạch và giám sát. Cả hai đều có lý do và đều đi kèm với những cái giá của nó.

**Logic của bỏ phiếu ẩn danh**

Nếu danh tính người bỏ phiếu được giữ kín, sẽ tránh được việc bị nhắm mục tiêu. Một số nhà sở hữu có thể gặp áp lực do lựa chọn bỏ phiếu của họ — từ các cá nhân lớn, từ dư luận cộng đồng, thậm chí từ phía dự án. Bỏ phiếu ẩn danh cung cấp cho họ một lá chắn bảo vệ. Về mặt kỹ thuật, điều này được thực hiện qua chứng minh không kiến thức (ZKP) — một người có thể chứng minh mình có quyền bỏ phiếu mà không cần tiết lộ danh tính.

Lợi ích rõ ràng: bỏ phiếu tự do hơn, khó bị thao túng hơn. Nhưng cũng có nhiều nhược điểm: cộng đồng không thể biết ai ủng hộ cái gì, khó theo dõi mối quan hệ lợi ích, dễ sinh ra thuyết âm mưu.

**Logic của bỏ phiếu minh bạch**

Nếu tất cả các phiếu đều được ghi danh, cộng đồng có thể rõ ràng thấy: các nhà sở hữu lớn đã bỏ phiếu như thế nào, các tài khoản liên quan đến dự án đã bỏ phiếu ra sao, hay nhóm địa chỉ nào có thể phối hợp bỏ phiếu. Sự minh bạch này xây dựng trách nhiệm giải trình, giúp mỗi phiếu đều có dấu vết rõ ràng.

Nhược điểm là gì? Các nhà nhỏ lẻ có thể bị nhắm mục tiêu hoặc bị "dòm ngó" dựa trên lựa chọn bỏ phiếu, còn quyền lực của các nhà lớn sẽ rõ ràng hơn.

**Ý nghĩa của lựa chọn của APRO**

Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật, mà còn là cách định hình văn hóa quản trị của DAO này. Chọn ẩn danh là nhấn mạnh việc bảo vệ quyền lợi cá nhân; chọn minh bạch là nhấn mạnh vai trò giám sát của cộng đồng. Cả hai con đường đều dẫn tới tương lai Web3, nhưng hướng đi hoàn toàn khác nhau.

Hiện tại là năm 2025, quản trị DAO đã từ những thử nghiệm ban đầu tiến tới các tình huống phức tạp hơn thực tế. Quyết định của APRO không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động nội bộ, mà còn định hình cách các dự án khác nhìn nhận và tương tác với nó. Trong hệ sinh thái Web3 toàn cầu, mỗi lựa chọn quản trị của DAO đều đang trả lời cho cùng một câu hỏi: Chúng ta thực sự muốn loại decentralization nào?