Đồng Đô la có mạnh hơn Bảng Anh ngày hôm nay không? Một cái nhìn từ 200 năm

Câu trả lời đơn giản là có—đồng đô la Mỹ thực sự đã mạnh lên so với bảng Anh trong những năm gần đây, đánh dấu một sự đảo ngược lịch sử của các động thái tiền tệ kéo dài hàng thế kỷ. Tuy nhiên, sự phát triển hiện đại này che khuất một câu chuyện phức tạp hơn kéo dài hai thế kỷ về những biến động kinh tế, các sự kiện địa chính trị và các chính sách thay đổi. Để thực sự hiểu tại sao đồng đô la mạnh hơn bảng Anh hiện nay, chúng ta cần xem xét cả bối cảnh lịch sử lẫn các yếu tố đương đại đang thúc đẩy sự biến đổi này.

Sự thống trị lịch sử của Bảng Anh và Sự suy giảm gần đây

Trong phần lớn lịch sử tài chính đã ghi nhận, đồng bảng Anh là đồng tiền hàng đầu thế giới. Về mặt danh nghĩa, một bảng Anh thường quy đổi thành năm đô la hoặc hơn trong phần lớn hai thế kỷ qua. Sức mạnh của bảng phản ánh vị thế của Anh như một cường quốc kinh tế toàn cầu—một vị thế dựa trên lãnh đạo công nghiệp, ảnh hưởng thuộc địa và đổi mới tài chính.

Tuy nhiên, sự thống trị này đã bị suy giảm rõ rệt. Đến cuối năm 2022, đồng bảng đã rơi xuống khoảng 1,05 đô la, mức thấp nhất so với đô la trong hơn ba thập kỷ. Trong khi bảng đã phục hồi phần nào kể từ mức đáy đó, giao dịch gần 1,25 đô la vào đầu năm 2023, xu hướng chung vẫn rõ ràng: đô la đang vượt trội hơn, còn bảng Anh đang mất dần vị thế. Sự chuyển dịch này là một trong những sự đảo ngược quan trọng nhất trong lịch sử tiền tệ, và để hiểu nguyên nhân của nó, cần xem xét cả các thay đổi cấu trúc dài hạn lẫn các quyết định chính sách gần đây.

Làm thế nào đồng đô la giành thế thượng phong qua hai thế kỷ

Việc đô la Mỹ tăng giá không phải là điều tất yếu. Khi Hoa Kỳ giành độc lập vào năm 1776, một bảng Anh trị giá khoảng 5 đô la—mức tỷ lệ này duy trì khá ổn định trong khoảng một thế kỷ. Lúc đó, bảng Anh là đồng tiền dự trữ chiếm ưu thế của thế giới, và hầu hết các đồng tiền khác đều giao dịch so với bảng chứ không phải đô la.

Các biến cố toàn cầu lớn đã định hình lại thứ tự này. Chiến tranh Napoléon đầu thế kỷ 19 khiến giá trị của bảng Anh giảm xuống còn 3,62 đô la, cho thấy chiến tranh trực tiếp ảnh hưởng đến định giá tiền tệ. Chiến tranh Nội chiến Mỹ tạo ra đợt tăng đột biến mạnh nhất của sức mạnh bảng Anh, với đồng bảng tạm thời đạt 10 đô la một bảng trước khi giảm trở lại còn 5 đô la vào năm 1875. Cả hai cuộc chiến tranh thế giới và cuộc Đại khủng hoảng đã tạo ra sự biến động liên tục, làm yếu đi đáng kể đồng bảng.

Điểm ngoặt quan trọng đến sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Hoa Kỳ nổi lên như siêu cường toàn cầu chính, trong khi Anh đối mặt với những thách thức tái thiết. Đồng bảng dần mất giá so với đô la—một xu hướng đã tiếp diễn gần như không ngừng nghỉ suốt gần tám mươi năm. Ngày nay, tỷ lệ ngang giá lịch sử 5 đô la đã co lại chỉ còn hơn 1 đô la, phản ánh sự thống trị kinh tế của Mỹ và vai trò thay đổi của Anh trong nền kinh tế toàn cầu.

Ngoài tỷ giá hối đoái: Hiểu về Giá trị Danh nghĩa và Thực

Tỷ giá hối đoái thô sơ, tuy nhiên, kể câu chuyện chưa đầy đủ. Sự khác biệt giữa tỷ giá danh nghĩa và tỷ giá thực là rất quan trọng để hiểu chính xác các biến động tiền tệ.

Tỷ giá danh nghĩa đơn thuần phản ánh giá hiện tại của một đồng tiền so với đồng tiền khác—như bạn sẽ nhận được tại quầy đổi tiền. Về mặt danh nghĩa, đồng bảng Anh đã giảm mạnh so với đô la. Tuy nhiên, tỷ giá thực tính đến lạm phát chênh lệch giữa các quốc gia. Khi điều chỉnh theo các mức lạm phát khác nhau, sự giảm giá của bảng Anh có vẻ ít nghiêm trọng hơn so với các con số chính thống. Sức mua của Anh đã co lại so với Hoa Kỳ, nhưng không đến mức thảm họa như các con số danh nghĩa có thể cho thấy.

Sự phân biệt này quan trọng vì nó tiết lộ rằng trong khi đô la thực sự đã mạnh lên về mặt kinh tế thực, các biến động tiền tệ còn phức tạp hơn nhiều so với các tỷ lệ giá đơn thuần. Một đồng tiền có thể giảm giá danh nghĩa trong khi vẫn duy trì sức mua hợp lý nếu lạm phát được kiểm soát cẩn thận.

Tại sao đô la mạnh lên—Các yếu tố kinh tế đang diễn ra

Những đợt tăng giá gần đây của đô la phản ánh nhiều yếu tố hỗ trợ cùng lúc. Nền kinh tế Mỹ đã hoạt động mạnh mẽ hơn so với các đối thủ, đặc biệt so với nền kinh tế Vương quốc Anh, vốn gặp nhiều khó khăn.

Một số quyết định chính sách của Anh đã đặc biệt làm yếu đồng bảng. Brexit đã làm phức tạp các mối quan hệ thương mại của Vương quốc Anh và làm giảm niềm tin vào nền kinh tế Anh trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Vốn nước ngoài có thể đã chảy vào London thay vì đó tìm nơi trú ẩn an toàn hơn. Gần đây hơn, các chính sách như đề xuất cắt giảm thuế của cựu Thủ tướng Liz Truss đã kích hoạt việc bán mạnh trái phiếu chính phủ Anh, gây áp lực giảm giá lên đồng tiền này.

Ngược lại, Hoa Kỳ đã hưởng lợi từ các hoàn cảnh khác nhau. Lãi suất thấp hơn so với các nền kinh tế phát triển khác ban đầu đã hỗ trợ đô la, mặc dù lợi thế này đã thay đổi khi Cục Dự trữ Liên bang thắt chặt chính sách tiền tệ. Thêm vào đó, việc giảm phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng từ Nga đã mang lại khả năng chống chịu kinh tế mà nhiều quốc gia châu Âu không thể sánh bằng. Những lợi thế này—kết hợp với tốc độ tăng trưởng mạnh hơn của Mỹ—đã thúc đẩy đồng đô la tăng giá trên toàn cầu.

Lãi suất và Lạm phát: Cơ chế của biến động tiền tệ

Mối quan hệ giữa lãi suất, lạm phát và tỷ giá hối đoái cần được xem xét cẩn thận, vì các biến số này ảnh hưởng trực tiếp đến định giá tiền tệ.

Lãi suất cao thường thu hút vốn nước ngoài tìm kiếm lợi nhuận tốt hơn, làm tăng cầu đối với đồng tiền đó và làm tăng giá trị của nó. Ngược lại, lạm phát cao làm giảm sức mua của đồng tiền, khiến nó mất giá. Những lực lượng này đôi khi đối nghịch nhau—chính phủ nâng lãi suất để chống lại lạm phát cao, điều này có thể hỗ trợ đồng tiền mặc dù lạm phát vẫn còn cao.

Các đợt tăng lãi suất gần đây của Cục Dự trữ Liên bang đã làm tăng đáng kể giá trị đô la. Lãi suất cao hơn khiến các khoản đầu tư bằng đô la hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư toàn cầu, thúc đẩy cầu đối với đồng tiền này. Cơ chế tương tự đã làm yếu đồng bảng, khi lãi suất của Vương quốc Anh thấp hơn so với Hoa Kỳ. Sự chênh lệch lãi suất này là một trong những yếu tố mạnh nhất hỗ trợ sức mạnh của đô la trong vòng mười tám tháng qua.

Đồng đô la mạnh hơn có ý nghĩa gì đối với nhà đầu tư toàn cầu

Một đồng đô la mạnh tạo ra các tác động phức tạp trên toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, với những người thắng và người thua phân bổ không đều giữa các nhóm nhà đầu tư.

Du khách quốc tế từ Hoa Kỳ hưởng lợi đáng kể—đồng đô la mạnh làm tăng sức mua ở các quốc gia khác. Người tiêu dùng cũng được lợi từ hàng nhập khẩu rẻ hơn, vì đô la mạnh khiến hàng hóa sản xuất ở nước ngoài rẻ hơn. Các công ty Mỹ phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu có thể giảm chi phí, có thể chuyển thành giá thấp hơn cho người tiêu dùng.

Tuy nhiên, các tập đoàn đa quốc gia gặp khó khăn. Các công ty có doanh thu lớn từ nước ngoài sẽ thấy lợi nhuận giảm khi quy đổi về đô la. Nếu bạn nắm cổ phần của McDonald’s hoặc các công ty khác có doanh thu quốc tế đáng kể, đồng đô la mạnh có thể ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận báo cáo và giá trị cổ phiếu. Tương tự, các nhà xuất khẩu Mỹ gặp khó khi sản phẩm của họ trở nên đắt đỏ hơn đối với khách hàng nước ngoài, làm giảm nhu cầu đối với hàng hóa sản xuất tại Mỹ.

Có lẽ quan trọng nhất, đồng đô la mạnh cuối cùng có thể gây ra sự đảo chiều. Khi tài sản trở nên đắt đỏ đối với nhà đầu tư nước ngoài, dòng vốn sẽ dịch chuyển—nhà đầu tư bắt đầu săn tìm các cơ hội rẻ hơn ở nơi khác. Quá trình này có thể đã bắt đầu, gợi ý rằng kỷ nguyên thống trị của đô la có thể sẽ gặp áp lực trong những năm tới.

Sự phục hồi gần đây của bảng Anh và Triển vọng tương lai

Sau khi chạm đáy vào tháng 9 năm 2022, đồng bảng đã có một đợt phục hồi nhẹ. Đến đầu năm 2023, đồng bảng đã leo lên gần mức 1,25 đô la, thể hiện sự cải thiện rõ rệt so với mức đáy 1,05 đô la nhưng vẫn còn cách xa các chuẩn mực lịch sử. Nhiều nhà phân tích thị trường vẫn hy vọng rằng đồng bảng sẽ tiếp tục mạnh lên, mặc dù đà tăng ngắn hạn vẫn còn chưa chắc chắn.

Nhiều yếu tố sẽ quyết định quỹ đạo tương lai của đồng bảng. Nhu cầu vay ngoại tệ của Vương quốc Anh—khả năng của quốc gia này để tài trợ cho thâm hụt tài khoản vãng lai qua đầu tư nước ngoài—sẽ đóng vai trò then chốt. Suy giảm các chỉ số này có thể kích hoạt áp lực bán mới. Hiệu suất của thị trường nhà đất Anh cũng rất quan trọng, vì giá trị bất động sản ảnh hưởng đến tài sản và chi tiêu của người tiêu dùng. Sự phục hồi trong cả hai lĩnh vực này có thể hỗ trợ đồng bảng tăng giá.

Câu hỏi then chốt là liệu các điều kiện hiện tại chỉ là yếu tố tạm thời hay là dấu hiệu của sự suy thoái cấu trúc. Nếu ảnh hưởng của Brexit tiếp tục làm giảm đầu tư nước ngoài và chính sách của Anh vẫn còn tranh cãi, đồng bảng có thể duy trì ở mức thấp trong nhiều năm. Ngược lại, nếu tình hình chính trị của Anh ổn định và tăng trưởng kinh tế tăng tốc, đồng bảng có thể lấy lại đà đã mất so với đô la.

Kết luận: Đặt trong bối cảnh sự thống trị tiền tệ

Vâng, hiện tại đô la mạnh hơn bảng Anh—một sự đảo ngược rõ rệt so với chuẩn mực lịch sử khi bảng Anh từng quy đổi thành hai, ba hoặc thậm chí năm đô la mỗi bảng. Sự đảo ngược này phản ánh những thực tế kinh tế toàn cầu đã thay đổi: sự thống trị của Mỹ thay thế ảnh hưởng của Anh, các yếu tố địa chính trị ủng hộ Hoa Kỳ, và các chính sách gần đây đã hỗ trợ đô la trong khi gây áp lực lên bảng Anh.

Tuy nhiên, sức mạnh tiền tệ là nhất thời. Trong suốt hai thế kỷ lịch sử, bảng Anh đã trải qua nhiều chu kỳ mạnh và yếu, cũng như đô la. Sức mạnh hiện tại của đô la, dù rõ rệt, có thể cuối cùng sẽ nhường chỗ cho sự mạnh lên trở lại của bảng Anh hoặc sự xuất hiện của các đồng tiền khác như các dự trữ ưu tiên.

Đối với các nhà đầu tư, bài học rõ ràng là: theo dõi các yếu tố kinh tế nền tảng—lãi suất, lạm phát, ổn định địa chính trị và dòng vốn. Những biến số này quyết định biến động tiền tệ còn nhiều hơn cả các tiền lệ lịch sử. Sức mạnh hiện tại của đô la phản ánh lợi thế kinh tế thực sự, nhưng những lợi thế đó có thể bị xói mòn. Ngược lại, sự yếu kém gần đây của bảng Anh tạo ra các cơ hội tiềm năng cho các nhà đầu tư tin rằng các yếu tố cơ bản của Vương quốc Anh sẽ cải thiện.

Chương tiếp theo của câu chuyện tiền tệ này vẫn còn chưa được viết, nhưng lịch sử cho thấy rằng không đồng tiền nào là vĩnh viễn trong vị trí hiện tại.